Commentaar Het recht van Karadzic

Maandag hoopt het Joegoslavië-Tribunaal een begin te maken met de berechting van Radovan Karadzic, de voormalige president van Republika Srpska, een van de laatste grote zaken die het tribunaal te behandelen krijgt....

Eerder deze week liet Karadzic weten maandag niet te zullen verschijnen, omdat hij te weinig tijd zou hebben gehad zich voor te bereiden. Dat maakt het voor de rechters bijna onmogelijk met de behandeling van zijn zaak te beginnen, omdat Karadzic zijn eigen verdediging voert. Eerdere verzoeken om uitstel zijn steeds afgewezen.

Op het spel staan niet alleen de rechten van de verdachte, maar ook de geloofwaardigheid van het tribunaal. Die geloofwaardigheid kreeg een knauw door het zich eindeloos voortslepende en nooit voltooide proces tegen de voormalige Servische leider Slobodan Milosevic. Voor het vonnis kon worden gewezen, overleed hij in zijn cel.

Het Joegoslavië-Tribunaal heeft vanaf de oprichting moeite gehade een evenwicht te vinden tussen gerechtigheid en doelmatigheid. De ontsporing van het proces tegen Milosevic was slechts ten dele te wijten aan de weinig coöperatieve opstelling van de verdachte of diens slechte gezondheid. Van meet af aan wreekte zich ook dat het beeld van Milosevic als kwade genius achter de Joegoslavische burgeroorlog zich vertaalde in een uitputtende aanklacht. Na Karadzic’ arrestatie werd er daarom bij de aanklager op aangedrongen zich te beperken tot de hoofdzaken.

Mede als gevolg van het getouwtrek hierover is de definitieve aanklacht pas een week geleden overhandigd. Het lijdt geen twijfel dat Karadzic, die alle beschuldigingen ontkent, dit argument niet echt nodig had om aan te sturen op uitstel. De elf punten tellende aanklacht wijkt in essentie niet af van wat hem na zijn arrestatie in 2008 ten laste is gelegd. Het zal de rechters maandag nochtans moeite kosten Karadzic’ verzoek om uitstel af te wijzen.

Weigert Karadzic daadwerkelijk naar de rechtbank te komen, dan kan het tribunaal hem bevelen te verschijnen – welk bevel hij zal aanvechten – of besluiten hem alsnog een advocaat toe te wijzen die zijn belangen behartigt. In dat laatste geval is uitstel onvermijdelijk, omdat iedere advocaat zich eerst zal willen voorbereiden.

Eens te meer wreekt zich dat het verdachten voor het tribunaal is toegestaan zichzelf te verdedigen en berechting bij verstek niet mogelijk is. Het risico van vertraging is dan levensgroot. Het tribunaal komt daardoor steeds meer klem te zitten tussen enerzijds de noodzaak de schijn van ‘overwinnaarsrecht’ te vermijden en anderzijds de wens van de VN er in 2013 een punt achter te zetten. Daarbij komt dat nog altijd wordt gehoopt ook de voortvluchtige rechterhand van Karadzic, ex-generaal Ratko Mladic, te kunnen berechten voordat het tribunaal zijn deuren sluit. Het dwingt het tribunaal zijn critici ieder argument te ontnemen voor de stelling dat verdachten in Den Haag geen eerlijk proces krijgen.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden