Analyse Britse parlementsverkiezingen

Conservatieven beginnen chaotisch aan verkiezingscampagne

Met een Churchilliaanse V voor Victory heeft Boris Johnson woensdag het startstein gegeven voor de parlementsverkiezingen. De lancering werd overschaduwd door het vertrek van een minister en blunders van partijgenoten, een veeg teken voor de Conservatieven.

De Britse premier Boris Johnson spreekt woensdag bij de campagne-aftrap van zijn Conservatieve Partij, in Birmingham, Engeland. Beeld AFP

Middels een artikel in The Daily Telegraph zette de leider van de Conservatieve Partij een moderne traditie voort: door een Labour-leider te vergelijken met Stalin. Johnson beweerde dat de persoonlijke aanval van Jeremy Corbyn op enkele miljardairs gelijkenissen vertoont met de afkeer die de communistische dictator koesterde van de koelakken. Tony Blair, Gordon Brown en Ed Miliband zijn door de jaren ook neergezet als hele of halve stalinisten.

Hiermee is meteen de toon gezet van de campagne voor de verkiezingen die Johnson niet zegt te willen. Volgens hem is het de schuld van het parlement dat de kiezers wederom verzocht worden de weg naar de stemhokjes te vinden. Get Brexit Done, is de kernboodschap van de Conservatieven. Tevens zullen ze niet schromen om ‘de welvaartsscheppers’, een eufemisme voor ‘de rijken’ toe te juichen, tegenover het retro-socialisme van Corbyn’s Labour.

De beide leiders zullen zich met name laten fotograferen in ziekenhuizen. Voor Johnson is het zaak dat hij de omstreden referendumbelofte nakomt om de honderden miljoenen die normaal gesproken naar Brussel zou gaan, voortaan te investeren in de zorg. Corbyn op zijn beurt wil de kiezers doen geloven dat de Conservatieven de gratis gezondheidszorg na de Brexit verkwisten aan Amerikaanse pillendraaiers, ziekenhuisketens en zorgverzekeraars.

De Conservatieven staan ver voor in de peilingen, maar er kan veel gebeuren in vijf weken. Of zelfs in een etmaal. Partijprominent Jacob Rees-Mogg kwam dinsdag in opspraak toen hij tijdens een radio-interview beweerde dat bewoners van de Grenfell-rampflat hun ‘gezond verstand’ hadden moeten gebruiken in plaats van het ‘blijf binnen’-advies van de brandweer te volgen. Het was een onhandige, kwetsende opmerking waarvoor hij reeds twee keer zijn excuus heeft gemaakt.

Kort voor Johnsons rede had minister voor Wales Alun Cairns zijn ontslag ingediend. Cairns had gelogen over de kennis die hij bezat van een verkrachtingszaak waar zijn assistent bij betrokken was. Cairns, de langstdienende bewindsman, was aangesteld als campagneleider in het prinsdom. Om de zaken nog precairder te maken had partijvoorzitter James Cleverly een dubbele interviewafspraak gemaakt, waardoor een van de interviews met een lege studiostoel plaatsvond.

Elders in Londen toonde de net uitgezwaaide Lagerhuis-voorzitter John Bercow zijn ware kleuren door de Brexit tijdens een toespraak te omschrijven als de grootste blunder in het naoorlogse Groot-Brittannië. Johnson zal de komende weken vooral vertoeven in Brexitgebieden, om te beginnen in de West-Midlands waar hij woensdagavond zijn eerste echte verkiezingsbijeenkomst hield. Johnson zal zich profileren als moderne versie van Winston Churchill.

Hij moet oppassen, want de oorlogspremier verloor de verkiezingen van 1945 verrassenderwijs van Clement Attlee, inspiratiebron van Labour-leider Corbyn.

Labour

Voor Labour is het gunstig wanneer de Brexit zo min mogelijk ter sprake komt.Hoe lastig de Brexit ligt, bleek bij een televisieinterview van Brexit-woordvoerder Keir Starmer. Hij zei dat de partij binnen een half jaar een beter akkoord met de EU gaat sluiten, om het resultaat voor te leggen in een referendum. Maar Starmer en andere leden van het schaduwkabinet hebben al aangegeven sowieso voor Remain te zullen stemming in plaats van het eigen akkoord. Om die reden wil Corbyn veel liever praten over klimaatverandering, nulurencontracten, voedselbanken, huisjesmelkers, haatmisdaden, daklozen, graaiende bestuurders, belastingontwijkende bedrijven of personen en andere schaduwkanten van de kapitalistische maatschappij. Maar binnen de oppositiepartij heerst nog steeds veel onrust, wat woensdagavond duidelijk werd toen viceleider Tom Watson, een criticus van Corbyn, vanuit het niets aankondigde de fractie en het Lagerhuis te verlaten.

Liberaal-democraten

De Liberaal-democraten hebben een uniek verkooppraatje: ze willen de Brexit een halt toeroepen. Wanneer ze alleen kunnen regeren, en die kans is verwaarloosbaar klein, zullen ze artikel 50 intrekken, in de hoop dat de EU de Britten nog steeds wil hebben als lid van de club. Bij eventuele coalitieonderhandelingen zullen de sociaal-liberalen een nieuw referendum eisen. De derde partij van het land profileert zichzelf als het verstandige geluid tussen twee partijen die bevangen zijn geraakt door de Brexit enerzijds en het socialisme anderzijds. Komende weken zal de partij van Jo Swinson zoveel mogelijk aansturen op verkiezingspacten teneinde de Remain-stem te verenigen. Alleen zo kan een overwinning van Johnsons Conservatieven worden voorkomen. Probleem is dat Labour geen zin heeft in deze vorm van electorale samenwerking.

De Brexit Partij

Wil Nigel Farage wel een Brexit? Deze vraag is afgelopen meerdere malen gesteld nadat de brexiteer van het eerste uur heeft besloten om in alle kiesdistricten kandidaten te posteren. Farage zegt alleen een pure Brexit te willen, dus eentje zonder akkoord met de EU. Deze vastbeslotenheid brengt het gevaar met zich mee dat de Brexit-stem versplinterd raakt. Meerdere Brexit Partij-kandidaten hebben dit gevaar ingezien en besloten zich toch niet te kandideren, om vervolgens hun steun voor premier Johnson uit te spreken. Farage zelf heeft besloten niet voor de zevende keer te gaan strijden voor een Lagerhuiszetel, hetgeen de indruk versterkte dat hij niet serieus zijn best doet om de Brexit te voltooien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden