Controle op BSE-besmetting nog niet sluitend

In september 1999 arresteerden politie en inspecteurs van de Algemene Inspectiedienst (AID) twee mensen die met 320 kilo rundvlees in hun auto op weg waren van België naar Amsterdam....

Van onze verslaggever

Het ging waarschijnlijk om vlees van illegaal geslachte koeien, en bovendien was de partij vrijwel bedorven. De kans op BSE-verontreiniging bij een illegaal geslachte koe is relatief groot en binnen Europa is er nauwelijks controle op vleesvervoer.

Het incident is maar één voorbeeld uit het rapport van de Rekenkamer over de verwerking van vleesafval. Dat werd donderdag gepubliceerd en werd meteen geïllustreerd door het nieuws dat een zevende Nederlands BSE-geval is geconstateerd.

Ondanks alle discussie over voedingsschandalen, constateert de Rekenkamer dan ook, biedt de dagelijkse praktijk in Nederland nog steeds volop ruimte voor incidenten en overtredingen. In Nederland bestaat simpelweg geen sluitende controle op BSE-besmetting en al helemaal niet op de handel in vlees dat besmet is met gif zoals dioxine of andere chemische verontreinigingen, bijvoorbeeld geneesmiddelen. De procedures kennen 'belangrijke tekortkomingen' en de kans op besmetting van diervoer was tot zeer onlangs nog erg groot.

Sussende reacties van de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid, zoals die ook donderdag direct werden geuit, schuift de Rekenkamer opzij: 'De wetgeving op het gebied van destructie van dierlijk materiaal is niet volledig, onvoldoende goed uitvoerbaar en daardoor onvoldoende doeltreffend.' Nieuwe schandalen blijven daardoor mogelijk, zeker zolang kadavers en dierlijke resten gebruikt worden voor de productie van diervoer.

Sinds 1996 bestaat er wetgeving om in het bijzonder de verspreiding van BSE te voorkomen. Aan die wet zelf is volgens de Rekenkamer weinig mis. Maar zolang het relatief simpel is de wet te overtreden, moet ervan worden uitgegaan dat dit ook gebeurt.

Alle koeien in Nederland lopen rond met een gele flap in hun oor. Dat suggereert dat hun levensloop van de wieg tot aan het slachthuis wordt geadministeerd. Maar die registratie houdt op wanneer de koe als kadaver wordt afgeleverd bij het destructiebedrijf. Dat moet weliswaar een register bijhouden van de 'stromen hoog- en laag-risciomateriaal', maar in de praktijk is deze controle volgens de Rekenkamer onuitvoerbaar.

Vervolgens is er een ander probleem. Dierlijk materiaal wordt bij de destructor niet getest op chemische verontreinigingen. Kipafval met een hoog dioxinegehalte zou hierdoor, tot aan vandaag, gewoon worden verwerkt tot diermeel. De controle op chemische verontreinigingen wordt overgelaten aan de diervoerfabrikanten, maar tegen de tijd dat die hun grondstof krijgen aangeleverd, is het te laat om de schuldigen op te sporen. Volgens de Rekenkamer voldoet deze praktijk dus niet.

Het bestuur van het Productschap Vee, Vlees en Eieren heeft overigens vrijdag besloten dat diermeel vanaf 1 januari niet meer mag worden verwerkt in kippenvoer, om ook in die sector ziektes en vervuiling te voorkomen.

In de slachthuizen is de strijd tegen BSE nog niet gewonnen, hoewel de wetgeving op het eerste gezicht afdoende lijkt. De meest risicovolle organen zoals de hersenen, de zenuwbanen en de ogen moeten worden verwijderd en moeten als 'hoog-risicovol' materiaal worden afgevoerd. Hoeveel van die organen moeten worden uitgesneden, is echter onduidelijk. Wat de ene slachter BSE-veilig noemt, kan voor de ander onvoldoende zijn. Meer regels zijn gewenst, constateert de Rekenkamer.

Tot medio 1999 gooide destructorbedrijf Rendac in het Friese Bergum overigens allerlei slachtafval door elkaar, hoewel de wet dat verbiedt. Ook zelfslachtende slagers weten precies wat ze tegen het BSE-gevaar moeten doen, maar tegen kwaadwillende individuen is het systeem volgens de Rekenkamer niet opgewassen.

De zelfslachters hoeven geen administratie bij te houden van de BSE-gevaarlijke runderkoppen, die nu rechtstreeks naar de destructor moeten worden afgevoerd.

De enige controle, schrijft de Rekenkamer, is hier de chauffeur van de destructiewagen. Die zou de koeienkoppen kunnen natellen 'maar in de praktijk is dit niet het geval'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden