Conservatieven zijn dol op Boris

Op het congres van zijn partij geniet premier Cameron respect. Maar de liefde van de leden gaat uit naar de geestige burgemeester van Londen, Boris Johnson.

BIRMINGHAM - Met zijn hand boven zijn ogen tuurt Boris Johnson aan het begin van zijn congrestoespraak de zaal in. 'Dave, waar zit je? Ah, daar ben je. Gefeliciteerd met je verjaardag.' Lachend als een boer met kiespijn neemt de 46-jarige David Cameron de felicitaties in ontvangst van de man die het congres van de Conservatieve Partij tot zijn eigen heeft gemaakt. Bezuinigingen? Onderwijs? Europa? Volksgezondheid? Camerons politieke filosofie? Dat zijn allemaal zaken die deze week in de schaduw staan van 'Borismania'.


Waar New Labour te maken had met een lang slepende rivaliteit tussen Tony Blair en Gordon Brown, hebben de Conservatieven hun eigen soap: Boris tegen Dave. De twee hebben beiden op Eton College gezeten en op Oxford gestudeerd, waar ze samen bij de fameuze, corporale Bullingdon Club zaten. Cameron bekleedt nu de hoogste politiek functie van het land, de twee jaar oudere Johnson de op één na hoogste, het burgemeesterschap van de hoofdstad. Er is zelfs al een docudrama over de strijd tussen de oude studievrienden gemaakt: When Boris met Dave.


De rivaliteit is speelser dan die tussen Blair en Brown. Zo smijten ze niet met telefoons. Gevraagd naar Johnson valt Cameron altijd terug op het vertederde 'Boris is Boris.' Johnson daarentegen schept er genoegen in Cameron te plagen. Toen de journalist Jeremy Paxman hem vroeg of het hem dwarszat dat Cameron wél en hij niet met lof was afgestudeerd op Oxford, antwoordde de classicus Johnson ooit: 'Ik zou het erg hebben gevonden, ware het niet dat hij PPE studeerde.' Deze afkorting voor philosophy, politics & economics sprak hij met dédain uit.


Op het partijcongres in Birmingham wordt al snel duidelijk dat de partijleden respect hebben voor Cameron maar houden van Johnson. Bij aankomst in de tweede stad van Engeland, bepaald geen thuiswedstrijd voor de Tories, klonken op het centraal station 'Boris, Boris'-spreekkoren, zoals tijdens de Olympische Spelen. Lopend van het ene interview naar het andere waant rugbyliefhebber Johnson zich in een scrum van journalisten en aanbidders. 'Hij is onze eigen superster', zegt afgevaardigde Tom Wass uit St Ives, die geduldig in de rij staat bij de concertzaal.


Zwabber

Daar herinnert Johnson zijn gehoor er even later aan wat hij in Londen heeft bereikt. Sterker, constateert hij olijk: hij is niet alleen zijn eigen beloften nagekomen, maar ook die van Labour. De impliciete boodschap luidt: wat ik voor Londen kan doen, kan ik ook voor het hele land. Het Cameron-plagen blijft beperkt tot een opmerking over diens gebrekkige kennis van Latijn en de terloopse opmerking dat hij (hij wel!) twee verkiezingen overtuigend heeft gewonnen.


Tussendoor valt er veel te lachen, vooral als hij opmerkt dat Cameron hem ooit een 'blonde zwabber' noemde. 'Als ik een zwabber ben', vervolgt Johnson, 'dan is Cameron een bezem, en George Osborne een stoffer en blik. De historische rol, beste vrienden, van Conservatieve regeringen, is het fungeren als huishoudelijke artikelen, nodig om de rotzooi van Labour op te ruimen.'


Op passages als deze zaten de gedelegeerden te wachten. 'Verrukkuluk! Dat is het enige Nederland woord dat ik ken en het is van toepassing op deze toespraak. Boris spreekt gewone taal en doet dat op een geestige manier', zegt Jane Coward, partijlid uit Shropshire. 'Hij geeft onze partij een menselijk gezicht. Vaak worden wij gezien als verwaand en arrogant. Niets is minder waar en Boris laat dat zien.'


Dat is ook het idee van David Metcalf, een in pak en lichtblauwe schoenen gestoken partijactivist uit het graafschap Durham. 'Boris heeft het vermogen iedereen voor zich te winnen, van stratenmaker tot bankier. Het is de enige politicus die ongekamd en met een ongestreken pak in het openbaar kan verschijnen. Hij heeft geen pr-machine nodig. Voor iemand als hem hebben we in het Engels een mooi woord: bumbler. Maar hij is serieuzer en intelligenter dan hij doet voorkomen. Veel politici komen competent over maar zijn het niet, bij hem is het juist andersom.'


Tussen de congresgangers is het moeilijk een dissident geluid te vinden. Zelfs Steve Bell, de cartoonist van de linkse Guardian, blijkt een zwak voor hem te hebben. 'Hij is een van mijn makkelijkste onderwerpen. Je hoeft geen moeite te doen om een karikatuur van hem te maken. Dat gaat vanzelf.' Terwijl alle kraampjeshouders in het congrescentrum hun iPhones tevoorschijn halen als de Boris-scrum voorbij dendert, houdt een Conservatieve europarlementariër in het 'Brussel'-kraampje stug zijn blik op een opiniestuk uit The Times. 'Boris wie? O, je bedoelt Boris Johnson. Dat is een pompeuze idioot die in zijn eigen populariteit is gaan geloven', briest hij, terwijl hij snel het deelnemersplaatje bedekt waar zijn naam op staat. 'Maar ik vermoed dat ik een minderheidsstandpunt verkondig.'


CAMERON DENKT AAN REFERENDUM OVER EU

De Britten moeten zich via een referendum kunnen uitspreken over een hervormde Europese Unie. Dat heeft David Cameron dinsdag gezegd op de BBC-radio, tijdens de derde dag van het partijcongres van de Conservatieve Partij in Birmingham. Volgens de premier is een nieuwe mandaat van zijn landgenoten de 'schoonste, netste, simpelste en verstandigste manier'.


Cameron blijft gekant tegen een alomvattend 'in of uit'-referendum, zoals de eurosceptische partij UKIP en een aantal van zijn partijgenoten willen. De Britse premier voorziet een nauwere samenwerking tussen de eurolanden. Dat biedt volgens hem de gelegenheid om te komen een nieuwe relatie tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie.


Cameron en de zijnen zijn voor economische samenwerking en vrijhandel, maar ergeren zich in toenemende mate aan 'Brussel'. Hij hoopt na de verkiezingen van 2015 te kunnen regeren zonder de Europeesgezinde Liberaal Democraten. Dan kan hij zonder probleem een volksraadpleging uitschrijven, iets waarmee hij zich populair kan maken binnen zijn eigen partij en bij een groot deel van de bevolking.


Het zou de tweede keer zijn dat de Britten zich over Europa uitspreken. Twee jaar na de toetreding tot de toenmalige EEG, de Europese Economische Gemeenschap, hield de Labour-regering in 1975 een referendum over het lidmaatschap. De Britten stemden toen voor, niet beseffend dat een politieke unie het uiteindelijke doel kon zijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden