Nieuws Abortuswet

Conservatieve Amerikaanse staten openen frontale aanval op abortus

Conservatieve Amerikaanse staten als Alabama en Georgia willen het recht op zwangerschapsafbreking sterk beknotten. Ze vinden de opperrechters die zijn benoemd door president Donald Trump aan hun zijde.

Vrouwen protesteren bij het Capitool in Atlanta, Georgia, tegen de strenge abortuswet die de staat wil invoeren. Beeld Foto Elijah Nouvelage / Reuters

De Amerikaanse staat Alabama wil een wet invoeren die abortus onder alle omstandigheden verbiedt. De zuidelijke staat gaat daarmee voorop in een frontale aanval op de huidige juridische status quo, met als doel het hooggerechtshof zijn pro-abortus-uitspraak uit 1973 te laten herzien.

Donderdag leidde dat tot een tumul­tueuze zitting van de Senaat in Montgomery, de hoofdstad van Alabama. Republikeinse senatoren probeerden, geholpen door de Senaatsvoorzitter, het wetsvoorstel te ontdoen van twee uitzonderingsgevallen: verkrachting en incest. Toen een Democratische senator daar woedend tegen ageerde omdat er geen hoofdelijke stemming over was geweest (‘Heck no, he did not make a motion!’), besloot de Senaatsvoorzitter tot een afkoelingsperiode en verdaagde hij het debat naar volgende week.

Alabama is het meest extreem, maar staat niet op zichzelf. Eerder deze week tekende de gouverneur van Georgia al een nieuwe abortuswet, die ingrepen slechts toestaat in de eerste zes weken van de zwangerschap, tot het moment dat de vrucht iets laat zien wat op een hartslag lijkt. Tot dusver lag de grens bij twintig weken.

‘Hartslagwet’

Zes andere staten in het conservatieve zuiden en middenwesten hebben al eerder dit jaar voor zo’n ‘hartslagwet’ gestemd, tien andere staan op het punt dat te doen. Deze wetten worden allemaal aangevochten (twee zijn er al verworpen), maar dat is ingecalculeerd. De abortustegenstanders hopen dat ze uiteindelijk het Hooggerechtshof zullen halen, dat dan zijn eigen uitspraak uit 1973 zal verwerpen.

Deze staten, met aanzienlijke aantallen evangelische christenen, zien weer kansen in een cultuurstrijd die helemaal is opengegooid met de verkiezing van Donald Trump in 2016. Zijn belofte om conservatieve rechters aan te stellen, was voor veel fundamentalistische gelovigen een belangrijk argument om op hem te stemmen, en die belofte is de president nagekomen.

Met Trumps benoeming van twee nieuwe leden is het negen rechters tellende Hooggerechtshof een stuk behoudender geworden. De laatste aanwinst, Brett Kavanaugh, liet zich in februari al van zijn anti-abortuskant zien door te pleiten voor sluiting van twee van de laatste drie klinieken in Louisiana (wat overigens niet doorging, omdat opperrechter Roberts de kant koos van de liberalere rechters).

‘Roe versus Wade’

Al jaren proberen conservatieve staten het recht op abortus in te perken, maar tot voor kort durfden ze niet aan ‘Roe versus Wade’ te komen, de uitspraak van het Hooggerechtshof uit 1973 die het recht op abortus als uitvloeisel ziet van de individuele rechten uit de Grondwet. Ze probeerden de afgelopen jaren vooral met logistieke en procedurele horden de toegang tot abortus te bemoeilijken, zoals verplichte gesprekken met een psycholoog, een verplichte bedenktijd en de toestemming van een ouder of voogd voor minderjarige meisjes.

Door ook de geldkraan te sluiten en door strenge regulering hebben ze veel klinieken de nek kunnen omdraaien. In Alabama zijn er nog maar drie over van de dertien twintig jaar geleden. Daardoor moeten vrouwen verder reizen, langer vrij nemen en meer kosten maken voor een ingreep.

Maar de aanpak van Alabama en in iets mindere mate die van Georgia is van meer principiële aard. De redenering is simpel: een vrucht is een levend wezen, en die mag niet dood.

Typerend was deze week de discussie over verkrachting en incest in Alabama. Die uitzonderingsgevallen waren woensdag als amendement aan het wetsvoorstel toegevoegd, na een emotionele oproep van een verkrachtingsslachtoffer dat vertelde dat ze haar zwangerschap onder geen beding zou hebben voldragen – zonder de mogelijkheid van abortus was zelfmoord haar enige uitweg geweest.

Massamoord

De abortuspraktijk komt in de ogen van de fundamentalisten neer op massamoord. In de wetstekst van het voorstel in Alabama staat dat er door abortussen sinds 1973 ‘ruim drie keer zoveel doden zijn gevallen als in de Duitse concentratiekampen, tijdens de Chinese zuiveringen, in Stalins goelags, in de killing fields van Cambodja en tijdens de genocide in Rwanda bij elkaar’.

Ook de ‘hartslagwetten’ proberen de vrucht als levend wezen te definiëren, maar pas vanaf een wat later moment. Zodra iets van een hartslag meetbaar is, leidt het embryo een eigen leven, is het idee. Volgens de deze week in Georgia aangenomen wet zijn ongeboren vruchten vanaf zes weken ‘een klasse van levende, afzonderlijke personen’ die ‘volledige wettelijke erkenning’ verdienen.

Uit die redenering volgt dat abortus moord is, en dat zowel artsen als vrouwen daarvoor kunnen worden vervolgd, en tot levenslang of zelfs de doodstraf kunnen worden veroordeeld. De wet in Georgia geeft de politie de mogelijkheid zelfs vrouwen die een miskraam hebben gehad strafrechtelijk te onderzoeken. Als een vrouw daar zelf schuldig aan is, bijvoorbeeld door medicijn- of drugsgebruik, kan ook zij worden vervolgd.

Overigens is de ‘hartslag’ na zes weken eerder een soort trilling van het weefsel van het embryo. Om op basis daarvan een embryo als ‘afzonderlijk leven’ te definiëren, lijkt medisch gezien wankel, aangezien het niet zou kunnen bestaan zonder de moeder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden