Conservatieve partijtijger binnenkort machtig man

De vicepresident van China bezoekt deze week de Verenigde Staten. Hij heeft gevoel voor handel.

Weinig mensen kennen hem, maar Xi Jinping zal van 2012 tot 2022 een van de machtigste mannen ter wereld zijn. De 58-jarige Xi, sinds 2008 vicepresident van China, volgt eind dit jaar de afzwaaiende Hu Jintao op als partijleider in Peking. Normaal gesproken zal hij net als Hu twee termijnen van vijf jaar dienen.

De nieuwe Chinese leider geldt als een partijtijger met uitstekende banden met het leger en gevoel voor handel. Bij hervormingsgezinde landgenoten heeft hij de reputatie een behoudende nationalist te zijn, van wie weinig politieke veranderingen vallen te verwachten.

Xi verdiende zijn nationalistische stempel begin 2009 tijdens een bezoek aan Mexico, waar hij voor een gehoor van Chinese zakenlieden uithaalde naar buitenlandse critici. 'Er zijn wat verveelde buitenlanders met volle magen die niets beter te doen hebben dan met hun vinger naar ons wijzen. China exporteert geen revolutie, geen honger en armoede, we bezorgen mensen nergens hoofdpijn. Wat wil je nog meer?'

De komende man in Peking is een zogeheten taizi, een 'partijprins'. Hij is de zoon van Xi Zhongxun, die van 1959 tot 1962 onder Mao vicepremier was. Xi senior was daarvoor guerrillaleider in zijn geboortestreek, de noordelijke kolenprovincie Shaanxi, waar hij revolutionair strijdmakker werd van Mao.

De familie Xi maakte zoals zovele Chinezen in hogere posities een traumatische tijd door tijdens de Culturele Revolutie (1966-76), de campagne van Mao tegen politieke rivalen. Xi senior werd jarenlang door de rode gardisten van Mao vernederd: eerst werd hij in een fabriek tewerkgesteld, daarna verdween hij in de cel.

Na de dood van Mao werd Xi senior gerehabiliteerd. Zijn zoon Xi Jinping kon alsnog gaan studeren aan de beste universiteit van het land, waar hij chemisch ingenieur werd. Daarna kreeg Xi junior een baan die aansluiting gaf op de hoogste staats- en partijkringen, als assistent van minister van Defensie Geng Biao.

Xi Jinping voelt zich anders dan zijn vader thuis in de dominante conservatieve vleugel van de partij. De oude Xi was in 1989, toen duizenden studenten het Plein van de Hemelse Vrede bezetten, een van de weinige hoge leiders die openlijk het hervormingsgezinde kamp in de partij en de samenleving steunden.

De ambitieuze jonge Xi klom in die tijd gestaag omhoog in de partij. Als dertiger werd hij wethouder in Xiamen, een stad aan de oostkust tussen Hongkong en Shanghai die voorloper was in de economische liberalisatie. Later werd hij partijleider van de handelsprovincies Fujian en Zhejiang, van oudsher centra van particulier ondernemerschap.

De aanstaande leider van China is inmiddels een bekend gezicht in diverse hoofdsteden. Hij bezocht als aanstaande opvolger van Hu Jintao landen in Zuid- en Midden-Amerika, Azië, het Midden-Oosten en Europa.

Met Xi krijgt China een markante first lady: zangeres Peng Liyuan. Iedere Chinees kent haar als vaste gast van het traditionele nieuwjaarsgala op de staatstelevisie, waar ze gekleed in koket legeruniform vaderlandslievende liederen ten gehore brengt.

Mevrouw Xi is artistiek directeur, met de rang van generaal-majoor, van het Zang- en Dansgezelschap van het Centraal Militaire Commando in Peking, een bekende kweekvijver van vrouwen en vriendinnen voor de hoogste leiders.

Xi was eerder getrouwd met de dochter van een Chinese ambassadeur in Londen. Zijn ex-vrouw woont nu in Engeland. Ook andere leden van de familie kozen voor het buitenland: zijn oudere zus woont in Canada, zijn jongere broer koos voor Hongkong. Xi heeft een dochter die - naar verluidt onder pseudoniem - studeert aan de Amerikaanse Harvard universiteit.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden