Nieuws Het concurrentiebeding

Concurrentiebeding wordt vaak oneigenlijk gebruikt

Werkgevers moeten de portemonnee trekken als ze personeel aan een concurrentiebeding willen houden. Alleen een financiële vergoeding voor werknemers kan de wildgroei aan deze tijdelijke beroepsverboden een halt toeroepen.

Een werkzoekende achter de computer bij het Werkplein van het UWV in Den Haag. Beeld ANP XTRA

Daarvoor pleiten arbeidsjuristen en advocaten. Door de schaarste op de arbeidsmarkt gebruiken werkgevers het als bescherming tegen oneerlijke concurrentie bedoelde beding steeds vaker oneigenlijk, constateren twee van ‘s lands grootste juridische dienstverleners, DAS en Stichting Achmea Rechtsbijstand. Jaarlijks vechten werknemers en werkgevers zeker tweehonderd rechtszaken uit over het concurrentiebeding – oftewel het veelal één jaar durende verbod om naar een rivaal te verkassen of een concurrerend bedrijf te beginnen – terwijl nog eens duizenden conflicten met een schikking in der minne eindigen.

In de praktijk zijn concurrentiebedingen dikwijls een schaamlap voor het frustreren van de vertrekwens van werknemers, ziet DAS-arbeidsjurist Pascal Besselink. ‘De daadwerkelijke reden dat een werkgever een monteur aan het beding houdt is vaak niet dat hij bang is voor oneerlijke concurrentie, maar dat hij vreest niet zo snel een andere goede monteur te vinden.’ Een verplichte vergoeding zou het kaf van het koren scheiden, denkt hij. Voorwaarde is wel dat de werknemer niet ‘ernstig verwijtbaar of onrechtmatig’ heeft gehandeld.

Nederland is een van de weinige Europese landen zonder verplichte vergoeding voor concurrentiebedingen. In zeker 23 van de 28 EU-landen moeten werkgevers hun ex-werknemers als het ware betalen om niet te werken, wil het beding standhouden bij de rechter. Italië kent 15 à 25 procent van het laatstverdiende loon toe, België en Duitsland zeker 50 procent, terwijl niet-EU-lidstaat Noorwegen de kroon spant met 100 procent voor salarissen tot 80 duizend euro.

Compensatie

Met een verplichte vergoeding zou de wetgever een prijskaartje hangen aan het grondrecht van de vrije arbeidskeuze – artikel 19 van de Grondwet – dat naar schatting 1 op de 5 Nederlandse werknemers gratis hebben weggegeven door een contract met concurrentiebeding te tekenen, zegt Ruben Houweling, hoogleraar arbeidsrecht (Erasmus Universiteit). Een vergoeding zou werknemers bovendien enigszins compenseren voor het nadelige effect op de lonen, zegt Rik van Steenbergen van vakbond FNV. ‘Zonder concurrentiebeding moeten werkgevers meer hun best doen om personeel te behouden, en kunnen ze werknemers minder belemmeren om naar een beter betalende concurrent te vertrekken.’

VNO-NCW is tegen verplichte vergoedingen. ‘Het concurrentiebeding wordt door de rechter streng beoordeeld en de rechter kent vaak al een vergoeding toe’, zegt de werkgeversclub. In werkelijkheid is de kans dat werknemers een rechtszaak over het concurrentiebeding winnen nauwelijks groter dan kop of munt gooien, toont bestudering van rechterlijke uitspraken. ‘Het vliegt werkelijk alle kanten uit, de ene keer houdt het beding stand, de andere keer niet’, ziet Besselink. En Nederlandse rechters mogen wel een vergoeding opleggen voor het beding, maar werknemers moeten daar uitdrukkelijk om vragen, en rechters kennen zo’n vergoeding zelden toe, laat jurisprudentie zien.

‘Contract is contract’ geeft vaak de doorslag in de rechtszaal, ook al zijn werknemers zich als ze hun contract tekenen meestal amper bewust van de gevolgen van hun concurrentiebeding, ziet Sascha Janssen, advocaat namens werkgevers en werknemers in vele zaken over het beding en zelf voorstander van vergoedingen of andere hervormingen. De wet over het beding stamt namelijk uit 1907, toen mensen bij wijze van spreken van de wieg tot het graf voor dezelfde baas werkten, constateert ze. ‘Ik snap dat de directeur van Gamma niet zomaar naar Karwei kan overstappen. Alleen: werknemers zijn geen lijfeigenen meer.’

Hoe voorkom je dat het concurrentiebeding je duur komt te staan?

Zo bedwing je het concurrentiebeding

Het concurrentiebeding is schering en inslag in arbeidscontracten, en lang niet alleen bij topfuncties. Eén op de vijf werknemers heeft ermee te maken. Hoe voorkom je dat het beding je duur komt te staan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden