'Competentieloon wekt rivaliteit'

Competentieloon is niets anders dan prestatieloon, zegt organisatiepsycholoog H. VAN HIENEN. Minister Hermans van Onderwijs is ervoor, maar Van Hienen voorspelt ellende en rivaliteit....

ESTHER BAKKER

'WANNEER een leraar belang heeft bij slecht presterende collega's, steekt hij geen vinger meer uit om ze te helpen. Prestatieloon ondermijnt de teamgeest.' Organisatiepsycholoog H. van Hienen is een fervent tegenstander van de competentiebeloning die minister Hermans van Onderwijs wil invoeren: 'Het wordt een bron van spanning en ellende.'

De minister van Onderwijs stelt 215 miljoen gulden beschikbaar om leraren extra te belonen. Leraren die cursussen volgen of de drijvende kracht zijn achter onderwijsvernieuwingen, moeten aan het eind van het jaar een extra dienstjaar kunnen krijgen: de zogenoemde competentiebeloning.

'Die term is grote onzin', zegt Van Hienen, die werkt bij het Centrum voor Innovatie van Opleidingen in 's-Hertogenbosch. 'Het komt gewoon op prestatieloon neer. Mensen willen dat niet horen omdat het te veel naar stukloon klinkt. Maar er wordt wel degelijk afgerekend op prestaties.' Minister Hermans denkt dat leraren meer plezier in hun werk krijgen wanneer ze kans maken op een extra beloning. Dat is een mythe, zegt de organisatieadviseur. 'Docenten worden elkaars rivalen en ze beperken zich tot kortetermijndenken.'

Dit wordt volgens hem vooral in de hand gewerkt door het beloningsmodel dat minister Hermans voor ogen heeft. Om de kosten te beheersen, wil hij hij slechts een op de twintig leraren van een team in aanmerking laten komen voor het etiket 'excellent'. Hermans liet zich hiervoor inspireren door bureau Berenschot. 'Dit zet leraren tegenover elkaar op scherp', meent Van Hienen.

Hij denkt bovendien dat het onmogelijk is om de competentie van een leraar objectief te meten. 'De docent langs de meetlat', sneert hij, verwijzend naar het lijstje goede eigenschappen dat Berenschot heeft geformuleerd. 'Hoe kan recht worden gedaan aan ongrijpbare zaken als loyaliteit aan de instelling, enthousiasme, commitment of humor?'

Het verwachte resultaat van competentieloon, een team van superleraren, is volgens Van Hienen verre van ideaal. Hij heeft liever een divers lerarenteam. 'Die hoekige norse leraar met het gouden hart is net zo hard nodig als die didactisch sterke leraar die gedichten voorleest in de klas.'

In de sector beroepsonderwijs-en volwasseneneducatie, waar Van Hienen vaak lerarenteams begeleidt, is de competentiebeloning al jaren mogelijk. Hij weet dat het middel echter niet wordt gebruikt, uit angst de verhoudingen te verstoren.

Competentiebeloning, zegt de organisatiepsycholoog, is een kwastje verf op een gebouw dat toe is aan een grondige renovatie: 'Zuiver cosmetisch'. Hij ziet meer heil in functiedifferentiatie. Leraren moeten hulp krijgen van een administratieve kracht of iemand die de meerkeuzevragen nakijkt. 'Het beroep wordt pas aantrekkelijk wanneer je de werkdruk verlaagt, niet wanneer je een procentje meer uitdeelt aan ambitieuze leraren.'

Esther Bakker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden