Commentaar: Rutte III is een kabinet dat nieuwsgierig maakt

Op de recordformatie van 2017 zal nog vaak worden teruggekeken: was deze langdurige politieke stilte nu het antwoord aan de ontevreden kiezers die vol overtuiging het vorige kabinet wegstemden?

'Op hoop van zege' Beeld anp

Mark Rutte, Sybrand Buma, Alexander Pechtold en Gert-Jan Segers hebben zich niet uit het veld laten slaan door de scepsis die deze formatie sinds de eerste dag omringde: hoe kon er ooit iets constructiefs ontstaan met zulke verschillende partijen aan tafel? Vier partijen, die weten dat regeren in Nederland in deze eeuw doorgaans hard wordt afgestraft. Alleen al daarom verdienen de vier een welwillende blik. Het is in deze tijd van polarisatie en versplintering toch maar weer gelukt om een consensusregering op de been te krijgen, een kabinet van het midden.

Een kabinet bovendien dat zich niet neerlegt bij de status quo. Na de stroeve start hebben de vier zich over hun eigen aarzelingen heen gezet en zijn zij blijmoedig op zoek gegaan naar de overeenkomsten, niet naar de verschillen. Die zoektocht leidt nu op wonderbaarlijk veel punten tot betekenisvolle stappen. Het regeerakkoord leest als een serieuze poging om tegemoet te komen aan de grote maatschappelijke problemen van deze tijd. 'Dit wordt niet niks', zei ChristenUnie-voorman Segers dinsdag, niet zonder verbazing.

Het klimaatbeleid is daarvan een voorbeeld. Het kabinet gaat uiteraard minder ver dan de afgevallen coalitiepartner GroenLinks zou hebben gewild, maar de knop wordt toch consequent omgezet: geld verdienen moet niet worden belast, maar consumptie en vervuiling. Dat partijen als VVD en CDA meewerken aan een vliegtaks en een kilometerheffing voor het vrachtverkeer mag een politieke doorbraak heten. Zo zit het regeerakkoord vol met compromissen, gericht op beweging. Wie had begin dit jaar durven denken dat Rutte en Buma ooit hun handtekening zouden zetten onder de wietteelt onder staatstoezicht?

In veel opzichten is Rutte III bovendien het logische vervolg op de voorgaande kabinetten. Rutte I en II waren crisisploegen met de vingers in de dijk, Rutte III gebruikt de economische opleving om weer wat lucht in het land te blazen en het achterstallig onderhoud aan te pakken dat te lang bleef liggen. Militairen, agenten, onderwijzers, verpleegkundigen en hulporganisaties: ze zullen met enige opluchting constateren dat de politiek weer oog voor hen heeft.

Dat is nog allerminst een garantie voor waardering vanuit het land, zo kan informateur Zalm beamen vanuit zijn eigen ervaring als minister in Paars II. De balsemende werking van extra geld beklijft doorgaans maar even. Een kabinet moet tijdens de rit in staat blijven om nieuwe problemen het hoofd te bieden, te reageren op maatschappelijke onvrede. Ook buiten de veilige beslotenheid van de Stadhouderskamer, als het hele land weer meekijkt, moet vooruit worden gedacht.

Beeld anp

'Een stabiel kabinet' moet het worden, zo benadrukken de vier onderhandelaars in koor, reden waarom drie van de vier partijleiders in de Kamer blijven. De wankele positie van de coalitie in beide Kamers, met geharnaste oppositie van beide flanken, zal veel gaan vergen van hun stuurmanskunst.

'Op hoop van zegen', zei ChristenUnie-voorman Segers dinsdag zorgelijk, maar hij keek er opgelucht bij. Na 209 dagen hebben hij en zijn collega's alvast één ding bereikt: Rutte III is een kabinet dat nieuwsgierig maakt naar waar het toe in staat zal zijn.

Lees hier alles wat u moet weten over Rutte III

'Het is een samengeraapt zootje'
Bij de laatste landelijke verkiezingen ging bijna driekwart van stemmen in Tubbergen naar de vier partijen van het nieuwe kabinet. Toch is er daar weinig vertrouwen in Rutte III. 'Eerlijkheid is er niet meer in de politiek.'

Vertrouwen in de toekomst, maar ook angst voor de kiezer
Er gaat stevig geregeerd worden, is de boodschap die opklinkt uit het regeerakkoord. Maar uit de gedetailleerdheid ervan blijkt ook dat de coalitiepartners elkaar niet helemaal vertrouwen. En dan is er nog de grommende kiezer.

Een kabinet voor werkend Nederland
Gepensioneerden gaan een onzekere tijd tegemoet. Hun pensioen wordt de komende jaren niet of nauwelijks verhoogd, terwijl de inflatie wel oploopt. Werkenden kunnen dat compenseren met looneisen en zullen dat volgens de ramingen ook doen.

Koopkrachtverandering
Wat betekent die koopkrachtprognose nu écht voor u? Bekijk het hier.

'Alsof de verkiezingscampagnes nog maar net zijn begonnen'
Of er inderdaad geen ruzie komt, valt nog te bezien, schrijft Sheila Sitalsing in haar column. 'Ze wilden gisteren niet zij aan zij het Regeerakkoord presenteren. Ze zeiden dingen als 'denk maar heus niet dat we zijn gefuseerd of zo'.'

Leef nu, betaal later
Het kabinet maakt zichzelf financieel kwetsbaar, blijkt uit het regeerakkoord. In feite plundert het de schatkist voor de langere termijn.

Rutte III-filter
Na een historisch lange formatie is het kabinet Rutte III er eindelijk. Wij gidsen je door het regeerakkoord. Hoe wordt het geld verdeeld? Wat hebben de partijen binnengesleept? En op welke punten gaat de coalitie het moeilijk krijgen?

Wachters tegen Ruttes vacuüm
Daadkrachtig als Poetin komt hij aangemarcheerd terwijl de deuren voor hem worden opengehouden. Bescherming voor de mannen achter hem? Fotodetective Hans Aarsman analyseert het beeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden