Computerspel op formaat van bioscoopdoek

Batman Forever van Joel Schumacher. Met Val Kilmer, Jim Carrey, Tommy Lee Jones, Nicole Kidman, Chris O'Donnell. In 51 theaters, waaronder Cinema en Bellevue Cinerama 1 Amsterdam, Odeon 1, Metropole 3 en Movieworld 8 Den Haag, Thalia en Imax Rotterdam....

In de kern is Batman Forever, de derde Batman-produktie waar Tim Burton bij betrokken was, een Superman-gegeven, namelijk de vraag wie Batman (Val Kilmer) is. Dr Chase Meridian (Nicole Kidman) is weliswaar geen journaliste maar misdaadpsychologe, maar zij is net als Lois Lane zowel verliefd op de buitenmenselijke superheld (hier Batman, daar Superman) als diens menselijke gedaante (Clark Kent/

Bruce Wayne).

Zij kan niet kiezen, terwijl Batman voortdurend met zijn dilemma worstelt om haar wel of niet te vertellen dat hij dezelfde is als Bruce Wayne.

Er zijn meer Januskoppen dan alleen de menselijke Vleermuis zelf. Hij heeft twee vijanden: Harvey Two-Face (Tommy Lee Jones), de voormalige officier van justitie, en The Riddler (Jim Carrey). Deze geniale booswicht met zijn slimme raadseltjes is in feite Edward Nygma, de ontslagen computerwerknemer van de charismatische miljardair Bruce Waynes.

In de mening dat Batman verantwoordelijk is voor zijn ontslag als offcier van justitie is Harvey Two-Face erop uit de Vleermuis te vernietigen, terwijl Edward Nygma zich wil wreken op Bruce Wayne. Hoewel ze dus op een en dezelfde man jagen, weten ze dat niet, maar hun zucht naar macht en wraak verbindt hen in hun poging de ware identiteit van Batman te onthullen en daarmee 'de moeder van alle raadsels' op te lossen.

Er is nog een dubbelman. Circusacrobaat Dick Grayson (Chris O'Donnell) verliest door toedoen van Harvey Two-Face zijn familie, tijdens een live op GNN (het CNN van Gotham City) verslagen circusvoorstelling. Toeschouwer Bruce Wayne is niet bij machte in te grijpen, omdat zijn Batman-pak thuis ligt. Dat zou Superman beter doen, want die zou tegen Lois Lane zeggen dat hij even naar het toilet moet en heeft zijn Supermanpak altijd aan onder zijn gewone kleren!

Wayne voelt zich schuldig en neemt de acrobaat in huis op. Daar ontdekt Grayson dat Wayne Batman is, waarna hij diens compagnon wil worden, wat Batman weigert tot hij door een rampspoedige gebeurtenis niet anders kan. En zo wordt Robin, Batmans hulpje, geboren.

Die vele dubbelspellen lijken nogal ingewikkeld, maar dat geldt alleen voor de filmpersonages. Als kijker wéét je het en is het gemakkelijk te volgen. Sterker nog, dit voortdurende gewissel van personages en het achter elkaar aanrennen van al die alter ego's is juist een van de vermakelijkheden van de flm.

Een zwak punt is wel dat er veel te veel van die personages zijn. Dat heeft tot gevolg dat ze geen van allen echt goed worden uitgediept en dus vooral schematische karakters blijven. En dat versterkt de aard van deze Batman Forever als een filmisch stripboek, waarin weinig te lezen valt maar waar je al plaatjes kijkend doorheen bladert. Striplezers pakken geen dik boek en zijn volgens tegenstanders van de strip vooral luie lezers.

Batman Forever nodigt nauwelijks uit tot inleving in wie of wat dan ook en kent alleen in een regelmatig opdoemende terugblik van Batman op zijn jeugd enige gevoelsmatige, maar dan wel meteen behoorlijk sentimentele 'diepte'. De holheid wordt verborgen in een expansieve aandacht voor effecten en aankleding. Batman Forever is vooral (en ook niet veel meer dan dat) een visueel spektakel, dat twee uur en een minuut voortdendert langs een rails vol explosies.

Het meest nog lijkt de film op een twee uur durend computerspel. In dit kader past ook de reden waarom die computergek E. Nymga door Bruce Wayne ontslagen werd: hij had de Brainwave ontworpen, een machine die televisiesignalen direct in de hersenen doorseint. Super-interactieve televisie dus, maar ook met een werking andersom: mensen gedachten uit hun hersenen wegzuigen. Zelfs Batman dreigt onder deze gevaarlijke uitvinding te bezwijken.

Het ondergaan van Batman Forever is alsof je zo'n amusementshal binnenstapt en de ene na de andere machine afwerkt. Alleen zijn er wel flink wat miljoenen ingestopt en ziet een bioscoopdoek er wat anders uit dan zo'n schermpje in een amusementshal. Maar je kijkt pas goed je ogen uit als er opeens een ouderwets handgemeen plaats vindt.

Echt een film van deze tijd dus.

Peter van Bueren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden