NieuwsComponisten vs Buma/Stemra

Componisten eisen geld voor hun muziek maar vangen bot bij Buma/Stemra

Als het niet op de radio komt wordt er niet voor betaald. Dat schijnt althans voor auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra  een van de criteria te zijn. Eftelinggeluid is al helemaal zoiets. Het is niet duidelijk, zeggen musici en componisten, en Buma/Stemra kan of wil het niet uitleggen. De rechter oordeelt dinsdag of de componist van de Eftelingmuziek alsnog geld krijgt.

Drukte van mensen die naar pretpark De Efteling gaan vlak voordat het park open gaat.Beeld Marcel van den Bergh / De Volkskrant

Hij dacht dat het geld wel een keer zou komen. Maar als componist René van Commenée in 2015 nog niks van Buma/Stemra heeft ontvangen, stuurt hij een mailtje naar de auteursrechtenorganisatie. Dat hij met collega Martijn Alsters voor de Floriade in Venlo van 2012 een geluidskunstwerk had gemaakt dat zes maanden lang op de ‘daarvoor bestemde locatie’ dagelijks ‘ten gehore’ is gebracht. De Floriade betaalde voor het gebruik aan Buma/Stemra, de organisatie die auteursgelden int en vervolgens verdeelt onder de aangesloten leden.

Maar, schrijft Van Commenée: ‘Wij hebben hierover  nooit een betaling mogen ontvangen. Gelieve dit zsm te corrigeren.’

Al snel krijgt Van Commenée antwoord van Buma/Stemra. Geld gaan ze niet krijgen, leest hij meteen. Want het klopt dat de Floriade met Buma/Stemra een licentie heeft afgesloten voor muziekgebruik tijdens het evenement. Alleen wordt dit geld ‘gedistribueerd’ volgens het zogeheten referentierepertoire: dat zijn alle muziekwerken van langer dan 1 minuut, die in een jaar op de radio en televisie zijn gedraaid. Het geld dat Buma/Stemra binnenkrijgt, verdelen ze dus over de artiesten uit het referentierepertoire.

Nogal wiedes dat Van Commenée en zijn collega niets krijgen. Hun geluidskunstwerk is nooit op de radio te horen. Daar is het ook niet voor gemaakt.

Na de korte mailwisseling met Buma/Stemra in 2015 laten Alsters en Van Comenée het er maar bij zitten. Ze hebben weinig tijd en al helemaal geen geld om met een juridische procedure via de rechter te proberen alsnog geld te krijgen.

De Efteling

Van Commenée vergeet de zaak, tot hij een paar weken geleden in de Volkskrant het verhaal van componist Maarten Hartveldt leest. Die componeerde speciaal de muziek voor themapark De Efteling en kreeg daar slechts 198 euro per jaar voor van Buma/Stemra. Zijn muziek was ingedeeld in de categorie ‘mechanische achtergrondmuziek’ – waarin ook parkeergarages en tankstations vallen - en ook hij werd via het referentierepertoire betaald. Wat betekende dat Hartveldt uiteindelijk geen cent kreeg. Om onduidelijk reden kreeg hij nog wel 198 euro per jaar voor het gebruik van zijn muziek op het looppad naar de ingang van De Efteling.

Hartveldt liet het er niet bij zitten en spande een rechtszaak aan, verloor en ging in hoger beroep. Vandaag doet het gerechtshof uitspraak in zijn zaak.

Geluidskunstenaar Van Commenée mailt zijn verhaal naar de Volkskrant, net als nog een handjevol componisten en muzikanten met allemaal dezelfde soort klachten -  over de organisatie die van de overheid het monopolie heeft gekregen op het innen van auteursgelden, en die dit moet verdelen onder de aangesloten componisten, tekstschrijvers en tekstdichters. Het beleid van de auteursrechtenorganisatie is onduidelijk en willekeurig, de administratie een chaos. Terwijl medewerkers riante salarissen ontvangen, vragen de aangesloten rechthebbenden zich af waar hun geld blijft.

Parade des Poules

Neem de kwestie van muzikant en componist Jean-Pierre Guiran die met zijn vrouw al jaren een accordeon-duo vormt. Hij kreeg jaarlijks een paar tientjes van Buma/Stemra overgemaakt voor het gebruik van zijn muziek, waar dat precies voor was stond er niet bij. Dus ging Guiran zelf maar eens googelen op zijn naam en toen zag hij dat een Franse actrice een nummer van hem – Parade des poules – had gebruikt in meer dan 650 voorstellingen in Frankrijk en Duitsland.

Dus nam Guiran in maart 2018 contact op met Buma/Stemra, liet de speellijsten uit 2014 en 2015 zien en vroeg om uitleg. Tot zijn grote vreugde kreeg hij in 2019 ineens 39 duizend euro uitgekeerd, een bedrag dat Buma/Stemra bij de Duitse zusterorganisatie had geïncasseerd. Maar, zegt Guiran nu, ik heb nog steeds geen idee hoe dit bedrag tot stand is gekomen. ‘Ik heb geen specificatie ontvangen. Kreeg alleen te horen dat dit over 2015 ging. Hoe zit het dan met 2014?’ Hij wacht nu al 9 maanden op uitleg. Voor het gebruik van zijn muziek in Frankrijk heeft hij overigens tot op heden nauwelijks iets ontvangen.

Buitenland

Een woordvoerder van Buma/Stemra laat weten dat ze zich inspannen om geld voor Guiran in het buitenland te incasseren. Dat hij in 2019 ineens een fikse uitkering uit Duitsland kreeg, betekent volgens de woordvoerder niet dat Guiran zelf achter zijn geld aan moet. ‘Hij had het anders ook nog wel gekregen.’

In het algemeen, zegt de woordvoerder, is het voor Buma/Stemra ondoenlijk om voor elke vorm van muziekgebruik een eigen licentie te creëren. Het repartitie-reglement, hoe het auteursgeld wordt uitgekeerd, wordt samen met onze leden vormgegeven en door de ledenvergadering vastgesteld, benadrukt hij. Daar viel ook het werk van Van Commenée en Alsters  voor de Floriade onder. ‘Mechanische achtergrondmuziek wordt uitgekeerd op verschillende vormen van referentierepertoire. We zijn druk bezig dit meer 1-op-1 te maken en met de komst van nieuwe technologie om muziekwerken te herkennen, zetten we hier ook stappen in.’

Hoe Maarten Hartveldt speciaal voor de Efteling muziek componeerde en daar 198 euro per jaar voor kreeg van Buma/Stemra. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden