Commissie 'geschokt' over meldingen en ernst misbruik jeugdzorg

De commissie onder leiding van Rieke Samson-Geerlings, die misbruik in de jeugdzorg onderzocht, presenteerde vandaag om 14.00 uur een aantal van haar bevindingen. De commissie gaf in een verklaring aan 'geschokt' te zijn over de ernst van het misbruik.

Voormalig procureur-generaal Rieke Samson-Geerlings. © ANP

In totaal kreeg de commissie rond de 500 meldingen van misbruik in de jeugdzorg. Voornamelijk slachtoffers die nu volwassen zijn reageerden. Daders reageerden slechts incidenteel.

Niet alleen leidinggevenden en volwassenen waren daders (voornamelijk mannen), ook kinderen pleegden misbruik. Groepsleiders en pleegvaders vormen de meerderheid van de daders.

'Dit heeft invloed op het hele leven. De vernederingen en het misbruik zijn schokkend', aldus Samson tijdens een persconferentie. 'In de jaren vijftig en zestig konden kinderen nergens terecht met hun verhaal. Ze waren enorm eenzaam. Er werd gedreigd met geweld als ze iets zouden vertellen.'

Vroeger waren slachtoffers voornamelijk jongens in instellingen, later verschoof dit steeds meer naar meisjes in pleeggezinnen.

Niet representatief

Samson stelde dat haar bevindingen niet representatief zijn, maar dat vooral 'zwaardere gevallen' reageerden. In 80 procent van de meldingen was er sprake van daadwerkelijke verkrachting, en het bleef veelal niet bij incidenten. 'Ruim 65 procent van de meldingen heeft betrekking op misbruik dat minimaal 1 jaar aanhield. In ruim 33 procent van de gevallen gaat het om misbruik dat valt in de categorie 3-10 jaar', schrijft de commissie in een verklaring.

Wat de commissie opvalt, is dat naar kinderen die signalen geven over misbruik heel slecht wordt gelusiterd. Dat is nu ook nog zo. Kinderen worden vaak niet geloofd, hulpverleners denken dat zoiets wordt gezegd om 'bijvoorbeeld overgeplaatst te worden', zegt Samson. Wel neemt de meldingsbereidheid onder kinderen toe. In twee op de drie gevallen werd er niets gedaan met een melding door een kind. Samson stelde dat voor de slachtoffers die naar de commissie stapten 'geld geen item is'. Ze willen erkenning en hun steentje bijdragen aan het onderzoek.'

Samson benadrukte dat kinderen nog altijd het meeste risico lopen om in de eigen thuissituatie slachtoffer te worden van misbruik. De commissie heeft tot nu toe zo'n 40 zaken over gedragen aan het Openbaar Ministerie.

In december hoopt de commissie de wetenschappelijke rapporten te ontvangen. Daarna wordt in juli 2012 het eindrapport gepresenteerd.

Rouwvoet en Hirsch Ballin
Vorig jaar juli werd de commissie-Samson ingesteld door ministers Rouwvoet (Jeugd en Gezin) en Hirsch Ballin (Justitie). De commissie kreeg de opdracht om eventuele misstanden in de jeugdzorg te onderzoeken. Het gaat dan om seksueel misbruik van minderjarige jongeren die onder verantwoordelijkheid van de overheid in instellingen of pleeggezinnen zijn geplaatst.

De commissie onderzocht de aard en omvang van misbruik in de periode 1945 - heden. Zo moet duidelijk worden of de signalering van eventueel misbruik beter kan en of eventuele signalen van kindermisbruik bekend waren bij overheidsinstanties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.