Conservatieven winnaar bij Britse lokale verkiezingen, UKIP weggevaagd

UKIP is weggevaagd bij plaatselijke verkiezingen in Wales, Schotland en delen van Engeland. Ook Labour heeft flinke verliezen geleden, terwijl de Liberaal-Democraten amper profiteerden van hun eurogezinde houding. Winnaar was de Conservatieve Partij. Het bevestigt de indruk dat premier Theresa May afstevent op een grote overwinning - maar geen monsterzege - bij de parlementsverkiezingen die over vijf weken worden gehouden. Haar tegenaanval op Brussel is goed gevallen. Labour, onderwijl, weigert te accepteren dat Brexit momenteel hét thema is.

May op campagne in Mevagissey. Beeld afp

De opkomst voor de raadsverkiezingen, die niet in Londen en andere grote steden werden gehouden, lag rond de 35 procent.

Wat is nog de zin van UKIP? Deze vraag klinkt luider dan ooit nadat de eurosceptische partij op een na al haar 147 raadszetels heeft verloren. De kiezers zijn massaal naar de Conservatieven gelopen, nu de partij van de Brexit. 'We weten allemaal dat het over en uit is,' reageerde Douglas Carswell, tot voor kort het enige kamerlid van UKIP. Nigel Farage, de oud-leider die de partij groot heeft gemaakt, zei amper te kunnen geloven dat May alle frasen en woorden waar hij jarenlang over is beschimpt, met succes heeft overgenomen. 'Dit is een echte vooruitgang.'

Theresa May. Beeld AFP

Glasgow

Voor een deel gaat het om kiezers die naar het Conservatieve nest zijn teruggekeerd, maar er zijn ook veel oud-Labourstemmers die via UKIP bij de Tories zijn beland. Jeremy Corbyns partij heeft flinke verliezen geleden, maar de verwachtingen waren zo laag gespannen dat het eigenlijk nog meeviel. Onder meer de rode graafschappen Cumbria, Lancashire, Derbyshire en Nottinghamshire kleurden blauw. Het was jaren terug de droom van toenmalig premier David Cameron om daar te winnen - dat Brexit hier voor zou zorgen heeft iets ironisch.

Een andere grote schok voor Labour was dat ze de controle over Glasgow verloor, haar Schotse bolwerk. De nationalisten wonnen licht, maar de echte winnaars in Schotland waren Conservatieven die fel gekeerd zijn tegen onafhankelijkheid. Voor het eerst in de geschiedenis hebben de Tories zelfs een raadslid in Ferguslie Park, een buitenwijk van Paisley die bekendstaat als armste gebied van Schotland. In Alex Salmonds Aberdeenshire, waar de oliestad Aberdeen onder valt, hebben de Conservatieven nu meer raadszetels dan de Schotse nationalisten.

Douglas Carswell. Beeld AFP

De vreugde bij de Conservatieven werd nog groter toen bleek dat de partij burgemeesters krijgt in Teesside, een oud staalwerkersgebied, en de West-Midlands met Birmingham. Het veroveren van 's lands tweede stad was een prioriteit voor May. De nieuwe burgemeester daar is Andy Street, voormalig topman van John Lewis. De filosofie van dit warenhuis, waar personeelsleden de aandeelhouders zijn, sluit aan bij haar visie over meer zeggenschap van werknemers. Birmingham is ook de stad van haar politieke voorbeeld: Joseph Chamberlain, een staatsman die zich ruim een eeuw geleden inzette voor het publieke goed.

Een Zen-achtige Corbyn putte moed uit het feit dat Labour burgemeesters krijgt in Liverpool en Manchester, terwijl ook de grote Welshe steden Cardiff, Swansea en Newport rood blijven. 'We dichten het gat met de Conservatieven', zei hij. Bij de rest van de partij was er treurnis. De partijleiding stelt dat het stembusresultaat een vertekend beeld geeft van de ware steun voor de leider, terwijl de plaatselijke kandidaten zeggen dat de naam 'Corbyn' tijdens het campagne voeren als een rode lap op een stier werkte. De partij stevent af op het slechtste verkiezingsresultaat sinds 1983, en mogelijk zelfs 1935.

Landelijke leider

Hoewel de verkiezingen behoren te gaan over plaatselijke onderwerpen, kijken kiezers bij hun keuze naar de landelijke leider. Waar May populairder is dan haar partij, is dat bij Labour andersom. Corbyn wordt door kiezers gezien als een aardige kerel, maar ook als zweverig en incompetent. Dat laatste geldt ook voor zijn vertrouweling Diane Abbott die zichzelf afgelopen dagen voor schut zette met interviews waarin ze lukraak getallen noemde toen haar gevraagd werd naar de financiële onderbouwing van Labours plannen. Dat vlaggen met hamers en sikkels het decor vormden van een Labour-manifestatie op de Dag van de Arbeid ('May Day') deed het imago van de partij evenmin goed.

Voor May is de uitslag een bevestiging dat haar retoriek tegen de 'bureaucraten in Europa' heilzaam werkt, zeker electoraal gezien. De campagne die ze voert is zo opwindend als een testbeeld, maar ze wordt gezien als vakkundig en vastberaden. Bij de Conservatieven was enige zorg over een flankaanval van de pro-Europese Liberaal-Democraten in Zuidwest-Engeland, maar die bleef uit. Eerder deze week gaf een opiniepeiling aan dat Brexit zelfs meer steun geniet dan voorheen. UKIP heeft Brexit veroorzaakt, de Tories mogen het uitvoeren.

Jeremy Corbyn. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden