Commissie: beeld van structurele mishandeling in jeugdzorg

Kinderen in jeugdinrichtingen kregen in het verleden geregeld te maken met excessief geweld, is de eerste indruk van de commissie die in opdracht van het kabinet onderzoek doet naar geweld in de jeugdzorg. Hoewel er officieel nog geen meldpunt is geopend, berichtten al ruim zeventig volwassenen aan de commissie over grove mishandelingen die zij als kind meemaakten in een weeshuis of pleeggezin.

Micha de Winter. Foto anp

'Een terugkerend verhaal is de grove aanpak van bedplassen in de inrichtingen in de jaren vijftig en zestig', zegt Micha de Winter, hoogleraar maatschappelijke opvoedingsvraagstukken en voorzitter van de commissie. 'Een vrouw die op haar 5de wees werd en bij de nonnen in Rotterdam terechtkwam, vertelde hoe zij een enorm pak slaag kreeg als zij nat was. Ze werd dan soms in haar blootje voor de groep gezet en kreeg haar natte onderbroek in haar mond gestopt. Het zijn verhalen die neigen naar het sadistische.'

De onderzoeksopdracht is door het kabinet uitgeschreven op voorspraak van de commissie-Samson, die eerder onderzoek deed naar seksueel misbruik in de jeugdzorg. Uit de meldingen die daar binnenkwamen, bleek misbruik niet de enige vorm van geweld waarmee kinderen te maken kregen die door de overheid in een pleeggezin of instelling waren geplaatst.

Vervolgonderzoek

De commissie onder leiding van De Winter moet nu bekijken hoe structureel het gebruik van fysiek en psychisch geweld tegen kinderen in de jeugdzorg was tussen 1945 en nu. Het gaat in eerste instantie om een vooronderzoek. De Winter: 'We brengen nu in kaart of er een wetenschappelijke basis is voor een onderzoek. Een van de problemen waar je tegenaan loopt bij dit onderwerp, is dat het lang geleden is. Het is maar de vraag of dergelijke inrichtingen nog archieven beschikbaar hebben. Er werden veelal geen registraties bijgehouden van incidenten.'

Daarnaast wil De Winter in het vooronderzoek een antwoord vinden op de vraag hoe geweld in bijvoorbeeld de jaren vijftig moet worden gezien in de tijdgeest van toen. 'Kinderen in de zogenoemde gestichten werden destijds met harde hand in het gareel gehouden. Nu zouden we dat gewoon kindermishandeling noemen. Maar je kunt die zaken niet zomaar met de ogen van nu beoordelen. Medewerkers in de gestichten deden het ook op deze manier omdat destijds de heersende opvatting was dat je kinderen die in bed plasten fysiek hard moest aanpakken.'

In april brengt de commissie verslag uit aan het kabinet. Dan wordt besloten of er een groot vervolgonderzoek komt met een meldpunt voor slachtoffers. 'We hebben nu nog geen officieel meldpunt omdat dat valse verwachtingen zou kunnen scheppen bij slachtoffers', zegt De Winter. 'Als je mensen oproept om ervaringen te delen, verplicht je jezelf ook om elke melding te onderzoeken en analyseren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.