Congolese arts Mukwege en jezidi-activist Murad winnen Nobelprijs voor de Vrede

De Congolese arts Denis Mukwege en de jezidi-activist Nadia Murad hebben de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. Mukwege is een vrouwenarts die slachtoffers van seksueel geweld in Congo behandelt. Murad krijgt de prijs omdat zij zich inzet voor de jezidi-vrouwen die door IS in Irak werden ingezet als seksslavinnen. 

De Congolese vrouwenarts Denis Mukwege en de Iraakse activist Nadia Murad. Beeld AFP

Het Nobelcomité zei vrijdag dat het tweetal de prijs krijgt ‘voor hun inzet om een einde te maken aan het gebruik van seksueel geweld als wapen in oorlog en gewapende conflicten’.

Met de keuze voor dit tweetal wil het Noorse Nobelcomité dit jaar de internationale strijd tegen seksueel geweld in de schijnwerpers zetten.

Cruciale bijdrage

‘Zij hebben een cruciale bijdrage geleverd om de aandacht te vestigen op deze oorlogsmisdaden en op de bestrijding ervan’, aldus het comité. ‘Denis Mukwege is de helper die zijn hele leven heeft toegewijd aan het verdedigen van de slachtoffers. Nadia Murad is de ooggetuige die vertelt over wat haar en anderen is aangedaan.’ 

Murad werd lange tijd vastgehouden en verkracht door IS-strijders in Noord-Irak. De terreurgroep beschouwde de j-minderheid als ongelovigen en ontvoerde sinds de bezetting in 2014 van grote delen van Noord-Irak ruim zesduizend jezidi's. Terwijl veel mannen werden vermoord, werden de vrouwen verhandeld of als seksslavinnen ingezet in het kalifaat in Irak en Syrië.

Nadia Murad twee jaar geleden in het Europees Parlement. Beeld REUTERS

Ontsnapping

Drie maanden na haar gevangenneming in de regio Sinjar slaagde zij erin te ontsnappen. Zij was toen 21 jaar. Murad besloot zich daarna uit te spreken over wat haar en de duizenden j-vrouwen was overkomen in het IS-kalifaat. Zo verscheen zij voor de Veiligheidsraad van de VN om te vertellen wat zij had meegemaakt. 

Murad won onder andere de Sacharov Mensenrechtenprijs. Op 23-jarige leeftijd werd zij door de VN uitgeroepen tot de eerste Goodwill Ambassadeur voor slachtoffers van mensenhandel. Nog steeds worden zo’n drieduizend jezidi-vrouwen vermist, een jaar na het einde van het kalifaat. Er wordt vanuit gegaan dat zij niet meer in leven zijn.

Mukwege is een criticus van de Congolese regering en zet zich al jaren in voor vrouwen die het slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld tijdens de burgeroorlog. Hij heeft samen met zijn medewerkers duizenden vrouwen behandeld, voor een groot deel slachtoffers van groepsverkrachtingen in het oosten van Congo. In 2012 probeerden gewapende mannen  hem te vermoorden, waarna hij tijdelijk uitweek naar het buitenland.

De Congolese vrouwenarts Denis Mukwege deelt de Nobelprijs voor de Vrede met de Iraakse activist Nadia Murad. Beeld AFP

Straffeloosheid

‘Hij heeft herhaaldelijk de straffeloosheid voor groepsverkrachtingen veroordeeld’, aldus het Nobelcomité. ‘Hij heeft de Congolese regering en andere landen bekritiseerd omdat zij niet genoeg deden om seksueel geweld tegen vrouwen als strategie en oorlogswapen te stoppen.’

Nobel-historicus Oyvind Sternersen prees de keuze voor het tweetal. ‘Dit is een schot in de roos’, zei hij na de bekendmaking. ‘In de lange geschiedenis van deze vredesprijs is er altijd erkenning geweest voor oorlogsslachtoffers.’ 

De Nobelprijs voor de Vrede bedraagt een miljoen dollar en wordt later dit jaar uitgereikt. Vorig jaar werd de prestigieuze prijs gewonnen door de Internationale Campagne tot Afschaffing van Kernwapens (ICAN). 

Activist Nadia Murad samen met jurist Amal Clooney tijdens een VN-bijeenkomst in New York over de wandaden begaan door IS. Beeld AFP

Dit schreven we eerder over de Nobelprijzen en IS 

Deze meisjes dienden als seksslavinnen van IS
De in 2016 verschenen online-documentaire j Girls vertelt het verhaal van drie meisjes die maandenlang als seksslavinnen zijn misbruikt door terreurgroep Islamitische Staat (IS). Na een succesvolle vluchtpoging doen ze voor het eerst hun verhaal.

Nobelprijzen met een smetje? Het draait straks toch weer om de juichende winnaars
De winnaars van de Nobelprijzen zijn bekendgemaakt, maar voor het eerst in decennia zónder een Nobelprijs voor de Literatuur. Wat doet dit met de prestige van de prijs der prijzen?

De belangrijkste controverses rond de Nobelprijzen
 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.