Consumentenbond laat 850 frauduleuze webwinkels offline halen

Eén op de vijf webwinkels is nep, maar het bewustzijn van de consument stijgt

Op verzoek van de Consumentenbond zijn 850 malafide webwinkels offline gehaald. Dit soort fraude met webshops voor de Nederlandse markt lijkt hard te groeien.

Beeld ANP XTRA

De Consumentenbond identificeerde na eigen onderzoek 2.000 nepwebwinkels die namaakproducten leveren, of helemaal niets leveren. 92procent van deze online winkels is klant bij één van vier ‘registrars’, bedrijven die domeinnamen registeren. Een van die registrars zit in Rotterdam, een tweede in Duitsland.Op verzoek van de Consumentenbond haalden zij 850 websites die bij hen geregistreerd staan uit de lucht.

De Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN), toezichthouder op .nl-domeinen, is in overleg met de twee andere registrars om de overige 1.150 nepwebwinkels offline te halen. Deze bedrijven zitten in India en de Verenigde Staten.

De nepwebwinkels verkopen veelal merkkleding of elektronica tegen lage prijzen op Nederlandstalige websites. Ze gebruiken webadressen die ooit door bonafide organisaties werden gebruikt, maar inmiddels zijn verlopen. Of ze gebruiken webadressen waarin namen van bekende merken zijn verwerkt.

Kopieën van elkaar

Oost-Europese en Chinese criminelen kopen zulke webadressen met duizenden tegelijk op en zetten er vervolgens afgeprijsde Nike-schoenen of Hilfiger-kleding op.

Volgens Christian Branbergen van het Groningse bedrijf Dataprovider, dat maandelijks delen van het internet indexeert, zijn er wereldwijd zo’n 700 duizend webwinkels ‘waar iets mee is’. Ongeveer 20 duizend daarvan zijn specifiek gericht op Nederland. Er zijn 80 duizend bonafide webwinkels in Nederland. Dat betekent dat één op de vier online winkels gericht op de Nederlandse markt waarschijnlijk bestaat om de consument op te lichten.

‘Maar je moet het wel in perspectief zien’, zegt Branbergen. ‘Het volume is totaal verschillend; er gaan véél meer mensen naar bonafide winkels. De kans dat je terecht komt bij dit type nepwebwinkel is klein. Het zijn er wel veel, maar het zijn allemaal kopieën van elkaar.’

Niet alle nepwebwinkels zijn van dit type; er zitten veel uitgekiender vormen tussen (zie onder).

Het aantal nepwebwinkels dat de politie offline haalde steeg van 35 in 2016 naar maar liefst 438 in 2017. De politie merkt wel dat mensen weerbaarder worden: het aantal meldingen van slachtoffers bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting nam af van 46 duizend in 2016 naar ongeveer 38 duizend in 2017.

Volgens de politie wordt een groot deel van de tienduizenden nepwebwinkels gerund door een kleine groep professionele criminelen. Die zetten katvangers in, kruimeldieven of drugsverslaafden die voor een habbekrats hun rekeningnummer beschikbaar stellen aan de ‘intellectuele dader’ achter de oplichting. Zodra een slachtoffer geld overmaakt voor bijvoorbeeld een goedkope iPhone die nooit zal worden geleverd, pint de oplichter het bedrag contant of schrijft het over naar een buitenlandse rekening. De schade is daardoor zelden te verhalen.

Katvanger-systeem

Wanneer een nieuwe nepwebwinkel wordt ontdekt, is de prioriteit om zo snel mogelijk het betalingsverkeer te stoppen en daarna om de website online te halen. Als de site in Nederland geregistreerd staat, lukt dat vaak snel. Maar nepwebwinkels die vanuit het buitenland opereren, zijn lastiger aan te pakken: ook de SIDN is er nog niet in geslaagd de Indiase registrar PDR en het Amerikaanse GoDaddy zover te krijgen dat ze ‘hun’ 1.150 nepwebwinkels uit de lucht halen.

Tot vervolging van de daders komt het zelden, mede doordat criminelen een rookgordijn optrekken met het katvanger-systeem. Maar de politie kampt ook met capaciteitsgebrek, en moet kiezen bij welke misdrijven ze tot opsporing overgaat. De oplichting gebeurt weliswaar op grote schaal, maar het gemiddelde schadebedrag is 200 euro per slachtoffer: geweldsmisdaden gaan voor. Bovendien werken veel oplichters vanuit het buitenland. Dan begint de politie er helemaal niet aan.  

Vorig jaar december boekte de politie een zeldzame overwinning. Vier verdachten van grootschalige oplichting met nepwebwinkels werden veroordeeld tot onvoorwaardelijke gevangenisstraffen van 11 maanden tot 2 jaar. Zij zaten onder meer achter de webwinkels die afgeleide namen gebruikten, zoals dixxons.nl en BCC-Nederland.nl.

In opkomst: webadressen met merknamen

2017nikeairmax.nl, vespacentrum.com, adidasschoenen.co.nl, en zo verder. Wie googlet op afgeprijsde Nikes, of een advertentie op Instagram aanklikt, kan zomaar terecht komen op een nepwebwinkel die op het eerste gezicht echt lijkt. Dit soort nepwebwinkels wordt vaak automatisch in allerlei talen opgetuigd door oplichters in het buitenland. Die gebruiken Google Translate; controleer de geschreven tekst op bijvoorbeeld de pagina’s voor contact, toelichting, privacyverklaring, etc. Is de taal krakkemikkig? Dan niet kopen. Een mooie verklikker is ook het woord ‘Thuis’ in het menu. Dat is de Home-knop, waarmee de bezoeker teruggaat naar de hoofdpagina. Google heeft dan ook die vertaald.

De kopie van een echte webwinkel

Mits goed gedaan, is de nepwebwinkel nauwelijks van echt te onderscheiden. Soms is er zelfs iemand die de telefoon opneemt of op een live-chat reageert. Het verstandigste is om zelf het adres van de gewenste webwinkel in te tikken, en geen links te volgen van andere websites of sociale media. Zo weet u waar u terecht komt. Een lakmoesproef is de verbinding; vrijwel alle webwinkels hebben nu een beveiligde verbinding. Browsers tonen dan het icoon van een slotje; het webadres begint met https. Begint de naam met www, of ontbreekt het slotje? Dan niet kopen. Check de naam: is die écht exact hetzelfde als de winkelnaam? Geen dubbele letters? Geen extensie van een rare plek als Madagascar?

De webwinkel die net echt lijkt

Vlak voor Kerstmis in 2016 gooiden oplichters in Noord-Holland honderden, mogelijk duizenden flyers in brievenbussen met aanbiedingen van de winkel Dynamarkt. De naam doet misschien onbewust denken aan de inmiddels failiete computerwinkel Dynabyte, of aan elektronicagigant MediaMarkt. De rode achtergrond op de site van Dynamarkt is dezelfde als die van Mediamarkt. De site ziet er professioneel uit, de prijzen zijn laag maar niet belachelijk, btw-nummer en KvK-nummer zijn echt er staat zelfs een vrolijk kerstmutsje op de D van Dynamarkt. Ook hiertegen kunt u zich wapenen.Heeft de website het Thuiswinkel Waarborg of een ander keurmerk? Dat kan de oplichter zo op zijn site plakken. Ga naar de site van het keurmerk en kijk of de webshop écht is aangesloten (dat werkt ter controle van alle soorten nepwebwinkels).Zoek de winkel op Google op, om te kijken of die opduikt op forums of bij de politie en de Consumentenbond. Ontbreekt een keurmerk, maar vindt u verder niets verdachts? Gebruik uw verstand. Als u twijfelt, is het misschien verstandiger om bij winkels te bestellen die u al kent.

Webwinkelfraude is hardnekkig probleem

Oplichting viert hoogtij tijdens feestdagen: lees hier de reportage over het Landelijk Meldpunt Internetoplichting van de politie (+). Inclusief tips om te voorkomen dat u slachtoffer wordt van een nepwebwinkel.

Aantal nepwebwinkels stijgt snel, waarschuwt ook de politie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.