Congres heeft grote moeite met bezoek Clinton

Het is traditie dat het Amerikaanse Congres een gepaste stilte in acht neemt wanneer de president een buitenlands staatsbezoek aflegt....

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

Terwijl Clinton zijn best gaat doen om de politieke en economische banden met China aan te trekken, zullen politici in Washington blijven hameren op een strenger China-beleid.

Veelvuldig ontving Clinton afgelopen maand het verzoek om het staatsbezoek uit te stellen, maar hij peinsde er niet over. Afzeggen zou volgens hem alleen maar een averechts effect hebben.

'Ik ga slechts om één reden', verdedigde Clinton zich onlangs: 'Behartiging van Amerikaanse belangen.' Hij had gewild dat daarmee het laatste woord over zijn reis gesproken was, maar dat bleek ijdele hoop. De kritiek reikt immers verder dan bekende kwesties als mensenrechten en Tibet.

Natuurlijk, Clinton zal zijn gastheer en ambtgenoot Jiang Zemin wel degelijk aanspreken op de oude thema's. 'China vertoeft nog steeds aan de verkeerde kant van het historisch gelijk', zei Clinton. In een boycot van de ceremoniële ontvangst op het beruchte Tienanmenplein ziet hij echter niets. Dat zou volgens hem onbeleefd en onjuist zijn.

Maar er is meer dan mensenrechten en Tibet. Een reeks incidenten, die door zowel justitie als het Congres wordt onderzocht, werpt zijn schaduw over het presidentiële bezoek. De kern van het vraagstuk: heeft de Amerikaanse regering al dan niet bewust het Chinese leger geholpen met de verkoop van satellietonderdelen?

De vrees dat het Volksleger mogelijk profijt heeft gehad van Amerikaanse technologie, heeft vooral Republikeinse politici in opperste staat van paraatheid gebracht. Per slot van rekening staan volgens de geheime dienst CIA nog altijd dertien lange-afstandsraketten op de Verenigde Staten gericht.

De betrokken bedrijven, Loral Space & Communications en Hughes Electronics, ontkennen gevoelige informatie naar de Chinezen te hebben gelekt. De twee ondernemingen kregen officieel toestemming van het handelsdepartement om met China zaken te doen. Hun commerciële leveranties zouden echter voor militaire doeleinden zijn gebruikt.

Bovendien werd ontdekt dat beide bedrijven rond dezelfde tijd een stevige donatie in Clintons partijkas hadden gestort, waardoor belangenverstrengeling wordt vermoed. De benodigde vergunning werd in het verleden afgegeven door het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar Clinton maakte daar een eind aan.

Het argument dat de regering de nationale veiligheid op het spel zet door te vrijpostig met handelsvergunningen te strooien, was dan ook snel gemaakt. De president heeft toch al de verdenking gewekt dat buitenlandse en illegale campagnegelden tot extra gunsten voor China hebben geleid, al is dat ondanks onderzoek niet bewezen.

Het Congres bereidt niettemin actie tegen China voor en zal daar de komende negen dagen mee doorgaan. Tien commissies onderzoeken de incidenten en 75 wetsvoorstellen zijn in behandeling, waarvan het merendeel sancties tegen China behelst.

Clinton noemt zijn bezoek 'principieel en pragmatisch', een logische gang van zaken nadat voorganger Nixon in 1972 de deur had geopend met een beleid van 'actieve betrokkenheid'. Clinton is de zesde Amerikaanse president die China bezoekt, en de eerste sinds het bloedbad op het Tienanmenplein in 1989.

Herinneringen aan het onderdrukte studentenprotest en, vooral, de onbekende man die zwaaiend met zijn boodschappentas een peloton tanks tegenhield, zijn bij het Amerikaanse volk blijven hangen. Ook in het Congres bestaat nog altijd het imago van China als een land dat sindsdien amper is veranderd. Tegen die beeldvorming heeft Clinton de afgelopen weken gevochten.

Nauwgezet zal hij vanuit Washington worden gevolgd. Elke stap stuit op potentiële kritiek. Clintons partijgenoot Paul Wellstrone, Democraat uit Minnesota, beschouwt het bezoek als een publiciteitsstunt voor de Chinese leiding. 'Het geeft het signaal af dat de VS hun oppositie tegen een onderdrukkend regime hebben gestaakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden