Commentaar

Commentaar: Wie de populisten afschrijft, kan de boemerang terug verwachten

Politici moeten hun eigen antwoord op moderne uitdagingen met meer passie en overtuiging verdedigen.

'De overwinning van Donald Trump is door politici als Le Pen en Wilders toegejuicht als startschot voor een electorale revolutie op het Europese vasteland.' Beeld afp

De overwinning van Donald Trump is door politici als Le Pen en Wilders en door partijen als Alternative für Deutschland toegejuicht als startschot voor een electorale revolutie op het Europese vasteland.

Politieke partijen en burgers die zich niet tot 'de populisten' rekenen, vragen zich nu af wat te doen. Er zijn grofweg twee kampen. Het ene neemt deels de agenda van de populisten over maar blijft publiekelijk vrome taal slaken. Het andere kamp hoopt de populisten te isoleren door ze te demoniseren - en hun kiezers te kleineren.

Beide strategieën laten een nare nasmaak na: een dialoog tussen doven, waarbij het risico is dat middenpartijen ondertussen - gedreven door angst of lijfsbehoud - de populistische agenda overnemen. Dat kan beter - en moet beter, voordat blijvende schade wordt aangericht aan bijvoorbeeld de Europese Unie of het respect voor minderheden. Maar de vooringenomenheid moet het raam uit.

Concreet: gebruik het woord 'populisme' minder als containerbegrip voor alles en iedereen waar je het niet mee eens bent; neem andersdenkenden serieus en noem ze niet 'dom' of 'ongeïnformeerd' omdat ze een andere mening hebben. En erken dat de 'populistische opstand' een beoogde stembusrevolte is: de poging van burgers om te kiezen voor een andere koers en andere leiders. We noemen dat ook wel democratie. Of die revolte lukt, hangt ook af van de overtuigingskracht van regerende politici.

Europa lijdt aan politieke fragmentatie en sommige democratieën worden op de proef gesteld door economische crisis (Griekenland), leiders die vrijheden inperken (Hongarije) en culturele spanningen en terrorisme (Frankrijk). Maar ze wankelen niet; het is 2016, geen 1931.

Wie de 'populisten' en hun kiezers als monsters afschrijft, kan de boemerang terugverwachten. Even fataal is echter de angst die veel politici drijft. In plaats van kniebuigingen te maken voor populistische 'oplossingen', moeten politici hun eigen antwoord op moderne uitdagingen met meer passie en overtuiging verdedigen. Met minachting maken de politici van de gevestigde orde hun tegenstanders alleen maar groter. Misschien dat het betere idee kiezers wel kan overtuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.