Consument beleeft gouden tijden in bungalowparken

Bungalowparken vechten zich suf om gasten te trekken. De gemiddeld vakantiewoning staat bijna 60 procent van de tijd leeg. De consument profiteert daarvan....

JAN VAN DER Dussen (54) haalt diep adem. Zijn stem blijft zacht, maar er ligt een spoortje verontwaardiging in. De hoogste baas van het recreatieconcern Gran Dorado is teleurgesteld in de samenleving. Het is niet de maatschappij die hij zich dertig jaar geleden voorstelde toen de flower power bloeide en studenten op de aanstormende golven van de welvaart vrijheid van denken en doen eisten.

'Die slag is verloren en het is eigenlijk afschuwelijk hoe mensen steeds meer worden beperkt in hun vrijheid. Je moet dit en je moet dat. Zelfs kinderen hebben een agendaatje. Op de lagere school lopen ze al te stressen. En als ze ouder worden, móeten ze zich in de schulden steken, want ze móeten studeren. En nauwelijks volwassen móeten ze een hypotheek afsluiten.

'Het dwangmatige rukt op in de maatschappij. De drang naar vrijheid zit er nog steeds in. Mensen zouden het liefst de deur achter zich dichttrekken en roepen: ik moet niks, helemaal niks.' Van der Dussen mikt erop dat de consument op dergelijke momenten een bungalow boekt bij de Gran Dorado Group: veertig parken met in totaal achtduizend bungalows.

In dit koninkrijkje is het Grote Moeten afgeschaft. Van der Dussen heeft zich er zelf mee bemoeid. De badmeesters in de zwemparadijzen hebben geen fluitje meer om de nek hangen, obers dragen fleurige kleding, slagbomen zijn groen geschilderd en tientallen verbodsborden ('die ronde dingen met zo'n rode cirkel') zijn verwijderd.

Van der Dussen wil dat de gast de dwang van alledag vergeet. De bungalows moeten in niets appelleren aan het leven thuis. De gast zal vanuit een Mexicaans interieur uitkijken over de Moezel. Of in Zandvoort logeren in een puntig huisje in Californische stijl.

Voor geen goud mogen de gasten last krijgen van het Efteling-effect: er is zoveel te doen, we hebben er voor betaald, dus moeten we alles aflopen. En als de gasten het zwembad zien en spijt krijgen dat ze zwembroek of bikini thuis hebben laten liggen, is dat alleen maar gunstig. Gran Dorado verkoopt meer badpakken dan alle warenhuizen en winkeliers bij elkaar.

Gran Dorado is niet als enige bezig met psycho-analyses van Koning Consument. Want wat willen ze, die bijna vijf miljoen Nederlanders die gemiddeld vier dagen per jaar een bungalow huren?

Center Parcs - met ruim drie miljoen gasten per jaar de marktleider - heeft wetenschappers over de vloer gehad. En Landal GreenParks, derde op de ranglijst, observeert en analyseert even driftig wat koning klant wil.

Commercieel directeur Bas Hoogland van Landal GreenParks kan enthousiast vertellen hoe in een park in Gelderland laatst een wild zwijn is gesignaleerd. Dat vonden de gasten leuker dan elk denkbare attractie. En voor Hoogland een aanwijzing dat zijn klanten geen behoefte hebben aan 'geconditioneerd vermaak'.

Landal houdt het op wijn- en theater-arrangementen. 'Toen Landal GreenParks de parken overnam van Aegon, kregen we zelfs brieven met het verzoek of we er alsjeblieft geen Center Parcs van wilden maken.'

'De parken van Landal zitten een beetje aan de sociale bovenkant van de markt. Er komen relatief veel beter opgeleiden', zegt Focko de Zee, bestuurslid van de Recron, de organisatie van recreatie-ondernemingen.

Gran Dorado is moeilijker te situeren. 'Met de overname van de parken van Creatief in 1996 is er een verzameling ontstaan van de merkwaardigste en meest uiteenlopende parken. Gran Dorado bestrijkt een breed terrein van eenvoudig tot luxe', zegt De Zee.

Center Parcs heeft volgens hem, een eigen positie, net als Landal. Het concern investeert in drie jaar tijd 150 miljoen gulden in sprookjesachtige projecten: het ene park krijgt een discovery bay, een overdekte baai met een afgezonken galjoen en verborgen schatten, een ander park krijgt skipistes waar het altijd winter is, en er zijn zwembaden waar de gast echte haaien en piranha's ziet.

'Center Parcs groeit toe naar de dagattractieparken. Euro-Disney heeft hotels gebouwd om te zorgen dat de mensen blijven en Center Parcs bouwt attracties om te zorgen dat de mensen blijven komen', zegt De Zee.

Center Parcs zal het niet ontkennen. 'Euro-Disney is onze grootste concurrent', zegt Monique Dekking van Center Parcs. 'De consument wordt steeds mobieler. Wat er hier niet te krijgen is, zoekt hij in het buitenland.

Angst voor een Efteling-effect heeft ze niet. 'Er zit veel meer psychologie achter. De individualisering van de samenleving is doorgedrongen tot in het gezin. Toen ik klein was, kreeg ik te horen waar we heen gingen met vakantie en dan werd ik op een dag in de auto geladen.

'Tegenwoordig worden vakanties in gezinnen besproken. Kinderen hebben eigen wensen. En ouders zijn tevreden dat hun kinderen zich vermaken, maar ze willen zelf ook wat te doen hebben. Vanwege die individualisering moet je een breed aanbod hebben.'

Maar hoe hard Center Parcs zijn marktaandeel ook verdedigt met investeringen die andere parken niet kunnen of willen opbrengen, de bezettingsgraad van Center Parcs in Nederland is de afgelopen maanden gedaald van 89 naar 87 procent. In parken waar de nieuwe attracties klaar zijn, lopen de boekingen weer op, globaal met 20 procent.

Het blijft een vechtmarkt. In Nederland is geen groei meer mogelijk. Al jaren is er een forse overcapaciteit aan bungalows en vakantiehuisjes. 'Voor de consument is dit een goede tijd', zegt Gijs Kornmann van de ANWB.

De parken beamen het. 'Vroeger had je prijsverhogingen van 10 tot 15 procent per jaar. Dat kun je tegenwoordig vergeten. Wij zitten voor 1998 op een verhoging van gemiddeld 3 procent', zegt commercieel directeur Bart de Boer van Gran Dorado.

De overcapaciteit is immens. De 'grote drie' hebben ruwweg eenderde van de markt in handen. De rest is bezit van kleine en middelgrote parken, die soms goed draaien, maar veelal een kwakkelend bestaan leiden.

'Tot twee jaar geleden is er erg veel bijgebouwd', zegt onderzoeker Hinne Paul Krolis van TNO Inris. TNO kwam eind november met een somber rapport. De groei is er uit, althans in Nederland. Een echte schok voor de branche was een rapport van het Nederlands Research Instituut voor Recreatie en Toerisme (NRIT) in Breda. Gemiddeld staan vakantiewoningen bijna 60 procent van de tijd leeg.

De Zee van de Recron ziet hoe buitenstaanders toch nog steeds bungalowparken overnemen. 'Soms tegen prijzen die 40 tot 50 procent hoger zijn dan de taxatiewaarde. Ze denken dat ze een goudmijntje kopen.'

Zo lang dergelijke parken niet verdwijnen, blijven de prijzen relatief laag. Maar de banken beginnen volgens De Zee terughoudend te worden met krediet. En beleggers worden ook kopschuw.

De consument beseft het niet, maar huisjes zijn lang niet altijd van de exploitant. Van de huizen van de Gran Dorado Group bijvoorbeeld zijn er honderden eigendom van particuliere beleggers. De Recron verwacht dat parken dit jaar nauwelijks nog bungalows kunnen verkopen, terwijl dat de parken meer financiële armslag gaf.

Hoe hoog de nood soms is, merken Gran Dorado en Landal GreenParks. Allerlei parken willen graag verder onder de vlag van een grote concurrent om te profiteren van het verkoopapparaat dat de groten hebben opgebouwd.

Volgens Gran Dorado-topman Van der Dussen is er een kentering op komst. Dat betekent dat de tijd van lage prijzen het einde nadert. 'Er is een rustige sanering gaande. Ik denk dat er uiteindelijk drie of vier grote spelers overblijven plus uiteraard een aantal kleinere parken.' Landal GreenParks is geneigd Van der Dussen gelijk te geven. Center Parcs deelt het optimisme volstrekt niet.

Directeur Wil Mom van het NRIT: 'Ik ben niet optimistisch en niet pessimistisch.' De vraag naar bungalowvakanties zit volgens Mom aan zijn top. Het is onwaarschijnlijk dat de Nederlander meer vrije tijd krijgt dan hij al heeft. Het vakantiebudget zal evenmin toenemen. Anderzijds hebben Gran Dorado en Landal GreenParks volgens Mom geen ongelijk als ze het over een sanering hebben. Sommige parken zullen 'buiten beeld' raken. De consument is weliswaar uit op de laagst mogelijke prijs, maar eist wel steeds meer comfort. 'Kwalitatief goede parken zullen overleven, maar de prijzen zullen nauwelijks stijgen. Eerder gaan ze nog wat omlaag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden