Conflict in Gaza wordt naar Frankrijk getransporteerd

Woede over de Israëlische beschietingen keert zich tegen Franse joden in Parijs. Zondag werd een synagoge in de hoofdstad belegerd. 'De mobiele eenheid moest ons komen ontzetten.'

PARIJS - Op een zonnige Quatorze Juillet is het maandag doodstil bij de synagoge, een weinig uitnodigende betonconstructie uit de jaren zestig, vlakbij de Place de la Bastille. De deur zit op slot, een politieagente houdt de wacht.

Zondag werd de synagoge belegerd door een stuk of dertig jongeren, na afloop van een demonstratie voor de Palestijnen en tegen Israël. Ze riepen 'dood aan de joden', gooiden met voorwerpen en wilden de gebedsruimte binnendringen.

'Het was een beangstigende ervaring', zegt Sacha Reingewirtz (28), voorzitter van de joodse studentenbond UEJF, aan de telefoon. 'We werden fysiek en verbaal bedreigd. We hebben een tot twee uur vastgezeten. De mobiele eenheid moest eraan te pas komen om ons te ontzetten.'

Het was bedreigend, zegt hij, maar ook verontrustend. Het conflict in Gaza werd naar Frankrijk getransporteerd. Uit boosheid over Israël keerden de demonstranten zich tegen Franse joden.

Joodse organisaties maken zich al langer zorgen over het antisemitisme in Frankrijk. Frankrijk kent zowel de grootste joodse als de grootste islamitische gemeenschap van Europa: 550 duizend joden tegenover vijf miljoen moslims. Het conflict in het Midden-Oosten zet ze tegenover elkaar. Zondag voerden de pro-Palestijnse betogers uitvergrote internetfoto's mee van dode en gewonde kinderen uit Gaza.

De angst bestaat, niet alleen bij joden, dat sommige moslims verder zullen radicaliseren. Naar schatting achthonderd Fransen vechten mee in de jihad in Syrië. Het gevaar dat ze bij terugkeer ontsporen is verre van denkbeeldig. Na een verblijf in Pakistan schoot Mohammed Merah in 2012 zeven mensen dood, onder wie drie kinderen en een onderwijzer van een joodse school in Toulouse.

undefined

Lachen om gaskamers

Uit cijfers blijkt niet dat het antisemitisme hand over hand toeneemt. In 2013 werden 423 incidenten geregistreerd, tegenover 614 in 2012. Maar de aanslag in Toulouse heeft de angst doen toenemen, zegt Reingewirtz. 'Wat ook verontrustend was: na het geweld in Toulouse nam het aantal incidenten toe. De daden van Merah leidden niet tot bezinning, maar waren juist een aansporing om haat in daden om te zetten. Daarna hebben we nog de moordpartij in het Joods Museum in Brussel gehad, gepleegd door een jonge Fransman.'

Antisemitisme wordt steeds gewoner, zegt Reingewirtz. Op de sociale media worden antisemitische gedachten en jihadfilmpjes uitgewisseld. De video's van de Franse komiek Dieudonné zijn miljoenen keren bekeken: lekker lachen om de gaskamers.

Een afkeer van joden is allerminst nieuw in Frankrijk, vooral onder katholieken die joden als de moordenaars van Christus beschouwden. Rond 1900 stelde de invloedrijke denker Charles Maurras dat joden een staat op zichzelf vormen en nooit loyaal kunnen zijn aan Frankrijk, net zo min als vrijmetselaars, protestanten en mensen van gemengd bloed.

In de jaren dertig publiceerde de schrijver Louis-Ferdinand Céline zijn scheldpamfletten: 'In raciaal opzicht zijn joden monsters, hybriden, heen en weer geslingerde mislukkelingen die moeten verdwijnen.' Hij pleitte ook voor samenwerking met Hitler. Dat streven werd even later in praktijk gebracht door maarschalk Pétain. In Vichy-Frankrijk hielpen de Fransen de Duitsers een handje met de Endlösung. Het antisemitisme van Jean-Marie Le Pen staat in deze traditie.

Toch lijkt de afkeer van joden onder autochtone Fransen niet heel groot. Wie met Front National-aanhangers praat, wordt doorgaans getrakteerd op een tirade tegen moslims, niet tegen joden.

undefined

Zondebok

Er is een nieuwe generatie antisemieten opgestaan: jonge moslims, opgestookt door gruwelpropaganda uit het Midden-Oosten.

Er bestaan dwarsverbanden tussen oude en nieuwe vormen van jodenhaat. De komiek Dieudonné is vooral populair bij jongeren uit de banlieue en grijpt ook terug op oude ideeën over een joodse samenzwering om de wereld te beheersen. Net als in 1900 wordt 'de Jood' door hem aangewezen als zondebok voor alles wat verkeerd loopt.

De afgelopen jaren is de emigratie van Franse joden naar Israël sterk toegenomen. In 2013 trokken 3.300 joden naar Israël, 73 procent meer dan in 2012. Die exodus heeft ook economische redenen. De Franse economie kwakkelt, terwijl de Israëlische hard groeit. 'Antisemitisme speelt ook een rol: helaas vinden steeds meer joden het moeilijk een toekomst voor zichzelf in Frankrijk te zien', zegt Sacha Reingewirtz.

Zelf peinst hij niet over emigratie: 'Ik vind het belangrijk om te strijden tegen racisme en antisemitisme. Vertrekken uit Frankrijk is geen oplossing.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden