Consument boft: dezelfde prijs, ondanks hogere btw

Veel winkeliers hebben nog altijd de hogere btw niet doorberekend aan hun klanten. Ketens als Hema, BCC, Blokker en Ikea hebben ruim drie maanden na de invoering van het hogere btw-tarief nog geen prijzen aangepast. De ondernemers betalen de hogere btw dus zelf.

Restaurant van de winkel in Eindhoven van het Zweedse woonwarenhuis IKEA. Beeld ANP
Restaurant van de winkel in Eindhoven van het Zweedse woonwarenhuis IKEA.Beeld ANP

Dit blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant. Op 1 oktober, toen de btw op luxegoederen omhoog ging van 19 naar 21 procent, verhoogden veel winkels hun prijzen niet. Waar bijvoorbeeld Etos en Bruynzeel Keukens het nieuwe btw-percentage wel direct doorberekenden, zagen de vier landelijke ketens daarvan af. De verwachting was dat zij later alsnog tot prijsverhoging zouden overgaan. Maar ook na 1 januari zijn de prijzen niet gestegen.

'De detailhandel is een zeer concurrerende markt en winkeliers blijven scherp prijzen', verklaart Sander van Golberdingen van Detailhandel Nederland. 'Je zou kunnen zeggen dat de consument de grote winnaar is.' Hij verwacht dat de btw-verhoging snoeihard aankomt bij de winkeliers. Bij ondernemers die ervoor kiezen de btw niet door te berekenen, wordt de winstmarge aangetast. Maar als de verhoging wel wordt doorberekend, worden producten duurder en kunnen consumenten minder kopen.

Het niet verhogen is voor de consument een meevaller. Het Centraal Planbureau constateert dat 70 procent van de goederen en diensten is doorberekend. Voor telefonie, kabelabonnementen of financiële producten veroorzaakte de btw wel direct prijsstijgingen. Alleen veel winkeliers verhogen hun prijzen niet. De inflatie valt zo per saldo iets lager uit. In oktober steeg deze weliswaar, van 2,5 naar 3,3 procent, maar als alle winkeliers prijzen hadden verhoogd, was dat 3,6 procent geweest. Het voorspelde koopkrachtverlies valt dus ook iets lager uit.

Psychologische prijzen
Ikea probeert de hogere btw-kosten te compenseren door efficiënter te werken en te besparen op bijvoorbeeld transportkosten. 'Doordat de prijzen gelijk bleven, zijn ook de verkopen stabiel gebleven', zegt woordvoerder Mark Ogertschnig. BCC kan de btw evenmin doorberekenen. Het bedrijf houdt voor de prijsvorming vooral de concurrentie scherp in de gaten. Bij Blokker spelen bovendien psychologische prijzen een rol. 'Een product dat 11,99 euro kost kan veel aantrekkelijker lijken dan als het, inclusief de hogere btw, 12,05 euro kost', stelt hoogleraar consumentengedrag José Bloemer van de Radboud Universiteit Nijmegen.

Ook de HEMA zag geen aanleiding om de prijzen te verhogen. Woordvoerster Judy op het Veld: 'De btw is een van de vele elementen van ons prijsbeleid. Factoren als grondstofprijzen en transportprijzen spelen ook een rol.'

Voor auto's en benzine betalen consumenten wel het hogere tarief. Een groot deel van de maandelijkse uitgaven vallen daardoor duurder uit, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek. De uitgaven in winkels die het verhoogde tarief niet doorberekenen, vormen maar een beperkt deel van alle uitgaven aan goederen en diensten waarvoor het hoge btw-tarief geldt. Het effect op de koopkracht zal daardoor beperkt blijven, denkt het bureau. Het CBS maakte vrijdag bekend dat de koopkracht tot 1 oktober - vlak voor de invoering van de btw - voor het vijfde kwartaal op rij was gedaald.

Bruynzeel Keukens voerde, net als Etos, de prijsverhoging direct door. Dat heeft volgens een woordvoerder amper effect op de verkoop. 'De vastzittende woningmarkt heeft duidelijk een negatief effect; van de btw-verhoging hebben we weinig gemerkt.' Er werden ook niet, zoals bij auto's, vlak voor de btw-verhoging opvallend veel meer keukens verkocht. De invoering van hogere prijzen kost veel tijd. In de onderzochte winkel van Etos waren medewerkers al drie maanden bezig met het omprijzen van de artikelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden