Congo geeft Teeven geen kinderen mee

Staatssecretaris Fred Teeven van Justitie hoopte dit weekeinde in Congo adoptiekinderen op te halen. Maar het land vertrouwt het niet.

Staatssecretaris Fred Teeven van Justitie vloog dit weekeinde naar Congo om adoptiekinderen op te halen. Hij ontmoette hoogwaardigheidsbekleders, maar ging met een leeg vliegtuig terug Beeld Digital Congo TV
Staatssecretaris Fred Teeven van Justitie vloog dit weekeinde naar Congo om adoptiekinderen op te halen. Hij ontmoette hoogwaardigheidsbekleders, maar ging met een leeg vliegtuig terugBeeld Digital Congo TV

Staatssecretaris Fred Teeven van Justitie is afgelopen weekend naar Congo gevlogen om kinderen op te halen die door Nederlandse ouders zijn geadopteerd. Hij wilde iets doen voor de dertien stellen die soms al twee jaar wachten op hun wettige zoons en dochters. Maar Congo weigert de kinderen te laten gaan.

'We hebben een groot vliegtuig', zei Fred Teeven tegen de vicepremier van Congo. Hij bedoelde: daar passen best nog een paar Congolese kinderen in. Hij zei er niet bij: we hebben alvast speelgoed ingeladen, voor het geval de dertig adoptiekinderen ineens mee mogen reizen. Maar het regeringsvliegtuig, in werkelijkheid een tamelijk klein toestel van Fokker, bracht geen kinderen mee terug.

Slechts twee, nog tamelijk vage, beloften heeft Teeven gekregen van de Congolezen. 'De adoptieprocedure hoeft niet helemaal opnieuw, dat was wel min of meer een toezegging', zegt Teeven tijdens een tussenlanding op weg naar Nederland. 'En de Congolezen gaan welwillend kijken naar een voorrangsbehandeling voor de twee kinderen die medische problemen hebben.

Congo besloot in september 2013 alle buitenlandse adopties op te schorten. Ook de kinderen die al waren toegewezen aan Nederlandse ouders mochten het land van het ene op het andere moment niet meer verlaten. De reden: enkele Congolese kinderen zouden zijn 'doorverkocht' aan andere ouderparen - meestal homoseksuelen, soms alleenstaande mannen.

Kinderhandel

De angst voor kinderhandel in Congo lijkt niet geheel onterecht. In september bracht de Congolese radiozender Radio Okapi nog naar buiten dat er kinderen naar Amerika werden gesmokkeld om daar te worden geadopteerd.

'Maar Nederland heeft met die problemen niets te maken', benadrukt Teeven. 'Wij hebben een zorgvuldige adoptieprocedure. Voordat ik naar Congo vertrok, heb ik me ervan vergewist dat er van kinderhandel geen sprake is.'

Het liefst had Teeven direct een beroep gedaan op de Congolse president Joseph Kabila. Maar die wil alleen staatshoofden ontvangen - in het geval van Nederland zou koning Willem-Alexander moeten afreizen. Teeven benutte zijn dag in Congo dus om in te praten op zo veel mogelijk hoogwaardigheidsbekleders.

'Het bleek meteen al dat ze er geharnast in zaten', zegt Teeven. 'Pas toen ik met de directeur-generaal Migratie sprak, kwam er enige toenadering.' Hij ontving Teeven met veel vertoon - van een inspectie van de erewacht tot een glas champagne na afloop. 'Ik heb gezegd: kom gewoon langs in Nederland, als je het niet vertrouwt.'

Teeven in Congo Beeld Digital Congo TV
Teeven in CongoBeeld Digital Congo TV

Afhankelijk van Congo

Teeven bracht de dertien betrokken ouderparen maandag persoonlijk verslag uit van zijn reis. 'De echtparen waren teleurgesteld, maar het was geen emotionele bijeenkomst', vertelt Bertie Treur, directeur van Stichting Kind en Toekomst, het enige Nederlandse bureau dat adopties uit Congo regelt. 'De ouders hebben zich opgelegd niet continu in alle emoties te zakken. Emoties helpen de kinderen niet.'

Volgens Treur zijn de ouders blij met de stap die Teeven heeft gezet. 'Maar het moeilijke is dat Nederland nu moet afwachten. We zijn afhankelijk van Congo, terwijl we het liefst willen handelen.'

Teeven is niet de enige bewindsman die Congo smeekt de kinderen mee te geven. Ook John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, vertrok eerder dit jaar naar de Congolese hoofdstad Kinshasa. Hij slaagde erin negentien kinderen mee te nemen, een klein deel van de kinderen die zijn toegekend aan Amerikaanse ouders. De Italiaanse premier Matteo Renzi kreeg groot applaus toen hij 31 kinderen wist over te vliegen naar zijn land.

'Dat is ook wat de ouders in hun hart hoopten: wie weet, misschien, een paar', zegt Treur. En het is de hoop die Teeven heimelijk koesterde - maar het lijkt erop dat hij voorlopig weinig meer heeft kunnen doen dan kerstkransjes afleveren bij het tehuis in Kinshasa waar de geadopteerde kinderen wonen.

Is daarmee zijn missie mislukt? 'Het is altijd vervelend als zo'n reis niks concreets oplevert', geeft Teeven toe. Aan de andere kant: zijn ambtenaren hebben hem gewaarschuwd dat het een uiterst onzekere missie was. Teeven vond dat hij toch moest gaan - want als hij niets doet, gebeurt er zeker niets.

Teeven in Congo Beeld Digital Congo TV
Teeven in CongoBeeld Digital Congo TV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden