Componist Erik Lotichius wilde mensen vooral laten genieten

Mensen laten genieten, de wereld een beetje mooier maken. Het was de drijfveer waarmee Erik Lotichius, tegen de atonale mode in, zijn creativiteit omzette in tal van muziekstukken.

Erik Lotichius

De laatste punt van zijn autobiografie Mood Indigo - Een terugblik op mijn leven was gezet. De opnamen van zijn werk in Sint-Petersburg stonden op dvd en cd. Hij had zijn dood eigenlijk zorgvuldig gepland. Componist-schrijver Erik Lotichius wilde in hetzelfde jaar sterven als zijn 'bloedbroeder', schrijver-jurist Hans, die in juli overleed.

Op 18 november overleed Lotichius, zesenhalf jaar nadat was ontdekt dat hij leed aan prostaatkanker die was uitgezaaid.

'Aimabel, gedreven, maar ook iemand die hield van een goed glas wijn en een sigaar', zo omschrijft zijn echtgenote Hantzen Houwert hem. Hij was ook een eigenzinnig componist. Hij keerde zich tegen de klassieke avant-garde wat hem in het Nederland van de jaren zestig en zeventig niet in dank werd afgenomen.

Genieten

Lotichius had een absoluut gehoor. Die genen dankten hij aan zijn moeder. Zij was pianiste, zijn vader was chemisch ingenieur bij de SHV van de Fenteners van Vlissingen. Erik werd geboren in Helmond, in 1929. Het gezin verhuisde in 1940 naar Eeneind, een gehucht vlak bij Vincent van Goghs Nuenen. Zijn Requiem voor Vincent Van Gogh werd aan de schilder opgedragen. Hij componeerde al op jeugdige leeftijd, maar zijn vader vond dat hij iets anders moest gaan doen. Hij studeerde een blauwe maandag rechten en ook nog medicijnen.

Na de oorlog besloot hij alsnog concertpianist te worden, maar op 17-jarige leeftijd moest hij die ambitie opgeven. Als gevolg van een ongeluk met een glas werden de zenuwen in een van zijn handen beschadigd, waardoor hij nooit op topniveau zou kunnen spelen. Niettemin studeerde hij later aan het conservatorium nog af op piano, en daarnaast op compositie en muziektheorie.

In de jaren vijftig kwamen de zogenoemde atonalen op. Lotichius bleef de tonaliteit trouw, iets waarvoor hij twintig jaar lang werd verguisd. De muziek van Boulez en Stockhausen noemde hij onbegrijpelijk. Lotichius vond dat Bernstein, Ellington en Brubeck er meer recht op hadden om in een adem met Mozart en Beethoven te worden genoemd. 'Ik wilde muziek schrijven waarvan mensen konden genieten, maar dat was tientallen jaren not done.'

Zijn creativiteit vond een uitweg in chansons, in songs, in muziek zonder al te veel pretentie. Zijn vakmanschap stond nooit ter discussie. Hij richtte het trio Metamorfose op voor mezzo-sopraan (zijn vrouw Hantzen Houwert), altsax en piano, waarmee hij zelf honderden koffieconcerten speelde. Hij maakte liederen op teksten van Bertolt Brecht, daartoe geïnspireerd door Kurt Weill en Hanns Eisler. Hij schreef een leerboek voor contrapunt en doceerde jarenlang muziektheorie aan het Amsterdams Conservatorium.

DVD

In de jaren negentig kwam er meer waardering voor Lotichius' goed in het gehoor liggende muziek. Lotichius' werk omvat musicals, koormuziek, twee oratoria, kamer-opera's, symfonieën, pianoconcerten, een vioolconcert, pianomuziek, liederen, chansons, songs en kamermuziek, waaronder zeven strijkkwartetten. Daarnaast was hij actief als schrijver van onder meer kinderboeken die werden uitgegeven door Meulenhoff.

Het laatste grote project rond zijn persoon was Mood Indigo - A composer at work. Op deze dvd uit 2012 staan zijn eerste pianoconcert en Four songs voor sopraan en orkest met Miranda van Kralingen. 'Ik heb de wereld met mijn muziek een beetje mooier willen maken', zei hij twee jaar geleden in een interview met het Eindhovens Dagblad.

Lotichius heeft twee dochters uit zijn eerste huwelijk. Sinds 1976 leefde hij met zijn tweede vrouw, Hantzen Houwert, waarvan de laatste 25 jaar in het Belgische Helchteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden