Commentaar

Commentaar: partijen die meer uitsluiten dan PVV, zijn niet serieus uit op regeren

Partijen die nu nog meer partners gaan uitsluiten dan de PVV, zijn niet serieus uit op regeren.

D66-lijsttrekker Alexander Pechtold en GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver. Beeld ANP

Met nog 16 dagen te gaan dringt de onvermijdelijke vraag de verkiezingsstrijd binnen: wie gaat straks met wie? Premier Rutte mag graag zeggen dat daarmee de verkiezingen onrecht worden gedaan, maar dat is een miskenning van de Nederlandse situatie. Met zeker twaalf kandidaten voor een of meer Kamerzetels heeft niemand het nou eenmaal alleen voor het zeggen. Temeer daar de PVV inmiddels door vrijwel alle partijen is uitgesloten en ook het aloude politieke middenveld gebukt gaat onder de versplintering. De kans is groot dat straks een wonderlijke regenboogcoalitie nodig is om het land überhaupt weer aan een regering te helpen.

Dat is tegelijkertijd de cynische werkelijkheid en de kracht van de Nederlandse politiek: het achterkamerspel van de kabinetsformatie is zeker zo bepalend voor de richting van het landsbestuur als alle programma's en CPB-doorrekeningen bij elkaar. De kracht zit in de ervaring dat er uiteindelijk altijd weer voldoende vereende krachten zijn om een regering mogelijk te maken.

De verkiezingsuitslag is uiteraard niet irrelevant: die bepaalt in de eerste plaats wie er straks aan tafel zitten. Het zou goed zijn als de lijsttrekkers de kiezers daarvan ook blijven doordringen, zoals PvdA-leider Samsom in 2012 deed: een verkiezingsprogramma is niet meer dan een inspanningsverplichting, omdat er nou eenmaal ook nog andere smaken zijn. Dat voorkomt teleurstellingen.

In de hitte van de campagne staat die voorzichtigheid nu alsnog op de helling: behalve de principiële uitsluiting van de PVV door vrijwel iedereen hebben we inmiddels de SP die de VVD uitsluit en GroenLinks-leider Klaver die zich profileert met de suggestie dat hij zonder PVV én VVD zal gaan regeren. Het is geen gewaagde voorspelling dat dit de eerste belofte wordt die hij na 15 maart minder serieus neemt. Als het hem tenminste menens is met zijn ambitie om GroenLinks voor het eerst aan de macht te helpen.

De kiezer beslist welke partijen hun stempel op een regeerakkoord mogen drukken. Niet minder, maar ook niet meer. Hoe invloedrijk partijen na 15 maart zijn hangt niet af van wie ze nu zogenaamd uitsluiten maar van hoe goed ze straks onderhandelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden