Conflict Gaza wordt in banlieues uitgevochten

Rellen in Frankrijk

De sluimerende animositeit tussen joden en kinderen van Algerijnse moslimmigranten laait op.

Het conflict in Gaza is overgeslagen naar de straten van Parijs. Synagogen werden belaagd, auto's in brand gezet en Franse joden gingen pro-Palestijnse demonstranten te lijf met stoelen en metalen staven. De rellen onderstrepen de noodzaak van de ontkrachting van hardnekkige vooroordelen die Joden en Arabieren in Frankrijk over elkaar hebben en waarvan antisemitische sentimenten een groot onderdeel uitmaken.


Antisemitische sentimenten zijn in Frankrijk vooral aanwezig onder jonge laagopgeleide beurs. Onder deze tweede generatie Noord-Afrikaanse immigranten, veelal woonachtig in de banlieues, heerst een groot gebrek aan kennis over de onbekende 'ander'. Deze onwetendheid maakt het mogelijk dat complottheorieën en daarmee verbonden onjuiste veronderstellingen over joden wortel kunnen schieten bij deze groep.


Het meest schrijnende voorbeeld hiervan is de moord op Ilan Halimi in 2006, een Frans-Joodse jongen met Marokkaanse wortels. Halimi, een telefoonverkoper uit een arbeidersgezin, werd een doelwit omdat de daders ervan uitgingen dat de familie en gemeenschap een hoog bedrag aan losgeld zouden betalen: in hun wereldbeeld zijn namelijk alle joden rijk. Het onvermogen van de daders om in te zien dat zij, als zonen en dochters van immigranten van (Noord)-Afrikaanse immigranten, meer overeenkomsten dan verschillen delen met Halimi, pleit voor het vergroten van kennis door middel van educatie en debat. Dat veel Franse jongeren in achtergestelde posities heilig geloven in een wereldorde waarin slechts een paar grote joodse families het voor het zeggen hebben is zorgwekkend en vooral op scholen zal moeten worden duidelijk gemaakt dat niet achter iedere jood een op macht beluste Rothschild telg schuilgaat.


Zoals de rellen tussen Franse joden en pro-Palestijnse demonstranten laten zien, zet het Israëlisch-Palestijns conflict onderliggende spanningen tussen Joden en Arabieren in Frankrijk op scherp. Het conflict is een belangrijke katalysator voor diepliggende identiteitsproblemen die als spoken bij daglicht door Frankrijk waren. De Franse samenleving is uitgegroeid tot een wankele constellatie van etnische gemeenschappen en een nieuw debat over identiteit is daarom hard nodig.


Het debat dat in 2009 met veel bombarie door toenmalig president Sarkozy werd aangekondigd stierf een vroegtijdige dood: plannen om te discussiëren op internet en in gemeentehuizen verdwenen al na drie maanden in een la. Dit debat zou nieuw leven moeten worden ingeblazen en met name op scholen moeten worden gevoerd. Vooral de Franse Republikeinse waarden, die een gemeenschappelijke Franse identiteit voorstaan en te weinig ruimte bieden voor culturele verschillen, evenals het Franse koloniale verleden zullen hierbij kritisch onder de loep moeten worden genomen.


Het publieke debat wordt nu voornamelijk gevoerd door intellectuelen zoals Alain Finkielkraut, die er op uit lijken te zijn de kloof tussen de Franse bevolkingsgroepen alleen maar te vergroten. Ook Bernard-Henri Lévy gaf vorige week het slechte voorbeeld door in een opiniestuk op de site van de Franse Huffington Post alle pro-Palestijnse demonstranten herhaaldelijk weg te zetten als 'imbecielen'. BHL, geboren in Algerije, weet zich verzekerd van een Franse identiteit omdat Algerijnse joden, in tegenstelling tot Algerijnse moslims, in 1870 (door middel van het Décret Crémieux) toegang tot het Franse burgerschap werd verschaft. BHL's joodse identiteit verzekert hem tot op de dag van vandaag van een volwaardige Franse identiteit.


Een groot deel van de jonge pro-Palestijnse demonstranten bestaat uit de kinderen van Algerijnse moslimimmigranten die, ook al zijn zij wél in Frankrijk geboren, hier nog altijd als Algerijnen worden gezien. Dit raakt de kern van het probleem van een groep die zich stelselmatig achtergesteld voelt en dat weerspiegelt ziet in het onrecht dat de Palestijnen wordt aangedaan door het machtige Israël.

Lise Evers is historica.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.