afvalverwerking

Commissie: gemeente Amsterdam keek te weinig om naar afvalverwerker AEB en was vooral gericht op financieel gewin

De Amsterdamse gemeente ontbeerde toezicht op en eenduidige visie voor het noodlijdende Afval Energie Bedrijf (AEB). De gemeente was als eigenaar en enig aandeelhouder te veel bezig met winst maken en te weinig met de maatschappelijke functie van het bedrijf.

Dylan van Bekkum
Afvalverwerking bij de Amsterdamse AEB. Een enquêtecommissie deed in opdracht van de gemeente onderzoek naar de operationele en financiële problemen bij de afvalverwerker.  Beeld ANP
Afvalverwerking bij de Amsterdamse AEB. Een enquêtecommissie deed in opdracht van de gemeente onderzoek naar de operationele en financiële problemen bij de afvalverwerker.Beeld ANP

Dat concludeert een enquêtecommissie van Amsterdamse raadsleden in een rapport dat dinsdag aan burgemeester Halsema werd overhandigd. De financiële problemen, personeelstekorten en achterstallig onderhoud bij het AEB kwamen in de zomer van 2019 aan het licht, toen vier van de zes verbrandingsovens door de toezichthouder werden stilgelegd. Na enkele branden was het te onveilig voor het AEB om op volle kracht door te gaan met afvalverwerking.

Als gevolg hiervan kwam de afvalverwerking en rioolwaterzuivering van Amsterdam, buurgemeenten en verschillende waterschappen grotendeels stil te liggen. Onder meer het ophalen van grofvuil in de stad liep flinke vertraging op.

De enquêtecommissie stelt dat de gemeente te weinig oog heeft gehad voor het publieke belang van het AEB, namelijk het mogelijk maken om vuil uit de stad op te halen en te verwerken. De gemeente hield zich te weinig bezig met de lijnen uitzetten voor de toekomst van het bedrijf en opereerde te veel als aandeelhouder die bezig was met winstmaximalisatie.

Hoge marktrentes

Cruciaal in het ontstaan van de problemen bij het AEB is volgens de commissie de aanschaf van een nieuwe hoogrendementsinstallatie in 2007. Met die installatie vergrootte het AEB de verwerkingscapaciteit en kon het commerciële opdrachten uit het buitenland aannemen. Met die vercommercialisering besloot de gemeente het AEB in 2014 verder te verzelfstandigen.

Door de aanschaf van de installatie ging het AEB daarentegen wel ruim 115 miljoen euro over het jaarbudget heen, daarbij viel de opbrengst van de installatie tegen. De commissie concludeert dat de installatie ‘een hypotheek heeft gelegd’ op de toekomst van het AEB.

Het stilvallen van de vier ovens in 2019 vergrootte de financiële problemen bij het AEB, de gemeente moest met tientallen miljoenen euro’s een faillissement en volledige sluiting voorkomen. Toch heeft de gemeente netto 28 miljoen euro verdiend aan de centrale die in 1993 in gebruik werd genomen, terwijl AEB zelf nog altijd een negatief eigen vermogen heeft.

Dit komt dit onder meer door de hoge marktrente die de gemeente met het AEB had afgesproken. Om de financiële problemen van het AEB tegen te gaan, was het volgens commissielid Jan-Bert Vroege (D66) ‘een mogelijkheid geweest om te overleggen om die marktrente aan te passen’, zei hij bij de presentatie van het rapport. Dat overleg heeft nooit plaatsgevonden.

De gemeente Amsterdam is van plan het AEB te verkopen. Volgens persbureau Bloomberg is de Rotterdamse afvalverwerker AVR de belangrijkste gegadigde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden