Concurrentiestrijd om personeel dwingt bedrijven tot gunstige arbeidsomstandigheden; Conflicten op werk leiden vaker tot rechtszaak

Een groepsleider op een kinderdagverblijf wordt beschuldigd van intimidatie van kinderen. De beschuldigingen blijken niet te kloppen, en de man vindt dat hij in ruil voor zijn terugkeer recht heeft op honderdduizend gulden....

Van onze verslaggeefster

Ellen de Visser

AMSTERDAM

Een archiefmedewerker wordt ontslagen nadat hij een vrouwelijke collega ernstig heeft lastiggevallen. De man beroept zich op 'de vrije cultuur' op de afdeling en probeert via de rechter een afkoopsom van tachtigduizend gulden af te dwingen.

Een politieagente dient een klacht in tegen een handtastelijke collega. Zij wordt overgeplaatst en vraagt de rechter die beslissing ongedaan te maken.

Conflicten over seksuele intimidatie, agressief gedrag of pesterijen op het werk leiden steeds vaker tot rechtszaken. Alleen al in Amsterdam behandelden de kantonrechters het afgelopen jaar ruim honderd arbeidsgeschillen die ontstonden na klachten over ongewenste omgangsvormen.

De groei van het aantal rechtszaken past in het beeld dat opdoemt uit het rapport Geweld op de werkplek dat de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) dit weekeinde in Genève publiceerde.

Daaruit blijkt dat Nederlandse werknemers het op hun werk zwaar te verduren hebben: van de werkende vrouwen wordt bijna 8 procent lastiggevallen. Daarmee komt Nederland in de wereld op de vijfde plaats.

Directeur A. Kuiper van adviesbureau Bezemer & Kuiper, dat zich heeft gespecialiseerd in de aanpak van ongewenste omgangsvormen op het werk, zet vraagtekens bij de hoge klassering van Nederland.

'De ILO doet zelf geen onderzoek, maar verzamelt slechts gegevens die door de landen worden aangeleverd', zegt ze. 'Die gegevens zijn lang niet altijd te vergelijken. Wij doen goed onderzoek, daarom zijn onze cijfers hoog.'

Ze wijst erop dat recent onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken een nog veel ernstiger beeld schetst. Daaruit blijkt dat in Nederland een op de drie vrouwelijke werknemers weleens met seksuele intimidatie te maken heeft gehad.

Kuiper wijt de gang naar de rechter niet zozeer aan een verslechterd werkklimaat, maar meer aan de toegenomen openheid over seksuele intimidatie en pesterijen. Volgens rechters is ook de Wet Boeten, die twee jaar geleden werd ingevoerd, van grote invloed.

De wet bepaalt dat werknemers die hun ontslag aan zichzelf te wijten hebben, flink gekort worden op hun WW-uitkering of zelfs helemaal geen uitkering krijgen. 'Het is daardoor vaak uit financieel oogpunt noodzakelijk geworden om een juridische strijd aan te gaan', zegt de Amsterdamse kantonrechter F. van der Hoek.

Van der Hoek sprak vorige maand op een symposium in Utrecht over zijn ervaringen met zogeheten 'bejegeningsproblemen' op het werk. Een rechtszaak kost geld, tijd en de goede naam van het bedrijf, zegt hij. Zijn advies aan werkgevers: probeer afhandeling via de rechter zoveel mogelijk te voorkomen. Stel een preventief beleid op en schakel bij problemen altijd een vertrouwenspersoon of een klachtencommissie in.

Werkgevers zijn sinds een aantal jaren volgens de Arbowet verplicht om hun werknemers te beschermen tegen ongewenste omgangsvormen. Werkgevers die dat weigeren, kunnen een boete krijgen.

Niet alle bedrijven voldoen aan die plicht. Vorig jaar bleek uit een onderzoek van de arbeidsinspectie dat driekwart van de werkgevers een beleid ter voorkoming en bestrijding van seksueel geweld had opgesteld.

'Vooral middelgrote en kleine bedrijven blijven in gebreke', zegt bedrijfsarts A. Egberts van de Arbo Unie Midden- en Zuid-Gelderland. 'Je kunt je voorstellen dat het moeilijk is om in een tandartspraktijk een interne klachtencommissie aan te stellen.'

De Gelderse Arbodienst heeft daarom vorige maand een team van deskundigen samengesteld die op afroep als vertrouwenspersoon kunnen fungeren of een klachtencommissie kunnen vormen.

Bedrijven die met de Arbodienst een contract afsluiten, krijgen voorlichting over het opstellen van preventief beleid. Bij problemen kunnen ze de hulp inschakelen van bedrijfsartsen, maatschappelijk werkers, officieren van justitie en een psycholoog.

'Intimidatie, agressie en pesterijen veroorzaken een hoog ziekteverzuim', zegt Kuiper. 'Alleen daarom al is het voor een werkgever zinvol om na te denken over de manier waarop dat soort ongewenst gedrag moet worden bestreden.'

Ook voor het imago van een bedrijf is het zaak om zo gunstig mogelijke arbeidsomstandigheden te creëren, zegt Kuiper. Uit onderzoek onder studenten blijkt dat niet alleen het salaris, maar ook het werkklimaat van invloed is bij de keuze om voor een bedrijf te gaan werken. 'In de concurrentiestrijd om goed personeel kan een werkgever het zich niet meer permitteren om een slechte naam te hebben op de arbeidsmarkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden