Compromis is geen vies woord

In Silicon Valley wordt met 'collaborateur' iemand bedoeld met wie je iets geweldigs opbouwt. In Washington D.C. is het iemand die politiek verraad pleegt door samen te werken met de andere partij. En dat is precies waarom Silicon Valley nu de turbomotor van onze economie is en D.C. achter de feiten aan loopt.


Neem de kwestie van schulden en uitgaven. Het Congres zou met de huidige lage rentestand juist geld moeten lenen om tien jaar lang te investeren in de krakkemikkige Amerikaanse infrastructuur (wegen, bruggen, telecom, havens, luchthavens en spoorwegen) en in een forse verhoging van de budgetten voor onze nationale onderzoekscentra, universiteiten en instellingen in de gezondheidszorg, waar zoveel nieuwe bedrijven ontstaan.


Zo'n investering op korte termijn moet gepaard gaan met het op de lange termijn bezuinigen op pensioenen, uitkeringen en defensie-uitgaven, en met belastinghervorming. Dat moet allemaal geleidelijk gebeuren naarmate de economie aantrekt, zonder dat we de toch al zware begrotingstekorten nog erger maken voor onze kinderen.


We moeten onze nieuwe bodemschat van gas benutten, maar alleen als dat gepaard gaat met zeer strenge milieuregels voor de winning en met een landelijke standaard voor een groeiende mix van duurzame energie die ervoor zorgt dat aardgas in de plaats komt van kolen en niet zonne-energie, windenergie of andere duurzame bronnen verdringt. Dan kan schaliegas de brug slaan naar een schonere energietoekomst en niet alleen maar een nieuwe verslaving worden aan een wat minder vervuilende en klimaatontregelende fossiele brandstof.


In een aantal steden worden onderwijshervormingen tegengewerkt door vakbonden van onderwijzers. Toch moeten we ophouden met alleen de leraar de schuld te geven. Het probleem ligt ook bij de ouders: ouders die geen interesse tonen in de opleiding van hun kinderen of die de lat niet hoog genoeg leggen. Er is ook een leerlingenprobleem: leerlingen die het verband niet zien tussen hun vaardigheden en hun kansen later en die niet bereid zijn om aan de wereldwijde normen van nu te voldoen. Hervorming vergt een combinatie van zowel verandering bij leraren als een permanente landelijke campagne - dus niet een enkele toespraak - om ouders wakker te schudden en leren weer aanzien te geven en spannend te maken. Obama heeft de kans om zijn unieke positie te gebruiken om voorop te gaan in een dergelijke campagne niet benut.


Ten slotte: door de combinatie van mondialisering en de revolutie in informatietechnologie is de basis van de oude middenklasse gekrompen, namelijk de goedbetaalde baan met een middelbare scholing. Steeds meer zijn er alleen nog maar goedbetaalde banen voor hoger opgeleiden. Diezelfde fusie heeft ertoe geleid dat de motor van het kapitalisme, creatieve vernietiging, op een steeds hoger toerental draait. Daarom vergissen Republikeinen zich als ze tegen verhoging van het minimumloon en het uitbreiden van de gezondheidszorg zijn. Dat zijn nu juist de maatschappelijke vangnetten die de vrije markt mogelijk maken. Anders pikken de mensen die creatieve vernietiging op volle toeren niet.


Tegelijkertijd kunnen we die vangnetten alleen betalen dankzij kapitalisme, nieuwe bedrijven en ondernemers die risico's durven nemen. Daarom moeten we nieuwe bedrijven met belastingmaatregelen steunen, CO2-belasting heffen in plaats van loon- en winstbelasting en de regeldruk op bedrijven verminderen. Helaas houdt de Democratische Partij zich steeds minder bezig met het bevorderen van het nemen van risico's. Die partij richt haar aandacht en energie meer op de herverdeling van welvaart dan op het creëren ervan.


Over immigratie hebben de Democraten en Republikeinen in de Senaat een verstandig compromis bereikt, maar in het Huis van Afgevaardigden wordt dat door de Tea Party geblokkeerd. Zulke hybride oplossingen kunnen echter alleen gevonden worden als de Republikeinse leiders de Tea Party aanpakken en de Republikeinse Partij weer centrumrechts maken. Als dat zou gebeuren, weet ik zeker dat Obama, die veel gematigder links is dan de belachelijke karikatuur die de Republikeinen van hem maken, hun in zijn huidige tweede termijn een heel eind tegemoet zou komen. Als dat niet gebeurt, raken we op drift en zullen we niet in staat zijn om onze grootste uitdagingen en grootste kansen effectief aan te pakken.


Thomas Friedman

is columnist van The New York Times.

© The New York Times

Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.