Connerotte heeft geblunderd

Connerotte heeft gewoon geblunderd. Hij heeft zich als onderzoeksrechter wat al te nadrukkelijk ingelaten met de slachtoffers. Om elke zweem van partijdigheid tijdens het gerechtelijk onderzoek te voorkomen, is hij vervangen door een ander....

PETER DE GRAAF

MAG ik even vloeken in de kerk?

Dat zijn de regels (van justitie) en zo moet het gespeeld worden. In elk ander onderzoek zou men het de gewoonste zaak van de wereld hebben gevonden dat een mogelijk partijdige onderzoeksrechter het veld ruimt. Al is het maar voor de zekerheid en zuiverheid van de onafhankelijke macht die justitie heet.

Sterker nog, het Hof van Cassatie had waarschijnlijk in elk ander geval een stortvloed van kritiek over zich heen gekregen als het anders had beslist. Want waarom zouden de wijze heren het risico toelaten dat een proces later ongeldig wordt verklaard wegens een procedurefout?

In het geval van Jean-Marc Connerotte lijkt iedereen in België, van hoog tot laag, de zaak op zijn kop te zetten. Dat het volk de populaire onderzoeksrechter wil behouden, is tot daaraan toe. De mensen op de straat hebben veelal geen boodschap aan de taaie letters van de wet.

Dat ook juristen van diverse pluimage zich in allerlei bochten hebben gewrongen om een uitweg te vinden voor Connerotte is al bedenkelijker. Natuurlijk waren er juridische argumenten en trucs te verzinnen om le petit juge op zijn dossier te houden. Maar was juist zo'n uitspraak van het Hof - vol juridische spitsvondigheden - geen aanfluiting geweest voor de Belgische rechtsstaat?

Helemaal gênant is de manier waarop de politiek zich heeft bemoeid met de rechterlijke beslissing. Ook in de Wetstraat werd geroepen om 'creatieve oplossingen'. Natuurlijk respecteerden de heren en dames politici de scheiding der machten. Maar ze riepen het Hof van Cassatie wel onverbloemd op rekening te houden met de gevoelens onder het volk, waarvan ook zij even nadrukkelijk deel wensten uit te maken.

Petje af voor de rechters van het Hof. Ze hebben zich niet laten beïnvloeden door de publieke opinie. Zo hoort het ook. De wet is de wet. Het komt gelukkig nog voor in de Belgische magistratuur - die grotendeels politiek benoemd is - dat rechters onafhankelijk oordelen.

Toen brak de kritiek los. Pff, dit is opnieuw een bevestiging dat de rechters ('die ouwe zakken') in een ivoren toren zitten. Die lui zijn niet van deze tijd en hebben absoluut geen benul van wat er in de samenleving omgaat.

De bevolking ging de straat op. Connerotte moet terug! Een andere populaire kreet: de zaak-Dutroux mag niet opnieuw in de doofpot verdwijnen.

Er zijn tal van lokale acties in het land. In het bedrijfsleven bijt Volkswagen het spits af en veroorzaakt een domino-effect. Veel andere bedrijven willen niet achterblijven en voeren ook 'actie'. Het is lekker weer, dus op straat is het beter toeven dan achter de lopende band.

Van een massale staking is echter geen sprake. De meeste arbeiders gaan na een of enkele uren weer keurig aan het werk. De 'volksopstand' mist lading. Het massale verdriet en de woede tijdens de begrafenissen van de vermoorde meisjes waren veel indrukwekkender.

Scholieren en studenten zien ook hun kans schoon om de leskamers te ontvluchten. Ambtenaren en ander overheidspersoneel sluiten zich dankbaar aan. Maar waarvoor demonstreren zij?

Ik wil hier geenszins de emoties, de verontrusting en verontwaardiging van de Belgische bevolking bagatelliseren. Want de zaak-Dutroux is erg genoeg. En het voortdurende falen van justitie en politie krijgt terecht veel aandacht. Er kan en moet nog veel verbeterd worden.

Maar om ook de ontheffing van Connerotte in verband te brengen met het falen van het gerecht, gaat mij te ver. Dat had eerder andersom gegolden. Minister De Clerck wil nu de wetsartikelen aanpassen die de rol van de rechter, en de voorwaarden voor diens 'onpartijdigheid', definiëren.

Een terechte reactie waarschijnlijk, want net als veel andere juridische wetgeving in België dateren die artikelen nog uit de vorige eeuw. Maar de Belgen moeten niet zeuren alsof het Hof van Cassatie al vooruitlopend op die wijzigingen zijn oordeel had moeten vellen.

Of, om in de terminologie van SP-voorzitter Tobback te spreken: zolang de FIFA-reglementen voorschrijven dat een handsbal in het strafschopgebied met een strafschop wordt bestraft, dient de scheidsrechter aldus te handelen. Het zou toch van de gekke zijn als hij gezien het spelverloop en onder druk van honderdduizend supporters op de tribune anders zou beslissen.

Ik ben blij dat ik niet in de schoenen sta van Connerottes opvolger, Jacques Langlois. De nieuwe onderzoeksrechter in het dossier-Dutroux weet de hete adem in zijn nek van zowel het publiek als de politiek. Als hij niet snel resultaten toont, velt België zijn oordeel: de doofpot.

België ligt niet plat. Maar veel Belgen slaan wel een beetje op hol. Uiteindelijk zal het allemaal wel goedkomen. De enorme kritiek op justitie zal ongetwijfeld leiden tot de broodnodige hervormingen. Maar het is de vraag hoe zuiver en onafhankelijk de rechterlijke macht in de tussentijd, nu dus, kan opereren. Het lijkt er sterk op dat overheid en justitie onder gejoel van het publiek paniekvoetbal spelen. Maar paniekvoetbal - na een doelpunt tegen - heeft een team nog nimmer dichter bij de gelijkmaker gebracht. Laat staan bij de overwinning.

Peter de Graaf

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden