Collega van Winnie

In zekere zin mag ik mij een collega van Winnie Sorgdrager noemen. Een dienaar van het Openbaar Ministerie ben ik nooit geweest, al mag ik graag fantaseren hoe er een rilling door de rechtszaal gaat wanneer ik met fladderende toga binnentreed....

Na haar als collega-columnist te hebben verwelkomd, zou ik eigenlijk op een ander onderwerp moeten overstappen. Als de ene columnist schrijft over de andere wordt dat al snel uitgelegd als een 'columnistenoorlog', en dat is weer synoniem voor mensen die binnen de Amsterdamse grachtengordel in glaasjes Perrier zitten te blazen in de hoop een storm te ontketenen. In dit geval echter gaat het mij niet zozeer om Winnie Sorgdrager zelf als om de trend die wellicht met haar nesteling in de kolommen aan het ontstaan is. Daaronder versta ik de neiging van krantenredacties als columnist (oud-)politici in te huren.

Nu is dat op zichzelf geen nieuw verschijnsel. De tijd van de verzuiling, toen politici als vanzelfsprekend in de krant van de eigen club schreven, laat ik hier buiten beschouwing. Iemand als de politicoloog Bart Tromp, die twintig jaar geleden in het bestuur van de Partij van de Arbeid zat, is al vele jaren vaste columnist van Het Parool. Een paar jaar geleden nodigde dezelfde krant oud-PvdA-voorzitter Felix Rottenberg uit regelmatig een bijdrage te leveren. Oud-minister en -staatssecretaris Marcel van Dam, eveneens PvdA, is inmiddels uit de pagina's van de Volkskrant niet meer weg te denken. Vorig jaar trad in deze krant ook oud-fractieleider van de VVD Frits Bolkestein aan - dat hij zijn column weer schijnt op te geven wegens zijn benoeming in Brussel, is een onvoorziene omstandigheid. In het Algemeen Dagblad schreef het Tweede-Kamerlid voor de PvdA, Rick van der Ploeg, tegenwoordig staatssecretaris. En nu heeft Trouw dus de oud-minister van Justitie voor D66.

De overstap van Winnie Sorgdrager uit de politiek naar het columnisme is een mijlpaal omdat zij twee trends in zich verenigt. In de eerste plaats heeft niemand van de huidige columnisten zo kort geleden een grondige kijk in de keuken van de macht kunnen nemen als zij. Dat geldt natuurlijk eveneens voor Bolkestein, maar lid zijn van het kabinet, het deelnemen aan de wekelijkse ministerraad, vind ik net even pikanter.

Een tweede verschil tussen Bolkestein en Sorgdrager is dat de VVD'er, hoezeer hij ook een politiek dier mag zijn, altijd de aura om zich heen heeft gehad van culturele bevlogenheid, met speciale aandacht voor het geschreven woord. Dat maakt hem, net als de andere genoemden, eerder voor de hand liggend als columnist dan Sorgdrager, die mij niet bijstaat als een bewezen stilist. Zeker, zij heeft zojuist een boek gepubliceerd. Toch kan ik mij niet voorstellen dat Trouw-redacteuren na lezing ervan hebben uitgeroepen: 'Potverdriedubbeltjes, deze vrouw schrijft zo mooi, die moeten we hebben als columnist!' Waarschijnlijker is dat de krant het chic vond een veelbesproken en controversiële oud-bewindsvrouw aan te trekken als medewerker; goed voor de naamsbekendheid van alle betrokkenen. Heeft Hans Wijers, oud-minister van Economische Zaken, al ergens een column? Is Joris Voorhoeve (Defensie) in het medialandschap nog niet onder dak?

Overigens blijkt Sorgdrager wel degelijk te kunnen schrijven. Haar eerste column, over het teveel aan reclame waarin wij dreigen te verdrinken, vond ik helder geformuleerd en voorzien van een duidelijke conclusie. Ik was het zelfs helemaal met haar eens. Het was, kortom, een column zoals ik die zelf zou hebben willen schrijven. Maar wat is het bijzondere van een column van een interessante voormalige bewindspersoon als die ook kan worden geschreven door een politieke nobody als bijvoorbeeld Gerard Mulder?

Hierin schuilt voor de Sorgdragers van de toekomst - want ik ga ervan uit dat Winnie als columnist tal van navolgers zal krijgen uit de kring van bekende, net uit het centrum van de macht vertrokken politici - tevens het probleem. Zowel door hun naamsbekendheid, als door hun status van insider wekken deze nieuwe columnisten verwachtingen. Zoniet bij de krantenredacties, dan toch in elk geval bij de lezers. Waarop die lezers hopen, is duidelijk: zij verlangen naar kijkjes in de keuken van de macht. Grensverleggende inzichten zijn natuurlijk prachtig, maar veelzeggende anekdotes, kleine onthullingen en een beetje natrappen gaan er ook in als koek. Nog nooit heb ik een oud-politicus ontmoet die niet vol zat met schitterende herinneringen, rake typeringen en een scheut rancune. De vraag is of dat wat er in zit, er ook uitkomt.

Op dat punt zullen de nieuwe columnisten zich ingeklemd voelen tussen enerzijds de behoeften van hun lezers en hun eigen behoefte eens te vertellen hoe het zat, en aan de andere kant hun koudwatervrees voor het verklappen van geheimen, voor hun angst door hun politieke omgeving te worden uitgekotst en niet langer deftig te worden gevonden. Binnen de Nederlandse verhoudingen is het voorspelbaar welke van de twee op elkaar inwerkende krachten zal winnen, namelijk de angst. In dat geval blijft de politicus/columnist niet meer dan een opsiering van de krant, een soort reclame. Maar in deze verwachting wil ik graag worden teleurgesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.