Consultatiebureau laat 'de moed zakken' bij uitblijven reactie ouders; Verwaarloosd kind 'uit het systeem gevallen'

Hoe kan een meisje van drie jaar dat volledig verwaarloosd wordt aangetroffen, opgroeien zonder dat de jeugdgezondheidszorg zelfs maar weet dat zij bestaat?...

Van onze verslaggeefster

Mirjam Schöttelndreier

AMSTERDAM

De Thuiszorg in Den Haag betreurt de zaak, en begrijpt niet hoe de kleuter 'uit het systeem heeft kunnen vallen'. Gewoonlijk, zegt centrumdirecteur P. Hoekema van Thuiszorg Den Haag, schrijven consultatiebureaus elke ouder van een baby of peuter aan voor medische controle en inentingen. Dit gebeurt op basis van de gemeentelijke bevolkingsadministratie. Ook dit meisje was ingeschreven.

Toch werd ze nooit onderzocht. Hoekema: 'Als ouders niet op het bureau verschijnen, krijgen ze van ons tot drie keer toe een aanmaning. Dat kan telefonisch of schriftelijk zijn. Soms gaan we op huisbezoek. Reageren ouders steeds niet, dan laten we de moed zakken.' Sommige ouders trekken van adres naar adres, wat de controle voor de bureaus erg lastig maakt. 'Vaak zijn ouders weer vertrokken als wij arriveren. In de praktijk is gebleken dat extra contactpogingen vaak vruchteloos zijn.'

Het staat ouders bovendien vrij om niet met hun kind naar een consultatiebureau te gaan. Zij kunnen de controles ook door de huisarts laten uitvoeren. Of ze kunnen weigeren de kinderen te laten vaccineren, zoals in orthodox-protestantse kringen voorkomt. Hoekema: 'Alleen bij gerede twijfel over de verzorging van een kind doen wij aangifte bij een Bureau Vertrouwensartsen.'

Omdat nog altijd zo'n 97 procent van de jonge kinderen naar het consultatiebureau wordt gebracht, lijkt het Haagse drama een uitzondering. Om het systeem sluitend te maken, moeten volgens Hoekema de computerbestanden van consultatiebureaus, huisartsen, scholen en de gemeentelijke bevolkingsadministratie aan elkaar worden gekoppeld. 'Maar dat ligt gevoelig, gezien de privacybescherming.'

M. Monné, jeugdarts en plaatsvervangend hoofd bij de Haagse Jeugdgezondheidszorg, zegt dat er geen waterdicht systeem is te verzinnen. Wat haar betreft, is de grens al bereikt. 'Jeugdgezondheidszorg is tenslotte geen opsporingsapparaat.' De ontdekking van het ernstig verwaarloosde meisje vormt geen reden nieuwe maatregelen te treffen. 'Ouders vinden ons nu al bemoeizuchtig. Ze hebben recht op hun privacy. We moeten dus heel voorzichtig manoeuvreren.'

Het 3-jarige meisje, dat nu in een ziekenhuis wordt onderzocht, zou mogelijk door de maatschappij zijn 'ontdekt' op haar vierde verjaardag. Kinderen van vier vallen niet meer onder de thuiszorg, maar onder het toezicht van de jeugdgezondheidszorg van vier tot achttien jaar. Die baseert zich op informatie van de bevolkingsadministratie en de scholen.

Jeugdarts Monné: 'Als wij over een schoolgaande kleuter geen gegevens hebben van het consultatiebureau, vinden we dat een reden om een kind op te roepen bij de schoolarts. Reageren ouders niet en krijgen we op een andere manier ook geen informatie, dan kunnen we besluiten tot huisbezoek. Als blijkt dat ouders drugs gebruiken of een psychische stoornis hebben, kan er hulpverlening worden ingeschakeld.'

Leerplichtambtenaren die merken dat een leerling niet op een school staat ingeschreven of die horen dat een kind vaak absent is, kunnen actie ondernemen. Toch blijven er gaten in het vangnet. 'Een kind dat bij de gemeente noch op school staat ingeschreven, ''bestaat'' niet', aldus Monné.

Er worden tegenwoordig zelden kinderen aangetroffen die sociaal zo geïsoleerd opgroeiden als het Haagse meisje, zegt gedragsdeskundige R. de Bruin van de Raad voor de Kinderbescherming in Den Haag. Over de ontwikkelingskansen van het verzwakte meisje is De Bruin 'niet optimistisch'. Uit de pedagogische historie zijn 'wolfskinderen' bekend, zoals 'de Wilde van Aveyron' en twee Indiase kinderen. Zij groeiden tussen de dieren op. Het Franse kind leerde daardoor niet om rechtop te lopen.

De Bruin: 'De eerste vier jaar legt een kind de basis voor zijn ontwikkeling, het gaat in die periode heel snel. Dit meisje heeft in dat opzicht een heel stuk laten liggen.' Arts Monné vreest vooral de risico's die het kind in haar taalontwikkeling heeft opgelopen. 'Rond de twee jaar zitten kinderen in een heel gevoelige periode.'

Dat de kleuter alleen met haar moeder leefde, baart De Bruin grote zorgen. 'Het contact met zoveel nieuwe mensen moet voor haar alleen al een schok zijn.' De 37-jarige moeder staat onder behandeling bij de Riagg. 'We willen haar helpen bij de verdere opvoeding van haar kind.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.