Commentaar: Rekenmeesters

Er is nog nooit zo weinig respect voor kennis geweest als in de zogeheten kennissamenleving. Clichés over innovatie of kennisintensieve arbeid worden tot vervelens toe herhaald. Maar ondertussen weten mensen steeds minder.

De afgelopen jaren groeide al een consensus over de wenselijkheid van de canon, mede vanuit de gedachte dat een samenleving een minimum aan gedeelde kennis behoeft. Maar het tekort aan kennis geldt niet alleen de algemene ontwikkeling op het gebied van geschiedenis, aardrijkskunde of de natuurwetenschappen. Deze week werd bekend dat de helft van de eerstejaars op de pabo, de pedagogische academie voor het basisonderwijs, slecht kan rekenen. Zij kregen een door het Cito ontwikkelde toets voorgelegd op het niveau van de 20 procent beste rekenaars uit groep 8. Dat lijkt toch niet te veel gevraagd van aankomende leerkrachten. Toch zakte 30 procent van de mannelijke en 60 procent van de vrouwelijke studenten voor deze toets.

De resultaten van de rekentoets voor pabo-studenten maken duidelijk hoe diep het probleem zit. Rekenen en taal vormen de meest basale kennis voor elke leerling, en zeker voor mensen die leerkracht willen worden. Kennis van rekenen blijkt schromelijk tekort te schieten. Over de taalprestaties van pabo-studenten wordt overigens ook geklaagd, al zijn er minder harde cijfers over beschikbaar.

De rekentoets maakt eens te meer duidelijk dat het onderwijs back to basics moet. Als de basis niet in orde is, heeft het ook weinig zin allerlei vaardigheden en competenties aan te leren.

De zwakke rekenprestaties zijn overigens niet alleen toe te schrijven aan verkeerde ideeën over kennis, maar ook aan een overheidsbeleid waarvan de negatieve gevolgen steeds duidelijker zichtbaar worden. Nog maar een paar decennia geleden waren de meeste mbo- en hbo-opleidingen kleinschalige scholen waar klassikaal les werd gegeven. Tegenwoordig zijn zij gefuseerd tot mammoet-instituten met tienduizenden studenten waar steeds vaker universiteitje wordt gespeeld, met goedkoop en extensief onderwijs waarbij steeds meer aan de student zelf wordt overgelaten, mede met een beroep op de ideologie van het 'nieuwe leren'.

De overheid heeft ook gestimuleerd dat leerlingen 'efficiënte' leerroutes volgen. Niet meer de lange weg van mavo via havo of vwo naar hbo of universiteit, maar de korte route van vmbo-mbo-hbo. Die is ongetwijfeld goedkoper, maar zij lijkt toch onvoldoende te functioneren. Van de pabo-studenten met een mbo-diploma haalde driekwart de rekentoets niet. Mede om de emancipatie van allochtonen te bevorderen, is het van groot belang dat het onderwijs een goede route omhoog biedt. Die mag ook best wat duurder zijn: Nederland geeft relatief weinig uit aan onderwijs.

De rekentoets is dan ook een ontmaskering van een overheidsbeleid dat op papier een reuze efficiënt onderwijsgebouw heeft gecreëerd. In de praktijk blijken echter de meest elementaire dingen niet meer geleerd te worden.

Het commentaar verschijnt onder verantwoordelijkheid van de hoofdredacteur en wordt bij toerbeurt geschreven door een van de vaste commentatoren van de Volkskrant. Het standpunt wordt bepaald in overleg tussen commentatoren en hoofdredacteur. De commentaren beogen de geest van de krant te weerspiegelen en worden om die reden niet gesigneerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden