Commercial in 105 zalen

Hij maakte naam als reclamemaker (Biertjeee, Cup-a-Soup) en bedacht dat het misschien wel aardig was een echte film te maken. Dus nu is Diederick Koopal filmregisseur.

Wie kent hem niet, de Rolo-reclame waarin een rossig jongetje in de dierentuin een olifant een Rolo voorhoudt om die uiteindelijk met een pesterig 'na-na-na-na-na' in zijn eigen mond te stoppen. Jaren later neemt diezelfde olifant wraak door de inmiddels volwassen man een fikse mep met zijn slurf te verkopen. Daarna de slogan: 'Bedenk goed wat je met je laatste Rolo doet'.


Dit spotje is uitgeroepen tot beste reclame aller tijden en is, samen met Marcel Frensch en J.P. Nieuwerkerk, een vondst van reclameman Diederick Koopal (49). Ook de Albert Heijnreclames met de guitige manager, de Cup-a-Soupreclames ('Succes is een keuze') en Heinekens 'Biertjeee?' met skileraar Rudi, zijn van Koopals hand. Stuk voor stuk winnaars van grote reclameprijzen zoals Gouden Effies, Gouden Loeki's en Gouden Lampen.


Diezelfde Koopal heeft nu met De Marathon- bij Reinout Oerlemans' productiemaatschappij Eyeworks - zijn eerste speelfilm gemaakt. Een verhaal over de vier Rotterdamse, buikige vrienden Gerard, Leo, Nico en Kees die in een garage werken. Als het autobedrijf failliet dreigt te gaan, besluiten ze hun ongezonde levensstijl op te geven, een marathon te lopen, zich te laten sponsoren en zo geld in te zamelen.


De onervaren Koopal bedacht dat het wel leuk zou zijn een speelfilm te maken. Hij volgde een scenariocursus van een week in New York en begon met het schrijven van een script. Oerlemans hoorde erover en was meteen geïnteresseerd. Maar tijdens het opstarten van het project, een film over een onsuccesvol reclamebureau, kwam ineens het scenario van De Marathon van Martin van Waardenberg (Leo in de film) en Gerard Meuldijk voorbij. Het script lag al tien jaar op een plank te verstoffen, toen Oerlemans aan Koopal vroeg: 'Is dit niet wat voor jou?' Koopal: 'Ik vond de basis meteen goed, universeel, maar om er een publieksfilm van te maken, moest er nog wel wat gebeuren.'


Hij schreef, samen met Martin van Waardenberg, de Egyptenaar Youssoef erbij, bedacht dat een van de hoofdpersonages Nico worstelde met zijn seksuele geaardheid en gaf de religie van Kees een diepere laag: hij laat het personage zijn toevlucht daartoe nemen nadat zijn 3 maanden oude kind is overleden. 'Allemaal lagen die de personages verdieping geven en waardoor je van ze kunt houden.' Van een comedy bouwde hij het verhaal om naar een tragikomedie.


'Het Jiskefet van de reclame', noemde weekblad Intermediair ooit reclamebureau Neboko, dat Koopal samen met twee vrienden opzette. Taalvondsten en spitsvondige, simpele grappen zijn de kenmerken van de commercials van dit bureau. Dat handelsmerk is ook in De Marathon terug te zien. De grapdichtheid is hoog. In reclames mogen geen zwakke momenten zitten, in 30 seconden moet alles zijn gezegd.


Het vermijden van zwakke momenten heeft Koopal meegenomen uit de reclamewereld. Elke scène behandelde hij als een reclame op zich. 'Ik heb geleerd te denken: wát ga ik vertellen en hóé ga ik dat doen? Bij elke scène deed ik hetzelfde: wat moet ik hierin kwijt en hoe doe ik dat het best?'


Als voorbeeld noemt Koopal de scène waarin Gerard naar het ziekenhuis gaat. 'Artsen kunnen heel goed zijn, maar vaak is de communicatie dat niet. Ik wilde dat vormgeven zonder dat het een onwijs bot gesprek werd.' Daarom gaf Koopal de arts een appeltaartje, waar hij tijdens het slechtnieuwsgesprek niet van kan afblijven. De emotieloze routine van de dokter straalt ervan af.


Koopal speelt tijdens het interview met veel armgebaren en gekrenkte blikken de scènes na die hij bespreekt. In de reclamewereld heeft hij de reputatie dat hij als geen ander het nog te maken filmpje kan voorspelen om de klant te overtuigen. Dat voorspelen was het eerste wat hij tijdens het maken van De Marathon heeft afgeleerd. 'Voor-doen', zegt Koopal met klemtoon op beide lettergrepen, 'dat is killing. Bij een van de eerste scènes zei ik: je moet het iets meer 'oeh' spelen', hij kijkt hierbij gepijnigd, balt zijn vuisten en drukt die stevig op zijn borst. ''O ja joh?', zeiden de acteurs. 'Waarvoor heb je mij dan nodig?''


Koopal moest leren zich ondergeschikt op te stellen. 'Dat was wel even moeilijk, want ik ben dat niet gewend. Nu was ik de zwakste schakel binnen de crew. Het eerste wat ik daarom aan Eyeworks vroeg, was of ik mijn eigen team mocht samenstellen. Met een goede acteursploeg, de beste cameramensen en visagisten is het niet erg om de zwakste schakel te zijn, want de rest weet allemaal meer dan ik.'


'Tegen mijn crew zei ik: als jullie denken of voelen: dit is niet oké, zeg het me dan. Ik heb wel meegemaakt op sets dat acteurs zeiden: ik vind het niks. Dan zei ik: misschien heb je gelijk. We doen het zoals jij denkt dat het moet, maar ook zoals ik denk dat goed is. Ik wilde de keuze niet op de set maken, maar in de montagekamer. Dan zie je of de scène in balans is met de rest van de film.'


Gaat Koopal nog terug de reclamewereld in of is sprake van een carrièreswitch? 'Daar ben ik eigenlijk niet zo mee bezig. Het vertellen van een verhaal vind ik prachtig en film is een uitgelezen manier om dat te doen. Ik zie wel wat er allemaal op mijn pad komt. Het is wel het plan mijn eigen scenario nog te verfilmen, maar dat kan ook nog zomaar tien jaar duren.'


Biertje?


Diederick Koopals (49) is geboren in Groningen en groeide op in Gouda. 'Met één been in Rotterdam. Ik begrijp die Rotterdammers dus wel. Ze hebben een enorme muil, maar een klein hart. De eerste keer dat ik met Martin van Waardenberg sprak over het script, was in een ranzig café in Rotterdam. Bij het eerste biertje vroeg-ie: 'Diederick, biertje?' 'Ja, lekker.' Het tweede biertje: 'Hee eikel, biertje?' 'Lekker.' 'Nog een biertje, paardenlul?' Dat was het derde biertje en toen wist ik: het is oké.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden