Commentaar

Commentaar: 'Nieuwsmedia moeten allereerst zin en onzin van elkaar scheiden'

Het tegengeluid serieus nemen betekent ook dat je het kritisch bevraagt en zin van onzin kunt scheiden.

'Altijd als er een wereldschokkende gebeurtenis plaatsvindt, zoals nu met de verkiezing van Donald Trump, komen de media onder vuur te liggen.' Beeld afp

Altijd als er een wereldschokkende gebeurtenis plaatsvindt, zoals nu met de verkiezing van Donald Trump, maar eerder ook met de razendsnelle opkomst van Pim Fortuyn in Nederland, komen de media onder vuur te liggen. Waarom hebben ze de verkiezing van Trump niet zien aankomen? Hebben ze nog wel voldoende gevoel voor wat er in de maatschappij speelt?

Shula Rijxman, bestuursvoorzitter van de publieke omroep, probeerde de kritiek deze week voor te zijn door zelf maar vast een onderzoek aan te kondigen. 'Ik stel mezelf de vraag of we alle geluiden serieus nemen.'

Zelfonderzoek is altijd goed en er zijn voldoende redenen om aan te nemen dat de publieke omroep, net als andere media overigens, blinde vlekken heeft. De redacties van programma's - ook de redactie van deze krant - zijn vaak eenzijdig samengesteld. Hierdoor kunnen ze belangrijke ontwikkelingen over het hoofd zien. Het is bovendien niet wenselijk dat de twee belangrijkste talkshows van de publieke omroep gemaakt worden door een omroep met een linkse signatuur.

Sinds de opkomst van Fortuyn is er in Nederland echter meer dan voldoende aandacht geweest voor het ongenoegen in de samenleving, ook bij de publieke omroep. Het grootste euvel is dat dit onbehagen te vaak niet serieus wordt genomen. Goede journalisten en programmamakers moeten ook ongemakkelijke vragen durven te stellen. Heeft Trump op sommige punten gelijk? Is een muur tegen vluchtelingen niet gewoon een goede oplossing? Moet de pensioengerechtigde leeftijd echt omhoog? Te vaak is de reactie op maatschappelijk onbehagen: we moeten het ze gewoon nog een keer goed uitleggen.

Redacties zijn soms bang dat ze zorgen aanwakkeren door ze serieus te nemen. Als je moeders laat uitleggen dat vaccineren slecht is voor kinderen, maak je die wetenschappelijk kwestieuze opvatting salonfähig en loop je het risico dat meer moeders vaccinatie weigeren.

Dat risico bestaat, maar mag toch geen rol spelen bij journalistieke keuzes. Nieuwsmedia hebben in de eerste plaats een hygiënische functie. Ze moeten zin en onzin van elkaar scheiden. Daartoe moeten alle feiten en beweringen kritisch onder de loep worden genomen. Het is toe te juichen dat Facebook en Google hun rol als nieuwsmedium nu ook serieuzer nemen door nepnieuws te weren.

Publieke omroep gaat leren van Trump

Pluriforme media en een brede publieke omroep zijn harder nodig dan ooit. Wij gaan daaraan werken. Lees hier het hele opiniestuk van Shula Rijxman.

Steeds meer burgers zoeken hun eigen weg in de zee van informatie die internet heet. Het grootste gevaar is dat er op den duur geen gemeenschappelijke waarheden meer bestaan, waardoor er ook geen grondslag meer is om beleid te voeren dat door grote groepen wordt gedragen. Iedereen komt dan in zijn eigen waarheidsbubbel te zitten. Debatten worden scheldpartijen, geen confrontatie van wereldbeelden waar beide partijen wijzer van worden.

Dit gevaar ga je niet te lijf door iedereen gewoon maar leeg te laten lopen. Dan gebeurt er te vaak wat er donderdagavond bij Pauw gebeurde. Drie moeders mochten omstandig uitleggen waarom vaccineren slecht is voor baby's en als kijker heb je geen idee wat je ermee aan moet.

Het tegengeluid serieus nemen betekent ook dat je het kritisch bevraagt en van tevoren je huiswerk doet zodat onzinnige claims ter plekke onderuit kunnen worden gehaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden