Congres baalt van speciale aanklagers

Het ziet ernaar uit dat het vijf jaar durende onderzoek van Kenneth Starr een ironisch slot gaat krijgen. President Clinton heeft het overleefd, maar het is Starr wel gelukt zijn eigen functie - die van onafhankelijk aanklager - op te blazen....

Van onze correspondent

Bert Lanting

WASHINGTON

De Amerikaanse Senaat moet de wet op de onafhankelijke aanklager vóór eind juni verlengen, maar het lijkt erop dat ze die een zachte dood zal laten sterven. De Senaat begon gisteren hoorzittingen over de toekomst van dit instituut.

Er was in het Congres al lang kritiek op de geldverslindende onderzoeken van speciale aanklagers, maar Starrs onderzoek, dat ruim tachtig miljoen gulden heeft gekost, was de druppel die de emmer deed overlopen.

'Deze wet heeft ons land een heel slechte dienst bewezen: bijna 200 miljoen dollar aan eindeloze onderzoeken en tal van verwoeste levens', klaagde de Democratische senator Robert Torricelli.

De ironie wil dat juist de Democraten aanvankelijk zo enthousiast waren over de wet. De functie van onafhankelijk aanklager werd ingevoerd na het Watergate-schandaal. Het Congres kwam toen tot de conclusie dat er garanties moesten komen dat de regering niet de kans zou krijgen eventuele onderzoeken naar corruptie en andere onregelmatigheden te beïnvloeden.

Volgens de wet moet de minister van Justitie, als er sterke aanwijzingen zijn voor onregelmatigheden, een onderzoek laten instellen door een onafhankelijke aanklager, die door drie rechters wordt aangewezen. Formeel kan de minister de onafhankelijke aanklager ontslaan, maar dat is nog nooit gebeurd en in de praktijk blijkt hij aan niemand verantwoording verschuldigd.

Aanvankelijk waren het vooral de Republikeinen die klaagden, maar dat was omdat zij toen het doelwit waren. Zo verrichtte Lawrence Walsh zeven jaar lang onderzoek naar de geheime wapenleveranties door de regering-Reagan aan Iran, waarvan de opbrengst werd doorgesluisd naar de rechtse rebellen in Nicaragua.

Het Congres liet de wet in 1992 verlopen, maar haalde haar in 1994 weer van stal. Ironisch genoeg was juist president Clinton daar een groot voorstander van.

In totaal zijn er al twintig onderzoeken geweest - totale kosten: ruim 300 miljoen gulden. Daarvan hebben er dertien helemaal niets opgeleverd, afgezien van torenhoge advocatenrekeningen voor de slachtoffers.

De Republikeinse senator McConnell klaagde dat de wet neerkomt op 'wederzijds gegarandeerde vernietiging'. Volgens hem heeft de wet vooral een averechts effect gehad. 'Als er achter iedere boom een onafhankelijke aanklager staat, kijkt het publiek niet meer op als er weer eens een regeringsfunctionaris wordt onderzocht', zei hij.

Slechts een handjevol senatoren is tegen het idee de wet te laten verlopen. 'Er zitten allerlei slechte kanten aan, maar ik geloof dat we toch iets moeten hebben', waarschuwde de Republikeinse senator Orrin Hatch.

De voorstanders vinden dat de wet niet moet worden afgeschaft, maar moet worden aangepast. Eén voorstel is dat voortaan alleen voor de president, de minister van Justitie en de voorzitter van het Hooggerechtshof een speciale aanklager benoemd mag worden. Ook kunnen er limieten worden gesteld aan de kosten en de duur van het onderzoek.

Terwijl de senatoren zich beraden over de wet, pijnigt minister van Justitie Reno zich het hoofd over de vraag hoe zij een onderzoek moet laten doen naar speciaal aanklager Starr. Volgens Starr zelf moet daar weer een andere speciale aanklager voor worden benoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden