Conservatief Amerika heeft gekregen wat het wilde: een conservatieve opperrechter

Conservatief Amerika heeft precies gekregen wat het wilde: een nieuwe conservatieve opperrechter (in wording). Dinsdag droeg president Donald Trump de 49-jarige Neil Gorsuch voor als negende lid van het hooggerechtshof, dat daarmee weer naar rechts gaat hangen. Zijn benoeming kan nog decennia effect hebben.

Donald Trump benoemt Neil Gorsuch (rechts naast zijn vrouw) als kandidaat voor het hooggerechtshof. Beeld ap

De president voerde weer een Trumpiaanse show op, afgelopen nacht: hij had twee kandidaten naar Washington laten komen, maar toverde er maar eentje uit de coulissen. 'Wat een verrassing, niet! Zeg nou zelf!', juichte hij, duidelijk in zijn nopjes met de vertoning.

Gorsuch mag, als de Senaat hem groen licht geeft, de zetel van de in februari 2015 overleden Antonin Scalia gaan vullen. De nieuwe rechter lijkt in filosofie en stijl sterk op de oude: een 'originalist' die de Grondwet naar de letter uitlegt, niet naar de geest. In de praktijk betekent dat dat hij conservatieve en soms libertarische uitspraken doet.

Dat heeft Gorsuch in zijn functie als rechter in Colorado de afgelopen jaren laten zien: hij kiest vaak voor God en het bedrijfsleven. Zijn nominatie werd direct toegejuicht door wapenactivisten, anti-abortusactivisten en vijftig andere conservatieve groeperingen, die ook meteen een tv-campagne startten om de goede kanten van de rechter te laten zien. Linkse groepen demonstreerden gisteravond in de VS al voor het hooggerechtshof in Washington.

Hakken in het zand

Er staat nogal wat op het spel. Door zijn relatief jonge leeftijd zou Gorsuch nog decennia mee kunnen in het hooggerechtshof, het instituut dat uiteindelijk de richting van Amerika bepaalt. Het hof spreekt het laatste woord over de wetten die in het gepolariseerde Amerika tot tweestrijd leiden.

De strijd om Gorsuch, en dus de richting van Amerika, zal nu in de Senaat worden uitgevochten, waar Gorsuch zestig van de honderd senatoren aan zijn kant moet zien te krijgen om benoemd te worden. De Republikeinen hebben nu 52 zetels, en zouden dus nog acht Democraten moeten zien te overtuigen.

De Democratische hardliners hebben in elk geval hun hakken in het zand gezet. 'Ik heb serieuze twijfel over rechter Gorsuch', zei Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat dinsdag. 'Hij heeft meermaals laten zien de belangen van bedrijven boven die van arbeiders te stellen, en staat vijandig tegenover vrouwenrechten.'

De Democraten zijn ook gefrustreerd over de 'diefstal' van de negende zetel door de Republikeinen. President Obama nomineerde na de dood van Scalia al een kandidaat, Merrick Garland, maar de Republikeinen gunden hem niet eens een hoorzitting: zij gokten op een Republikeinse verkiezingsoverwinning, waarna ze zelf iemand konden aanwijzen.

Rechter Neil Gorsuch Beeld reuters

Dit is het kabinet-Trump

Welke personen heeft Donald Trump geselecteerd voor de topposities in zijn kabinet, en hoe denkt de Senaat daarover? Bekijk het in dit geactualiseerde overzicht.

Paardenmiddel

Die vacante zetel was voor veel (christelijke) conservatieven zelfs een reden om op Trump te stemmen: ze vergaven hem zijn lompheid op korte termijn, omdat de lange termijn met hem in veilige christelijke handen terecht zou komen. Zo bezien heeft de dood van Scalia Trump misschien wel aan de overwinning geholpen.

In de commentaren dinsdag klonk dan ook veel lof door van conservatieven, die verder zeer kritisch zijn over president Trump. De National Review, het klassieke Republikeinse lijfblad dat zich de hele campagne heeft verzet tegen Trump, twitterde dinsdag 'dat conservatieven Trump krediet moeten geven voor zijn keuze, en moeten werken aan de benoeming'.

De Democraten kunnen dat dus tegenhouden, maar de Republikeinen hebben een paardenmiddel: de voorzitter van de Senaat, de Republikein Mitch McConnell kan de benoeming laten passeren met een gewone meerderheid in plaats van een 60 procent-meerderheid. Deze 'nucleaire optie' hebben de Democraten vier jaar geleden ook gebruikt, om de benoeming van lagere functionarissen (die steevast door de Republikeinen werden geblokkeerd) te vergemakkelijken.

Wie is Gorsuch

Met de benoeming van Neil Gorsuch kunnen de Republikeinen proberen de stemmingen in het hoogste hof van het land naar hun hand te zetten. Lees in dit artikel wie deze rechter is en wie zijn grootste concurrenten waren.

Het hooggerechtshof in Washington Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden