'Concurrentie op spoor is niet goed voor reiziger'

Arriva wil een intercity van Den Haag naar Brussel exploiteren en gaat zo de strijd aan met de NS. Is het beter voor de reizigers als zij tussen twee vervoerders kunnen kiezen?

Mag Arriva zomaar van Den Haag naar België rijden? De NS heeft toch het monopolie op deze lijn?

Ja. De NS heeft weliswaar van het Nederlandse ministerie van Infrastructuur het alleenrecht gekregen op het Nederlandse hoofdrailnet, maar de markt voor internationaal treinverkeer is in Europa volledig geliberaliseerd.


Met andere woorden: mits ProRail de vereiste spoorcapaciteit kan vrijmaken, kan in theorie iedereen een intercityverbinding met Brussel opstarten.


Is er genoeg spoorcapaciteit beschikbaar voor meerdere vervoerders op de lijn naar Brussel?

Eigenlijk niet. ProRail heeft in 2014 maximaal zestien zogenaamde 'treinpaden' per dag beschikbaar voor de intercity van Den Haag naar Brussel. Als de NS en Arriva allebei over conventioneel spoor naar Brussel willen rijden, zullen de vervoerders in eerste instantie onderling moeten bepalen wie de lijn gaat exploiteren. Pas als de vervoerders er zelf niet uitkomen, velt ProRail op basis van een vaste set regels een salomonsoordeel. Het is dan in theorie denkbaar dat er op de even uren een trein van Arriva en op de oneven uren een trein van de NS naar Brussel rijdt.


Met de zogenoemde 'Lage Landenlijn' kan ik ook van Den Haag naar bijvoorbeeld Dordrecht. Mag dat?

Ja en nee. De NS-concessie bepaalt dat ten minste 75 procent van de inzittenden van internationale treinen van concurrenten van de NS ook daadwerkelijk internationaal moeten reizen. Daarnaast mogen internationale treinen van NS-concurrenten op het Nederlandse deel van hun lijn nooit meer dan 0,4 procent marktaandeel krijgen. Het is volstrekt onduidelijk hoe deze regels gehandhaafd moeten worden. Bovendien stellen sommige juristen dat deze Nederlandse restricties in strijd zijn met de Europese spoorregels.


Is het voor de reiziger goed als die op station Den Haag uit twee vervoerders naar Brussel kan kiezen?

'Nee', zegt universitair docent logistiek Walther Ploos van Amstel. 'Concurrentie is pas goed als je er als reiziger beter van wordt. Op het spoor is dat niet het geval.' Ploos van Amstel waarschuwt ervoor passagiersvervoer niet met goederentreinen per spoor te vergelijken. Het goederenvervoer is redelijk succesvol geliberaliseerd. 'Maar als een reiziger op het station moet kiezen uit drie vervoerders en voor alle drie de vervoerders een ander kaartje moet hebben, wordt treinreizen er niet transparanter op.'


Het is nu al zo dat een treinreiziger tussen Amsterdam en Rotterdam drie soorten kaartjes kan kopen. Voor reguliere NS-treinen, de (langzame) Fyra en de Thalys. Als een reiziger met een NS-kaartje zijn trein mist, kan hij geen gebruikmaken van de Thalys of Fyra. 'Een versnippering van het aantal aanbieders maakt treinreizen onoverzichtelijk voor de reiziger.'


Hoe groot is de kans dat de Lage Landenlijn van Arriva er ook echt komt?

'Dat is moeilijk te zeggen, maar de voorbereidingen zijn serieus. Arriva heeft de benodigde spoorpaden aangevraagd en heeft zich bewezen als een betrouwbare spoorvervoerder. Maar veel hangt nog af van de oplossing die uiteindelijk wordt gevonden voor de problemen met de Fyra. Arriva wil graag een rol spelen bij een eventuele oplossing voor de problemen met de Fyra.


Vooralsnog is de NS niet ingegaan op de suggesties van Arriva. Maar nu Arriva een gooi doet naar de Lage Landenlijn, ontkomt de NS er niet meer aan om met de dochteronderneming van Deutsche Bahn te onderhandelen over het spoorvervoer naar Duitsland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden