Commerciële aanbieders zijn in het mediabestel vogelvrij

Doordat de publieke zenders, ook buitenlandse, gratis worden doorgegeven, en het abonnement kunstmatig laag wordt gehouden, betaalt de commerciële programma-aanbieder een te hoge rekening....

OP 20 augustus luidde Turner Internationals CNN de noodklok in Amsterdam. CNN weigert de door A2000 doorgiftevergoeding van 725 duizend gulden per jaar te voldoen en gaat 'op zwart'. Eeder al bedankte de muziekzender MTV voor de eer. Het vertrek van deze zenders is het trieste resultaat van een al jaren slepend juridisch conflict tussen de commerciële televisie-stations en A2000.

Voor CNN en MTV, die beide ook buiten Nederland opereren, zal de beëindiging van de doorgifte in Amsterdam een gevoelig maar niet onoverkomelijk verlies betekenen. Voor de uitsluitend op Nederland gerichte stations, zoals HMG, SBS6, TMF en TV10, is dit anders. A2000 beheert 10 procent van de Nederlandse kabelaansluitingen, in een regio waar vrijwel de gehele adverteerdersmarkt zich bevindt. Beide factoren maken, dat een Nederlandse commerciële zender pas meetelt, wanneer ze ook op de Amsterdamse kabel te zien is. Maar, een plaats op de kabel krijg je als commerciële zender niet zomaar.

Zo wordt de commerciële televisiezender jaarlijks beoordeeld door de per gemeente ingestelde programmaraad. Op basis van de Mediawet adviseert deze programmaraad over tenminste 15 kanalen in het door de kabelexploitant aangeboden pakket.

Dit betekent niet dat de programmaraad volstrekt vrij is in haar keuze. Een aantal televisiezenders dient de kabelexploitant verplicht door te geven, de zogenaamde must carry-omroepen. Dit zijn de programma's van landelijke, regionale en lokale omroepen en de twee Vlaamse zenders Ketnet en Canvas.

Voor het overige is de programmaraad dus vrij en heeft hij de keuze uit een keur van commerciële televisiezenders en buitenlandse publieke televisiezenders, zoals de BBC en Rai Uno. In Amsterdam adviseert de programmaraad over de samenstelling van het gehele pakket van 26 kanalen.

Voor een commerciële programma-aanbieder is de opname in het pakket van levensbelang. Voor hem is het de enige manier om het programma gedistribueerd te krijgen. In dit opzicht verschilt hij van de publieke zenders. De programma's van de publieke zenders zijn ook per antenne te ontvangen.

Is de commerciële programma-aanbieder geselecteerd, dan volgen de - vaak moeizame - onderhandelingen met de kabelexploitant, waarbij met name de vergoeding die de programma-aanbieder moet betalen voor de doorgifte in het pakket een belangrijke rol speelt. Uitgangspunt is dat alle programma-aanbieders in beginsel eenzelfde vergoeding betalen.

Op dit uitgangspunt maakte de minister van Economische Zaken twee, naar mijn mening merkwaardige, uitzonderingen. Zo vond hij, dat vanwege het feit dat de kabelexploitant ten opzichte van de must carry-omroepen geen onderhandelingspositie zou hebben - hij moet ze immers verplicht doorgeven op basis van de Mediawet - de doorgifte kosteloos plaats diende te vinden.

Deze zelfde redenering hing de minister aan waar het betreft de doorgifte van buitenlandse publkieke zenders, zoals de eerder vermelde BBC en Rai Uno. Zo kan het gebeuren, dat, in de ogen van de minister, CNN voor de doorgifte van haar programma wél 725 000 gulden aan A2000 dient te betalen en BBC World - een publieke zender - niet.

De kosten met betrekking tot de doorgifte van de publieke zenders, waaronder ook de door de kabelexploitant betaalde auteursrechtelijke vergoedingen, diende volgens de minister te worden voldaan door de kabelabonnee.

In Amsterdam echter, gaan deze uitgangspunten van de minister maar ten dele op. Het is geen geheim dat bij de overname van het kabelnet door A2000 in 1995 de gemeente heeft bedongen dat A2000 een basispakket dient aan te bieden van tenminste 26 kanalen. En voor een abonneetarief dat tot 2005 niet noemenswaardig mag stijgen. Dit heeft tot gevolg dat het Amsterdamse abonneetarief op dit moment ongeveer 14 gulden exclusief BTW bedraagt. Het landelijk gemiddelde bedraagt 17 gulden.

Daarnaast heeft deze afspraak tot gevolg dat elke kostenstijging met betrekking tot de exploitatie van het basispakket niet naar evenredigheid kan worden doorberekend aan de kabelabonnee. Het abonneetarief mag immers niet stijgen. De rekening wordt dan ook gepresenteerd bij de commerciële programma-aanbieders.

In dat kader zou het vertrek van de commerciële zenders CNN en MTV, en de opname van het publieke BBC World, uiterst nadelig kunnen uitpakken voor de overige commerciële programma-aanbieders in Amsterdam. De exploitatiekosten die op de schouders van de commerciële programma-aanbieders drukken, worden alleen maar hoger, terwijl het aantal schouders juist afneemt. Een sneeuwbaleffect ligt op de loer. Een verdere uitholling van het pakket lijkt onvermijdelijk.

De commerciële programma-aanbieder, zo langzamerhand een serieuze speler in het Nederlandse mediabestel, lijkt in het mediabeleid vogelvrij. Den Haag legt het primaat bij de publieke omroepen. Gesterkt door etherfrequenties, must carry-regelingen en de kosteloze doorgifte via de kabelnetten, zijn de publieke omroepen verzekerd van een vrijwel kosteloos distributiekanaal.

De commerciële programma-aanbieder moet jaarlijks vechten voor haar plaats in het basispakket en dient te betalen voor doorgifte van zijn eigen programma. Met een beetje pech mag hij dan ook nog eens betalen voor de doorgifte van publieke programma's. Het hoeft geen betoog dat dit de concurrentiepositie van de commerciële televisie-stations niet ten goede komt. Iedere programma-aanbieder, commercieel of publiek, dient gelijk te worden behandeld. De publieke zenders zouden eveens dienen te betalen voor de doorgifte van het programma. Een andere mogelijkheid is dat de commerciële zenders kosteloos worden doorgegeven. De kabelexploitant genereert dan zijn inkomsten, en zijn eventuele winst, uit de verkoop van kabelabonnementen.

Radboud Ribbert is werkzaam bij Van der Kroft Advocaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden