Commissie verrast door onwetendheid

De onderzoekscommissie Bouwfraude ergert zich aan de onwetendheid van getuigen. Topmensen, ambtenaren en ondernemers, lijken zich niet in de bouwfraude te hebben willen verdiepen.

We nodigen allemaal hooggeplaatste personen uit, foeterde de PvdA'er, maar als puntje bij paaltje komt, weten ze van niks. En toen moesten directeur-generaal Prins van Rijkswaterstaat en ex-minister Netelenbos nog komen.

Prins wist zich niet meer te herinneren waarom bij werkzaamheden aan de Ringweg-Oost in Amsterdam, een klus van twintig miljoen, het meerwerk 120 procent van de aanneemsom had gekost. Hoe de commissie ook trok, Prins kwam er niet op.

'Het blijft me verbazen en verwonderen', zei Duivesteijn na afloop van het verhoor. 'Het begint erop te lijken dat vooral de topmensen, of ze nu uit het bedrijfsleven komen of uit de ambtelijke hoek, zich bewust niet in kwestie hebben verdiept. Zo'n meneer Prins wéét dat we hem gaan vragen naar dat buitensporige meerwerk. Dus dan zeg je toch tegen je ambtenaren: ik wil daar alles over weten? Dat gebeurt niet. Ik denk dat ze het niet wíllen weten, zodat ze hier met een schoon geweten kunnen verklaren dat ze echt geen idee hebben.'

Een pikant geval van vergeetachtigheid deed zich voor tijdens het verhoor van voormalig minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat. Voormalig Kamerlid Rob van Gijzel, die voor haar aan de beurt was, had verklaard dat de minister hem, nadat hij in november 2001 met de fraude naar buiten trad in het tv-programma Zembla, een briefje had gestuurd met de tekst: 'Rob, het is fake, het is flauwekul. Het is een canard.'

Van dat kattebelletje wist Netelenbos zich niets te herinneren. Maar ze wist zich wél te herinneren dat in het bouwblad Cobouw op 6 oktober al de naam van bouwer Koop Tjuchem werd genoemd als verdachte in het fraude-onderzoek. Maar daarvan bleek geen sprake. Koop Tjuchem kwam niet in het artikel voor.

Al in mei 2000 hadden de Kamerleden Van Gijzel en Leers Netelenbos ervan op de hoogte gebracht dat er iets 'aan de hand was' in de bouwwereld en dat er waarschijnlijk sprake was van ernstige fraude. In de zomer van 2001 klopte Zembla bij Netelenbos aan, met dezelfde boodschap. Maar niettemin wist Netelenbos lang van niks, zei ze, althans niet gedetailleerd. 'Ik wist dat het over Koop Tjuchem ging en een toestand. Welke toestand? Gedoe.'

Een minister, zei Netelenbos, heeft nu eenmaal veel aan haar hoofd. En de fraudezaak leek lang weinig concreet. 'Er was Bos, maar er waren geen stukken. Er was Zembla, maar geen namen.'

Verder leek het erop dat ze op Netelenbos' ministerie ook niet stonden te springen de minister op de hoogte te houden. Zo wist Netelenbos niet hoe de door NS-topman Huisinga in elkaar gestoken deal tussen bouwers, ministerie, OM en NS - waarmee Schipholtunnelzaak werd beslecht - er precies uitzag. Wat mooi was voor de deal, want 'als ik het had geweten, was die niet doorgegaan'. Evenmin wist ze iets van de contacten tussen het OM en haar ministerie. Het was een grote verrassing toen haar persvoorlichter haar vertelde dat de primeur rond de schikking door het OM aan NRC Handelsblad was gegund.

Het leidde donderdag tot een voor een ex-minister opmerkelijke ontboezeming: 'Wat er in de krochten van al die grote gebouwen plaatsvindt, wist ik niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.