Compromisloze houding beloond, mogelijk drie zetels voor Denk

'Drie zetels, Inshallah wordt meer', jubelt Fatih Dadas op de Facebookpagina van Denk, waar de uitslagenavond live is te volgen. Verslaggevers van kranten zijn niet welkom op de uitslagenavond.

Selcuk Ozturk spreekt de aanwezigen toe in het partijkantoor van DENK waar lijsttrekker Tunahan Kuzu met partijgenoten de exitpolls volgt na afloop van de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld anp

In de peilingen schommelde Denk steeds rond de twee zetels. Aan het eind van de avond is dat er eentje meer - in de exitpoll althans. De definitieve uitslag is dan nog niet binnen. Zelf dacht Denk tot grotere hoogte te kunnen stijgen. Wel vijf zetels, voorspelde nummer twee op de lijst, Farid Azarkan, toen hij een verzoek afwees van de Volkskrant om met hem mee te lopen tijdens de campagne. De verslaggeefster had graag van dichtbij meegemaakt hoe Denk, zoals de partij zelf stelt op de eigen sociale media op 15 maart 'geschiedenis gaat schrijven.'

Media gemeden

Denk heeft de reguliere media grotendeels gemeden tijdens de campagne. Kritische artikelen werden gepareerd met filmpjes op hun Facebookpagina - 'Trap er niet in' - en gemarkeerd als 'hetze'.

Het laatste debat dinsdagavond van de NOS, door 3,3 miljoen Nederlanders bekeken, liet lijsttrekker Tunahan Kuzu ook aan zich voorbij gaan. Vermoedelijk wilde hij niet geconfronteerd worden met scherpe vragen over de diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije. Voor een Turks-Nederlandse lijsttrekker, die zich op Twitter op de vlakte hield door zich op te werpen als een soort verzoener in deze affaire, is het spitsroede lopen. Kuzu zou zeker zijn geconfronteerd met de vraag waarom hij niet duidelijker afstand neemt van de uitspraken van de Turkse president Erdogan, die Nederlanders vergeleek met nazi's nadat een Turkse minister het land werd uitgezet als 'ongewenste vreemdeling'.

Aanhangers van Denk komen aan bij het partijkantoor waar zij de uitslagenavond volgen. Beeld anp

Eigen kanalen

Op het laatste nippertje het NOS-debat afzeggen zou niet schadelijk zijn voor Denk, calculeerde Kuzu. Door zijn politieke rivalen werd die annulering laf genoemd en een minachting voor de democratie. Maar Kuzu moet het niet hebben van de gemiddelde Nederlandse tv-kijker. Denk moet eerder rekening houden met haar Turkse achterban, die Erdogan-gezind is.

Denk communiceert via andere kanalen, op de eigen sociale media, tijdens bijeenkomsten in achterstandswijken, in moskeeën, ook die van salafistische signatuur. De salafisten moeten doorgaans niets hebben van westerse verkiezingen, maar hebben nu unaniem opgeroepen op Denk te stemmen. Kuzu en consorten zijn als Trump, zoals die in de Amerikaanse verkiezingscampagne in een cartoon werd afgebeeld. Zij werpen de bal naar hun potentiële kiezers, over de hoofden van mediavertegenwoordigers heen.

Op het eigen speelveld plaatste Denk elke dag filmpjes met politieke boodschappen van kandidaten, die fel reageerden op controverses. Die aan ophef - over het vertrek van Sylvana Simons of de suggestie van Kuzu dat artsen de stekker er eerder uittrekken bij allochtone ouderen - zonder tussenkomst van lastige journalisten een eigen draai gaven.

Gevoelige snaar

Op dat speelveld werden voortdurend nieuwe foto's en filmpjes gepost van Nederlanders met een Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Nederlandse achtergrond, die enthousiast de duim opsteken en in koor roepen: 'Wij stemmen Denk.' Een illustratie van Denks verkiezingsleuze: 'Nederland is van ons allemaal.'

De kernboodschap is dat de partij, ook straks in de Tweede Kamer, blijft strijden tegen racisme, discriminatie en islamofobie, tegen 'verharding, verrechtsing en verruwing'. Die boodschap raakt bij veel Nederlanders met een migratieachtergrond een gevoelige snaar. Vooral bij jongeren. Zij voelen zich stelselmatig achtergesteld, behandeld als tweederangs burgers.

Dat Denk zelf het politieke debat met gestrekt been ingaat, deert de verongelijkte achterban kennelijk niet. De compromisloze houding is beloond, met mogelijk 3 zetels. In korte tijd op eigen kracht binnengehaald. Denk heeft inderdaad een beetje geschiedenis geschreven.

Selcuk Ozturk voor het partijkantoor van Denk. Beeld anp

Juist vanwege dat heftig polariseren en het appelleren aan allochtone boosheid stapte Sylvana Simons in december uit Denk. Ze begon haar eigen veelkleurige partij Artikel 1. En claimde ook geschiedenis te gaan schrijven, als de eerste zwarte vrouwelijke lijsttrekker die in de Kamer komt.

Haar meer verzoenende toon heeft haar vooralsnog geen zetel opgeleverd. Ze heeft veel aandacht gekregen van buitenlandse media, met haar verzet tegen Zwarte Piet en haar op de leest van Black Lives Matter geschoeide anti-racisme boodschap. Ze heeft ook nauwelijks tijd gehad een krachtige organisatie van de grond te krijgen. Maar Simons geeft niet op. Ze gaat verder bouwen aan haar prille beweging, althans dat beloofde ze tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Amsterdam-West.

Aanhangers van Denk komen aan bij het partijkantoor. Beeld anp

Hoe ging het er bij de andere partijen aan toe?

PvdA
De totale shock overheerste. 'Het voelt onrechtvaardig', zei Dijsselbloem. Dat er gepraat gaat worden, staat wel vast. Over lijsttrekker Lodewijk Asscher, die zelf sprak over 'een bittere, traumatische avond'.

VVD

Een partij die optimisme tot motto heeft verheven, hoort een verlies met gejuich te begroeten. Dus wordt er gejoeld in het WTC, als voor de VVD een verlies van tien zetels wordt voorspeld. 'Fantastisch resultaat'.

CDA
Een sterke eindsprint brengt CDA naar 19 zetels. 'We hebben de weg omhoog gevonden.'

D66
Het Torentje wordt het niet, zoals Alexander Pechtold zo vurig hoopte. Maar een monsterzege is het wel voor D66.

PVV
De afwezigheidscampagne van Geert Wilders heeft zijn PVV in de prognose van de einduitslag 20 zetels opgeleverd. De voorspelde tweestrijd met de VVD is in een nederlaag geëindigd.

GroenLinks
'Dit', zegt Jesse Klaver, 'is een overwinning om trots op te zijn. We hebben meer zetels gewonnen dan we ooit in de Kamer hadden. Maar we zijn pas net begonnen. You ain't seen nothing yet.'

SP
Emile Roemer oogt nog net zo veerkrachtig als aan het begin van een uitputtende verkiezingscampagne, hoewel de SP en winnen op landelijk niveau zich kennelijk slecht met elkaar laten verenigen.

50Plus
Henk Krol betreedt dansend de zaal waar 50Plus de verkiezingsavond doorbrengt. 'Lieve mensen, we zijn verdubbeld!'

Forum voor Democratie
Baudet snoerde zijn tegenstanders in zijn overwinningsspeech met zichtbaar genoegen de mond.

Partij voor de Dieren
'Groene politiek heeft gewonnen'.

Artikel 1
'Ook nul zetels is winst'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden