Commissie: minister Grapperhaus heeft te veel macht over de politie

De minister van Justitie en Veiligheid heeft te veel macht gekregen over de Nationale Politie. Het is voor de organisatie niet gezond als één man de prioriteiten bepaalt, het budget vaststelt, over de cao onderhandelt én de toezichthouders benoemt. De minister moet daarom zo snel mogelijk macht afdragen aan de korpschef.

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid. Beeld anp

Die conclusie trekt de Commissie Evaluatie Politiewet in haar rapport over de moeizame vorming van de Nationale Politie, die in 2012 in gang werd gezet door toenmalig minister Opstelten. In zijn ambitie om af te rekenen met de 'regionale koninkrijkjes' die de regiopolitie lange tijd domineerden, heeft de minister zichzelf een veel te grote broek aangetrokken, stelt de commissie vast. Dat heeft veel weerstand opgeroepen in de organisatie en daardoor de reorganisatie belemmerd. De commissie roept minister Grapperhaus op de wet te veranderen en de minister minder machtig te maken. 'Het kan in de goede handen goed gaan', aldus de commissie over de rol van de minister. 'Maar als die goede handen er even niet zijn, kan het snel verkeerd gaan. De wet moet dat verhinderen.'

Definitieve evaluatie

Het rapport is bedoeld als de definitieve evaluatie van vijf jaar reorganisatie bij de politie: 26 politiekorpsen werden samengevoegd tot één nationale organisatie. Het gold als politiek prestigeproject van VVD-minister Opstelten en toenmalig staatssecretaris Teeven, maar verzandde al snel in een ophoping van problemen en een reeks van klachten van agenten: er moest te veel tegelijk gebeuren, het personeel werd onzeker, de aansturing haperde en er was binnen de organisatie onvoldoende expertise om alle reorganisaties uit te voeren. De deadline werd daarom tussentijds al jaren vooruitgeschoven, van eind 2015 naar 2018, en het budget werd verdubbeld van 230 miljoen naar 460 miljoen.

Ook in het vandaag verschenen rapport wordt vastgesteld dat de reorganisatie is onderschat, te snel is ingevoerd en dan ook nog in combinatie met te veel bezuinigingen. Het was te veel voor de politie om te verwerken. De commissie probeert ook de vraag te beantwoorden of de politie nu uiteindelijk beter is gaan presteren. Dat blijkt niet te kunnen worden bewezen. 'Al met al kunnen we alleen de ietwat zuinige conclusie trekken dat het functioneren van de politie in de onderzochte periode er in de ogen van de burger niet op achteruit is gegaan.'

De commissie stelt wel vast de reorganisatie sinds 2015 in rustiger vaarwater is gekomen, mede doordat de Haagse ambities wat luwden na de val van minister Opstelten in dat jaar. 'Positief is dat Den Haag langzaam maar zeker is gaan inzien dat de Nationale Politie niet kan worden gestuurd en gecontroleerd als ware zij een 'rijksoverheidspolitie'. Zowel het ministerie als de Kamer hebben zich gerealiseerd dat de verleiding tot microsturing van de politie moet worden weerstaan, al was het maar omdat dan ook alle blaam voor de ervaren tekortkomingen van de politie als een boemerang op en rond de Haagse vierkante kilometer terugkomt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden