Computer leert diersoorten te filteren uit oerwoudkakofonie

AMSTERDAM - Spraakherkenning kan nu ook met dieren. De computertechniek die wordt gebruikt voor het omzetten van het gesproken woord in tekst, kan ook worden gebruikt om in kaart te brengen welke dieren er in het regenwoud leven. Onderzoekers van de universiteit van Puerto Rico hebben apparaten ontwikkeld die 24 uur per dag dierengeluiden verzamelen en deze naar een centrale database sturen, waar spraakherkenningssoftware bepaalt om welke soort het gaat.


Doordat de apparaten op zonnecellen werken, kunnen ze op veel plekken en over lange tijd zelfstandig dierengeluiden verzamelen - iets wat met menselijke waarnemers lastig en kostbaar is. De centrale computer kan tot 100 duizend geluidsopnamen per uur verwerken, waardoor een goed beeld ontstaat welke soorten aanwezig zijn. Door over een langere periode te meten, hopen de onderzoekers te ontdekken welke soorten te lijden hebben onder ontbossing en klimaatverandering.


'De techniek is op zichzelf niet nieuw', zegt hoofdonderzoeker Mitch Aide. 'Maar meestal kunnen er slechts één of enkele soorten mee worden geïdentificeerd. Onze methode maakt het mogelijk dat biologen modellen ontwikkelen voor veel meer diersoorten.'


Elk dier dat geluid maakt, kan in kaart worden gebracht, zegt Aide. 'Van vogels tot amfibieën en van apen tot insecten.' Om het systeem al die diersoorten automatisch te laten herkennen, moet het wel langdurig worden getraind.


Het is niet eenvoudig om uit de oerwoudkakofonie de juiste soorten te filteren, zegt bioloog Hans Slabbekoorn van de Universiteit Leiden. 'Het gaat om complexe geluiden die ook nog per soort variabel zijn en soms per seizoen verschillen.' Bovendien, zegt de in bioakoestiek gespecialiseerde Slabbekoorn, 'zijn er in een oerwoudomgeving ook nog veel storingsbronnen.'


Dit is ook de ervaring van elke automobilist die een navigatiesysteem heeft met spraakherkenning: zodra de motor loopt en de ventilator draait, wordt het uitgesproken adres zelden herkend.


Dat zul je ook in het regenwoud zien, verwacht Slabbekoorn. Dieren die dichtbij zijn, worden nog wel herkend. Maar hoe verder verwijderd, hoe lastiger het te identificeren is. 'Neem de brulaap. Die klinkt vanuit de verte een beetje als een motorcross of onweer. Als het onweert, denken automatische systemen daardoor vaak dat ze te maken hebben met een brulaap.' Aide verwacht dat bijvoorbeeld kleine vogels tot op 40 meter afstand goed herkend zullen worden.


De onderzoekers stellen dat driekwart van de geluiden goed wordt herkend. 'Dat is niet gek', zegt Slabbekoorn. 'Maar het betekent dat je nog altijd 1 op de 4 geluiden niet goed herkent.' De onderzoeker vermoedt dat de herkenningsscore in werkelijkheid lager zal liggen. 'Ze rapporteren in hun onderzoek vooral soorten met een onmiskenbaar geluid. Uit eigen ervaring weet ik dat het bij veel andere soorten minder goed zal gaan.'


Slabbekoorn vindt het een mooi project, al had hij liever gezien dat de verwachtingen wat waren getemperd, inclusief aandacht voor beperkingen. 'Aan de andere kant is het goed dat al die geluiden nu in kaart worden gebracht. Het is zoals de Amerikaanse bioloog Bernie Krause stelt: een foto zegt meer dan duizend woorden, maar een geluidsopname zegt meer dan duizend foto's.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden