Complot aanslagen Istanbul langzaam ontrafeld

Na de aanslagen in Istanbul zijn tientallen verdachten gearresteerd. Velen zijn vrijgelaten; toch lijkt de politie te zijn doorgedrongen tot het hart van de terreurgroep....

De politie hield al snel na de aanslagen een aantal verdachten aan. Dat werden er uiteindelijk ruim 130, van wie er ongeveer honderd weer zijn vrijgelaten. Onder de verdachten bevindt zich een aantal personen die volgens berichten in de Turkse pers een hoofdrol hebben gespeeld bij de zelfmoordacties.

Afgelopen zondag droegen de Syrische autoriteiten 22 personen over aan de Turken. Zij worden verdacht van betrokkenheid bij de acties in Istanbul en worden volgens de Turkse pers vastgehouden door de paramilitaire Jandarma in de zuidoostelijke provincie Hatay.

Onder hen bevindt zich het echtpaar Hilmi en Leyla Tugluoglu. Ze zouden banden hebben met de voortvluchtige Asad Ekinci, die ervan wordt verdacht het brein te zijn achter de aanslagen op de synagogen. Zij zijn overgebracht naar Ankara. Een andere uitgeleverde Turk is Aykut Ekinci. Het is onbekend of hij familie is van Asad Ekinci.

Asad Ekinci zou met behulp van een vals paspoort de beide open bestelwagens hebben gekocht die werden volgeladen met explosieven. Ook zou hij in Pakistan een militaire opleiding hebben gehad en hebben gevochten in Tsjetsjenië. In Afghanistan zou hij in contact zijn gekomen met het Al Qa'ida-kopstuk Ayman al-Zawahiri. Ekinci was de rechterhand van Habib Aktas (30), die als veronderstelde leider van de terreurgroep Al-Zawahiri ook regelmatig sprak.

Gouverneur Muammer Güler van Istanbul verklaarde dat de vier aanslagen direct met elkaar in verband staan. Verscheidene Turkse functionarissen zeggen dat de plegers banden hebben met Al Qa'ida, de terreurbeweging van Osama bin Laden. Volgens sommige politieke waarnemers zou het de bedoeling zijn geweest om de vier aanslagen tegelijkertijd te plegen. In dat geval zou de geplande chaos nog groter zijn geweest. Eerder werd bekend wie op 15 november de aanslagen uitvoerden op de synagogen: Mesut Cabuk en Gökhan Elaltuntas.

Gouverneur Güler verklaarde verder dat de identiteit van de man die zichzelf en zijn bestelwagen op 20 november opblies bij de HSBC-bank in de Istanbulese wijk Levent is vastgesteld. Het zou gaan om de 47-jarige Ilyas Küncak, de zwager van Habib Aktas. Twee maanden geleden vertrok Küncak uit Istanbul, naar eigen zeggen om de hadj naar Mekka te volbrengen. Zijn schoonzoon Abdulkadir Karakus ging met hem mee. Wel deden ze eerst hun groentehandel over aan twee familieleden. Karakus zat in de groep die door Syrië is uitgeleverd.

Volgens de politie heeft zij met de aanhouding van Yusuf Polat (32) op 25 november een goede slag geslagen. De in een pak gestoken Polat deed zich voor als zakenman toen hij werd aangehouden aan de Iraanse grens. Hij had een vals paspoort op naam van Ahmet Özaydin en een dik pak dollars waarmee hij de grenswacht in het stadje Gürbulak trachtte om te kopen.

Volgens de krant Cümhuriyet heeft Polat verklaard deel uit te maken van het netwerk van Bin Laden. Polat zou lid zijn van een groep Turkse terroristen, honderd in getal.

Polat is herkend als de man die zich dagen voor de aanslagen vaak ophield bij de synagogen. Hij deed dat volgens de politie om het terrein te verkennen. Acht minuten voor de aanslag belde hij nog met de zelfmoordenaar Mesut Cabuk, zo is uit documenten van een belbedrijf gebleken.

Opvallend is dat de meeste verdachten uit het straatarme, Oost-Turkse Bingöl komen, een overwegend Koerdische stad die in mei nog werd getroffen door een ernstige aardbeving. Zelfmoordenaar Gökhan Elaltuntas was zetbaas in een internetcafé dat eigendom was van zijn vader en de broer van Azad Ekinci. Elaltuntas en Ekinci waren bevriend met Mesut Cabuk.

De verdachten waren vermoedelijk lid van de Turkse Hizbollah, een islamistische Koerdische organisatie die in de jaren tachtig en negentig door de Turkse strijdkrachten en met warme steun van de regering als contra-terroristen zijn ingezet tegen de Koerdische PKK. De laatste jaren werd Hizbollah - die geen banden heeft met de door Iran gesteunde Hezbollah-groep - juist weer opgejaagd door Turkije.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden