Contouren van Gaza-bestand tekenen zich na tien dagen af

De diplomatie voor het beëindigen van de Gaza-oorlog komt na 10 dagen van hevige strijd op gang. De randvoorwaarden voor een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas tekenen zich af, maar de duivelse details laten zich nog moeilijk invullen.

Van onze correspondent Alex Burghoorn

Het sleutelwoord bij het staakt-het-vuren is ‘duurzaam’, nadat Israël en Hamas eerder een eenvoudig ‘humanitair’ bestand hebben afgewezen. Beide partijen willen geen terugkeer naar de status quo ante. De situatie in en rond Gaza was op 27 december onhoudbaar voor zowel de Israëlische regering als de Palestijnse islamistische beweging.

Onder Amerikaanse, Europese en Arabische bemiddelaars circuleren drie paragrafen met randvoorwaarden. Voor Israël zijn twee eisen cruciaal: Hamas moet geen enkele raket meer vanuit Gaza afschieten, en de toevoer van wapens via tunnels uit de Egyptische Sinaï-woestijn moet stoppen. Hamas heeft één eis geformuleerd voor een staakt-het-vuren: een einde aan de grensblokkade van Gaza.

Mitsen en maren
Het zijn alle drie oude eisen met dossiers vol oude mitsen en maren. In wiens voordeel die uitpakken ligt vooral aan het verdere verloop van de oorlog. De islamisten kunnen nog ernstiger in het nauw raken als Israël een of meer Hamaskopstukken liquideert; Israël kan het evengoed moeilijk krijgen als Hamas een soldaat ontvoert of een groot aantal Israëli’s (burgers of soldaten) doodt.

De vraag is hoe ver Israël wil gaan met het legeroffensief tegen Hamas – de aanval is maandag onverminderd doorgegaan, met zeker 29 gedode burgers onder wie zeker 14 kinderen. Vrijwel geen militair analist voorziet een totale nederlaag voor Hamas. Israël gaat ervan uit dat de Amerikaanse regering geduld heeft tot vlak voor de machtsoverdracht aan Barack Obama op 20 januari. De gehanteerde formule is: hoe sneller het aantal Palestijnse burgerdoden oploopt, hoe minder tijd Israël krijgt.

Hoofdrolspelers Midden-Oosten (tekst gaat verder na de fotospecial)
]]>

Hoewel het tijdperk-Bush vrijwel voorbij is, spelen de Amerikanen toch een hoofdrol. ‘Ik voel me zeer gesterkt door de opstelling van president George Bush’, heeft de Israëlische premier Ehud Olmert zondag gezegd. ‘Hij heeft me niet alleen verteld dat we moeten zorgen dat Hamas de beschietingen stopt, maar ook dat het die in de toekomst niet kan hervatten.’

Het is onwaarschijnlijk dat Hamas zich laat ontwapenen – net zo min als Hezbollah dat heeft laten doen na de oorlog in 2006. Israël hoopt Hamas zo’n zware klap toe te brengen, dat de islamisten uit angst voor de ‘afschrikwekkende macht’ van Israël geen raketten meer durven af te schieten.

De Israëli’s zijn daarnaast uit op intensieve Amerikaanse hulp bij de Egyptische grensbewaking om een zero tolerancebeleid op wapentunnels af te dwingen. President Hosni Mubarak zit in een lastige positie. Hij wil niet dat Hamas succesvol is uit vrees voor het islamisme in eigen land. Maar ook wil hij de indruk tegengaan dat hij ‘collaboreert’ met Israël tegen het Palestijnse broedervolk.

Tevreden houden
Voor een ‘duurzaam’ staakt-het-vuren heeft Israël dus serieuze medewerking van Egypte en van Hamas nodig, en die krijgt het alleen als de blokkade van Gaza wordt opheffen. Als de afgestorven Palestijnse economie weer tot leven komt, kunnen Mubarak en de Hamasleiders ieder op hun eigen manier hun bevolkingen tevreden houden.

Het is vrijwel uitgesloten dat Israël en Egypte aan de grens Hamaspersoneel accepteren. Het betekent dat de troepen van president Mahmoud Abbas daar moet terugkeren. Het is een oud en precair plan, dat mogelijk tot verzoening tussen de bittere Palestijnse rivalen Fatah en Hamas kan leiden. Het kan echter ook uitmonden in een tweede Palestijnse burgeroorlog. In sommige Palestijnse kringen gelden Abbas en zijn aanhangers nog steeds als verraders.

Het strenge gezag van de islamisten heeft de Gazaanse wirwar van clans en fundamentalistische splintermilities tot bedaren gebracht. Maar de vraag is wat er na de Israëlische aanval van hun macht over is. Zowel een te sterk Hamas, als een te zwak Hamas kan zodoende een bedreiging zijn voor een toekomstig staakt-het-vuren.

Israëlische tanks rukken op (AFP) Beeld AFP
Israëlische tanks rukken op (AFP)Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden