Commissie plaatst kanttekening bij OM en IGZ

Het Openbaar Ministerie (OM) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) zijn terecht een onderzoek begonnen naar huisarts Nico Tromp in Tuitjenhorn. Maar op twee punten hadden de diensten het beter anders kunnen doen. Dat concludeerde voorzitter Carel Bleichrodt van de commissie die de zaak-Tuitjenhorn onderzocht vandaag bij de presentatie van zijn rapport.

Huisarts Tromp diende zomer 2013 een terminaal zieke patiënt 1000 milligram morfine toe, veel meer dan toegestaan. Beeld anp

Zo had het OM beter niet een bevel tot bewaring tegen Tromp kunnen regelen. Bovendien had de IGZ het bevel voor de huisarts dat hij niet meer mocht werken, beter niet op de website kunnen publiceren.

Het bevel tot bewaring werd op 7 oktober verleend, een dag voordat Tromp zelfmoord pleegde. Het OM had niet de bedoeling hem in de cel te zetten, maar wilde ermee bereiken dat hij zich niet meer bezighield met euthanasie of pijnbestrijding. Daarom werd het bevel op dezelfde dag al geschorst op deze voorwaarden.

Bleichrodt vindt dat de vordering beter achterwege had kunnen blijven, omdat 'de arts toen binnen een week te maken kreeg met twee interventies die betrekking hadden op zijn beroepsuitoefening.'
Dat andere bevel kwam van de IGZ en was op 2 oktober gepubliceerd op de site. Strekking van dat bericht was dat de huisarts voorlopig niet meer in de praktijk mocht werken, omdat onvoldoende vertrouwen bestond in een verantwoorde zorgverlening. De bestuursrechter oordeelt binnenkort over dit bevel van de inspectie.

Bleichrodt stelt dat achteraf gezien de IGZ beter niet had kunnen publiceren, ook al is dat de hoofdregel. 'Dit gelet op de enorme impact die dat zou hebben voor de huisarts en de praktijk en de bijzondere omstandigheden waarvan in dit geval sprake was.'

Verder is bij het strafrechtelijk onderzoek 'uitdrukkelijk rekening' gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de huisarts, concludeert Bleichrodt. Volgens hem is het onderzoek van het OM zorgvuldig en volgens de gebruikelijke procedures verlopen. Wel had de afstemming tussen justitie en de inspectie soms beter gekund. In het begin ging dit goed, maar later nam het af.

Volgens de commissie is het onderzoek van het Openbaar Ministerie zorgvuldig en volgens de gebruikelijke procedures verlopen. Wel had de afstemming tussen justitie en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) soms beter gekund. De communicatie door de IGZ moet volgens de commissie in ieder geval worden verbeterd.

Tromp diende anderhalf jaar geleden een terminaal zieke patiënt 1.000 milligram morfine toe, veel meer dan toegestaan. De behandeling was volgens de arts bedoeld als pijnbestrijding, maar de patiënt overleed binnen een half uur. De IGZ concludeert dat hij met de 'buitengewoon en buitenproportioneel hoge dosering' in 'ernstige mate' in strijd met de regels voor verantwoorde zorg handelde. Daarnaast heeft de arts de patiënt en/of diens echtgenote niet goed geïnformeerd over de mogelijk zeer ingrijpende (onomkeerbare) gevolgen hiervan. Ook heeft de huisarts de aanwezige wijkverpleegkundige onjuist geïnformeerd over de toegediende dosering.

De enorme hoeveelheid morfine die Tromp toediende, zorgde ervoor dat de IGZ hem op non-actief zette; het Openbaar Ministerie begon een strafzaak. De IGZ trok volgens Bleichrodt de juiste conclusie nadat het Amsterdamse ziekenhuis AMC aan de bel had getrokken. De huisarts maakte een einde aan zijn leven kort na de stappen van justitie en de IGZ. Niet veel later stopte het OM het strafrechtelijk onderzoek.

Kabinet neemt aanbevelingen over

Het kabinet neemt de aanbevelingen over van de commissie die keek naar de rol van justitie en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) in de zaak-Tuitjenhorn. Een daarvan is dat er betere samenwerkingsafspraken moeten komen tussen het Openbaar Ministerie en de IGZ. Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) en haar collega Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) zeiden dat vandaag in reactie op het onderzoek van de commissie onder leiding van Carel Bleichrodt. Volgens de commissie moet de relatie tussen huisartsen en de IGZ verbeteren. Het optreden van het OM en de IGZ zorgde voor veel ophef onder huisartsen. Volgens de commissie is het zaak dat beide partijen elkaar gaan vertrouwen en dat de huisartsen het gezag van de inspectie accepteren. Verder moet de IGZ beter gaan communiceren.

Co-assistent trok aan de bel

Opdrachtgevers van het rapport zijn de ministeries VWS en van Veiligheid en Justitie. Die hadden vorig jaar een onafhankelijke commissie opdracht gegeven te onderzoeken wat de instanties die waren betrokken bij de zaak, precies hebben gedaan.

Een co-assistent van het Amsterdamse ziekenhuis AMC was aanwezig toen Tromp de pijnbestrijding uitvoerde. Zij had grote vragen bij het handelen van de huisarts. Dat heeft ze eerst besproken met hem en vervolgens gemeld bij haar begeleider. Het AMC heeft de IGZ ingelicht, die vervolgens weer het OM inschakelde. Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) prees de co-assistent vandaag omdat die niet had weggekeken.

'Daar was veel moed voor nodig. Het was niet vanzelfsprekend', zegt Schippers. Ze hoopt dat alle publiciteit die de coassistent over zich heen kreeg, anderen niet afschrikt dit voorbeeld te volgen. 'Het is belangrijk dat mensen in de zorg niet wegkijken bij fouten en meldingen doen wanneer dat nodig is', vindt de minister. 'Waar meer collegiaal overleg niet mogelijk is, moet er een externe bij worden gehaald. In dit geval was dat de inspectie.'

In de huisartsenpraktijk werkte ook een huisarts in opleiding (AIOS). Die heeft volgens de IGZ ook onvoldoende professionele verantwoordelijkheid genomen op een aantal fronten. Maar dit komt voor een deel door een gebrekkige begeleiding.

Ook door de eerste dienstdoende huisarts van de huisartsenpost is volgens de inspectie op een aantal punten onvoldoende zorgvuldig gehandeld. Bij de thuiszorgorganisatie zijn geen tekortkomingen vastgesteld.

De zaak-Tuitjenhorn zorgde voor veel ophef onder huisartsen over het 'rigide' optreden van de IGZ en het OM.

Waarom onderzoek?

Lees hier waarom minister Schippers anderhalf jaar geleden besloot tot een onderzoek.

De enorme hoeveelheid morfine die huisarts Nico Tromp toediende, zorgde ervoor dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) hem op non-actief zette; het Openbaar Ministerie begon een strafzaak. Kort daarna pleegde de arts zelfmoord. Beeld anp

Helder

Schippers vindt dat het rapport helder aangeeft welke dilemma's er in deze specifieke zaak speelden. 'Het OM en de IGZ waren zich daar steeds van bewust. Ze hebben steeds van alle kanten gekeken voordat zij een besluit namen. En toch kun je zeggen dat dingen soms beter moeten en er ook dingen fout zijn gegaan. Daarvan moeten we leren.'

De minister is blij dat het rapport er is omdat de gebeurtenissen een grote impact hadden op de samenleving en de huisartsen als beroepsgroep. 'Onder huisartsen heerste bijvoorbeeld het gevoel dat ze zomaar vervolgd konden worden.'

Achteraf was het volgens haar beter geweest als OM en IGZ de feiten in deze zaak uiteindelijk eerder en vollediger naar buiten hadden gebracht. 'Dat is niet gebeurd om begrijpelijke redenen en vanwege de privacy van de betrokkene', aldus Schippers. Dat blijft een dilemma maar het is toch zoeken naar een manier hoe dat volgens haar beter kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden