Computer schudt chauffeur wakker

Als touringcars over een paar jaar zonder brokken hun bestemming bereiken in Tirol of Torre del Mar is dat te danken aan de ertsmijnen van Australië. De technologie die daar wordt gebruikt om vermoeidheid te signaleren bij bestuurders van kolossale kiepwagens wordt straks in Nederland toegepast op de chauffeurs van luxe autobussen.

NOORDWIJK - Koninklijke Beuk, een touringcarbedrijf uit Noordwijk, ontwikkelt een lichtere, maar vooral betaalbare versie van de Australische detectietechniek.


'Zo'n systeem kost nu nog tien- tot vijftienduizend euro per stuk', zegt projectleider Marc Beuk. 'Op de miljoenen die zo'n kiepwagen kost, is dat niks, maar voor een bus van tegen de 300 duizend euro is dat te veel.'


Beuk hoopt dat de Australische leverancier, Seeing Machines, de prijs onder de 5.000 euro krijgt. Het bedrijf breidt komend jaar een kleine proef met meer wagens en transporteurs uit. Beuk zegt voor bussen de wereldprimeur te hebben. Vermoeidheidsdetectie is al wel een paar jaar te koop voor personenauto's. Volkswagen en Volvo bieden die aan.


Tijdens een rit op de openbare weg demonstreert Beuk de techniek. Met een camera op het dashboard brengt de computer de gelaatstrekken van de chauffeur in beeld - mondhoeken, neus, ogen en wenkbrauwen en hun plek ten opzichte van elkaar. Hij bekijkt ook de stand van het hoofd als dat recht voorzich uit kijkt. Zo ontstaat er een 'masker' waaraan de computer signalen van vermoeidheid kan aflezen of gedrag dat erop wijst dat de bestuurder is afgeleid.


'Als een chauffeur vaker en langer met zijn ogen knippert of gaapt, dreigt hij misschien in slaap te kukelen achter het stuur', zegt Beuk. Maar het systeem houdt ook een klaarwakkere bestuurder bij de les. 'We willen niet hebben dat een chauffeur te lang aan de radio prutst, in zijn spiegels kijkt of tijdens het rijden zijn mobiele telefoon raadpleegt.'


Bespeurt de computer tekenen van vermoeidheid of afleiding, dan geeft een trilmotor in de stoel van de bestuurder een paar schokjes. In de bussen die 's nachts pendelen naar en van verder afgelegen vakantiebestemmingen gaat er ook een alarm af in de slaapcabine van de tweede chauffeur.


Uit studies blijkt dat bij 10 tot 15 procent van de ernstige auto-ongelukken vermoeidheid mede een rol heeft gespeeld. In een onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) uit 2011 gaf bijna een kwart van de vrachtwagenchauffeurs toe tijdens het rijden wel eens in slaap te zijn gedommeld. Cijfers specifiek over de ervaringen van busbestuurders zijn er niet.


Buschauffeurs, zegt directeur Eric Beuk van Koninklijke Beuk, zijn wettelijk verplicht elke 4,5 uur rust te nemen. Lange pendelritten worden bij het familiebedrijf door drie man of vrouw uitgevoerd. 'Een chauffeur rijdt de touringcar naar een aflosplek in Limburg. Dan zit er al 250 kilometer op. In Limburg nemen twee uitgeruste vervangers het stuur over. Eenmaal op bestemming moeten die verplicht elf uur rusten.'


Het bedrijf laat de pendels over aan jongere chauffeurs die minder moeite hebben met 's nachts rijden. Van alle pendelritten vindt 90 procent in de nachtelijke uren plaats.


Het idee dat ze met camera's in de gaten zouden worden gehouden leidde aanvankelijk tot bezorgdheid bij de chauffeurs. 'Zij zagen al voor zich hoe de familie Beuk zondagavond op een groot scherm ging zitten kijken hoe ze het deden', zegt Eric Beuk.


Maar het systeem maakt niet continu video-opnamen. 'We spelen geen Big Brother', zegt Marc Beuk. Alleen als er afwijkingen worden gesignaleerd, maakt de camera foto's en een video van vijf seconden en stuurt die via mobiel internet naar Noordwijk.


Uit de eerste proeven blijkt dat het systeem amper knikkebollende chauffeurs signaleert. 'Als we al meldingen krijgen, zijn die vooral omdat bestuurders zich te lang laten afleiden.' Het is niet mogelijk om de vermoeidheidsdetectie om de tuin te leiden. 'In het begin is er een keer geweest dat de camera niks registreerde. Toen bleek een van de chauffeurs zijn das over de lens te hebben gehangen, bij wijze van test.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden