Conservator twijfelt over 'Rembrandt'

amsterdam Zestien jaar hing het schilderij Tobias en zijn vrouw in het depot van het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen. Dat zal mogelijk veranderen nu het volgens Rembrandtkenner Ernst van de Wetering tóch een werk van de grote meester blijkt te zijn. Jeroen Giltaij, senior conservator oude kunst van het museum, houdt echter zijn twijfels.

Karolien Knols

Het was Giltaij die in 1994 het schilderij Tobias en zijn vrouw (1659) toeschreef aan een leerling van Rembrandt. Dat deed hij in de catalogus bij de tentoonstelling Een gloeiend palet van de Collectie Willem van der Vorm, die het museum in bruikleen heeft. Giltaijs bevindingen waren gebaseerd op een röntgenfoto en onderzoek van de stilistische eigenschappen van het schilderij: 'De lichtval en de compositie van de hand van Anna voldeden niet aan de hoge criteria van een Rembrandt. Om die reden heb ik het schilderij toegeschreven aan een leerling uit de school van Rembrandt, en omdat ik vind dat je in een catalogus zo expliciet mogelijk moet zijn, heb ik een naam genoemd: Barent Fabritius.'


Deze week werd bekend dat Rembrandtkenner Ernst van de Wetering in het laatste deel van zijn onderzoeksproject Corpus of Rembrandt Paintings tot een andere conclusie komt: Tobias en zijn vrouw is een Rembrandt. Hij draagt daarvoor een aantal argumenten aan: het schilderij vertoont gelijkenissen met de ets Petrus en Johannes genezen de kreupele. Ook het specifieke gevoel voor detail en de manier waarop het perspectief is toegepast, zijn terug te leiden naar Rembrandts werk.


Giltaij: 'Van de Wetering noemt, anders dan ik, de lichtval op het schilderij typisch Rembrandt. Ik ben daar, ook nu ik er opnieuw naar kijk, niet van overtuigd. Maar misschien is dat mijn tekortkoming; wie ben ik om de grote Van de Wetering te weerspreken?'


Rembrandt heeft Tobias en zijn vrouw, een voorstelling van een man en een vrouw bij een open haard, over een stilleven van een andere schilder heen geschilderd. Doordat de verflaag op veel plekken dun was geworden, waren sporen van het stilleven duidelijk zichtbaar - reden waarom het schilderij nu wordt gerestaureerd. De komende maand zal Tobias en zijn vrouw in het Boijmans aan het publiek worden getoond. Daarna gaat het schilderij voor een tentoonstelling naar Japan.


Of Tobias en zijn vrouw later in het Boijmans een betere plek krijgt dan het depot? 'Daar gaan we het binnenkort over hebben. Ik weet het nog niet.' Giltaijs aarzeling heeft ongetwijfeld te maken met zijn beoordeling van het werk: hij vindt Tobias en zijn vrouw geen goede Rembrandt. 'We hebben drie Rembrandts in onze collectie die meesterlijk en geniaal geschilderd zijn. Zo mooi. Dat kun je van dit schilderij niet zeggen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden