Consument gelooft er niet meer in

Het vertrouwen van de consument is volgens CBS-cijfers in juli verder gekelderd...

Van onze verslaggever Michiel Haighton

Amsterdam De Nederlandse consument zit diep in de put. Nooit eerder verloor hij in een jaar tijd zo veel vertrouwen in de toekomst als nu, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit kan volgens het CBS vervelende gevolgen hebben voor de Nederlandse economie: de bereidheid om grote aankopen te doen, daalt aanzienlijk.

In de woonmall Villa Arena in Amsterdam Zuid-Oost lijken de eerste voortekenen hiervan zichtbaar: het is er deze dinsdagmorgen in de meeste winkels muisstil.

En dat komt niet alleen doordat half Nederland op de vakantie is, zegt de bedrijfsleider van de uitgestorven vloerwinkel Euro-Floor, Edwin de Goede. ‘Het aantal klanten is in vergelijking met vorig jaar flink gedaald. Wij krijgen ook veel minder opdrachten om een huis van boven tot beneden van nieuw tapijt of parket te voorzien. In plaats daarvan blijft het nu vaak bij een nieuw tapijtje in slaapkamer of in de gang’, aldus De Goede.

Freek en Jolanda Haan uit Heerhugowaard zeggen dat het steeds moeilijker wordt de eindjes aan elkaar te knopen. ‘Het geld vliegt eruit’, zegt het stel, dat met hun zoontje Kaj naar de training van Ajax in de nabijgelegen Arena is geweest. ‘Pas als de vaste lasten zoals gas, licht en huur betaald zijn, kijken we of we er nog iets overblijft voor wat extra’s’, zegt Freek, die als magazijnchef werkzaam is.

Een vakantie hoort daar dit jaar niet bij. ‘Wel maken we af en toe daguitstapjes. Maar zelfs dat kost veel geld, zegt Jolanda, receptioniste van beroep, terwijl ze naar het sportbroekje wijst dat Kaj net heeft gekregen. Een echt broekje van Ajax. ‘30 euro kostte het! Het bijbehorende shirt van 60 euro hebben we maar laten hangen.’

Het vertrouwen in de economische toekomst, een van de twee bouwstenen van het consumentenvertrouwen, is volgens het CBS in juli op het laagste punt ooit terechtgekomen. De doemdenkers domineren met 59 procent.

Ook de koopbereidheid van de consument, de tweede pijler onder het consumentenvertrouwen, kreeg een flinke knauw, die viel met acht punten terug.

Zo’n sterke daling kwam volgens het CBS één keer eerder voor: in september vorig jaar. ‘Dat was aan het begin van de kredietcrisis. Maar het viel ook samen de begrotingsplannen van het kabinet, dat vergezeld ging van een nogal negatief verhaal: de btw ging omhoog, evenals de accijns en het eigen risico voor de zorgverzekering. Zoiets boezemt consumenten weinig vertrouwen in’, zegt Lydia Geijtenbeek van het CBS. Volgens haar kwam het sindsdien niet meer goed met het vertrouwen in de economie.

‘Het slechte nieuws over de economie blijft maar binnenrollen. In de Verenigde Staten vallen banken om, maar ook Nederlandse financiële instellingen worden nu geraakt.’

Berichten over Nederlandse pensioenfondsen die twijfelen of ze in staat zijn hun deelnemers te compenseren voor inflatie, laten de consument eveneens niet onberoerd. ‘Het is niet meer de ver-van-mijn-bedshow’, aldus Geijtenbeek. De consument laat zijn stemming volgens haar overigens ook beïnvloeden door kwesties die op andere krantenpagina’s staan, inclusief het weerbericht. Geijtenbeek: ‘De maand juli was minder zonnig. Alles heeft effect op de emotie van de consument.’

Geijtenbeek sluit zelfs niet uit dat de verrichtingen van het Nederlands elftal, dat op het EK voetbal in de kwartfinale kansloos verloor van Rusland, een negatieve invloed hadden.

Henriëtte Prast, hoogleraar Persoonlijke Financiële Planning aan de Universiteit van Tilburg en sinds 1 januari 2008 lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, noemt de cijfers van het CBS ‘zorgelijk’.

Volgens Prast komt een dalende koopbereidheid niet vaak voor. ‘Normaal gesproken zijn mensen over de algemene economische situatie veel negatiever dan over hun eigen situatie. Als dat nu parallel loopt, is er echt iets aan de hand. Pas over drie tot zes maanden kunnen we zien wat de gevolgen hiervan zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden