Collega-artsen voorzichtig in hun oordeel over Jansen

De Almelose rechtbank behandelde woensdag als eerste de zaak van de patiënte die zelfmoord pleegde na een onjuiste diagnose van Jansen.

ALMELO - De rechtszaal schrikt op als officier van justitie Marjolein van Eykelen geëmotioneerd en ongewoon hard inbreekt tijdens de ondervraging door de rechtbank van neuroloog Ernst Jansen. 'Hij zit keihard te liegen. Het is schandalig', roept ze in de microfoon. Als Jansen zelf wil reageren, schakelt rechter Marcel Bordenga de microfoon uit. 'Laten we de sfeer goed houden.'

De tweede dag van het proces in Almelo tegen de neuroloog is woensdag gewijd aan de dood van diens patiënte Marianne Vial. Zij is de eerste van negen patiënten wier lot de rechtbank deze maand bespreekt. Het Openbaar Ministerie probeert aan te tonen dat Jansen verantwoordelijk is voor hun lijden. Hij zou hen hebben opgezadeld met onjuiste diagnoses en verkeerde en te zware medicijnen. Begin december pas spreekt de officier van justitie haar requisitoir uit. Het vonnis wordt niet voor februari verwacht.

Om tot een oordeel te kunnen komen in de grootste medische strafzaak in de Nederlandse geschiedenis heeft de medisch niet onderlegde rechtbank deskundigen ingeschakeld. Meestal worden fouten van artsen behandeld door het medisch tuchtcollege, waarin vakgenoten over elkaar oordelen. In Almelo houden de twee deskundigen Jansen woensdag de hand niet boven het hoofd, maar ze schrikken terug voor een oordeel. Ze schetsen het beeld van een charmante maar solitair opererende arts, die niet terugkeerde van een dwaalweg.

Patiënte Vial pleegde in maart 2000 zelfmoord, 59 jaar oud en murw geslagen door ziekte en medicijnen. Haar nabestaanden achten Jansen medeschuldig aan haar dood. Toen Vial in 1996 bij Jansen aanklopte was ze depressief, bewoog moeilijk en had last van stemmingsstoornissen. Ze had MSA, een parkinsonachtige ziekte, vertelde hij haar stellig. Dat hij eigenlijk twijfelde, deelde hij niet met haar. 'Ik hield die onzekerheid bij me. Ik wilde dat niet al te duidelijk laten blijken.' Uitleg zou later wel komen, dacht hij.

Vial had nog maar een paar jaar te leven, voorspelde hij haar. Ze kreeg zware medicijnen en in de loop der tijd verhoogde Jansen die dosering nog. Resultaat bleef uit, ook na ziekenhuisopnamen en andere onderzoeken. Ze leefde als een zombie, verklaart haar man achteraf, werd steeds angstiger en onzekerder.

Bij toeval kreeg ze tijdens een korte ziekenhuisopname een rapport onder ogen waarin werd gesproken over de mogelijkheid van ALS, een ernstige progressieve spierziekte. De vrouw had al eerder geopperd niet verder te willen leven. Toen zei ze: 'Ook dat nog.' Na thuiskomst maakte ze midden in de nacht een einde aan haar leven. Haar man belde midden in de nacht in paniek naar Jansen. Die zei: 'Dan heeft ze ons toch beduveld.'

Jansen liet een autopsie uitvoeren, voor onderzoek, zei hij. Vials echtgenoot en hun drie kinderen moesten bidden en smeken om de uitslag. Weken na het overlijden slaagden ze erin een afspraak met Jansen te maken. 'MSA is niet erfelijk', zei hij, aldus suggererend dat de autopsie had uitgewezen dat ze inderdaad MSA had. Er zouden geen sporen zijn gevonden van alzheimer of ALS. De familie moest zelf achter het rapport aan en ontdekte dat Vial geen enkele hersenafwijking had, ook geen MSA. Haar man deed aangifte. Jansen sprak tegen familie en huisarts niet te hebben geïnformeerd.

De opgeroepen deskundigen zijn Jansen in Almelo niet terwille. Ze roemen zijn integriteit, goede naam en deskundigheid als neuroloog, maar zelf zouden ze nooit de diagnose van MSA hebben gesteld. De door de verdediging opgeroepen deskundige Erik Wolters, neuroloog bij de Amsterdamse VU, is daarin het felst. De aanwijzigingen voor MSA waren onvoldoende, zegt hij. De combinatie van medicijnen kan spiertrekkingen, heftige reflexen en verwardheid hebben veroorzaakt en haar zo in een situatie hebben gebracht die haar mogelijk tot de zelfmoord deed overgaan.

Neuroloog Jos Snoek van het UMCG in Groningen snapt dat Jansen aan MSA dacht, maar hij acht het onbegrijpelijk dat hij erin volhardde. MSA kent een ontluisterend verloop, met een snelle dood tot gevolg. Bij Vial was hiervan geen sprake. Jansen had moeten terugkomen op de diagnose en op zijn minst collega's moeten raadplegen.

Beiden noemen zijn medisch handelen 'niet zorgvuldig' en 'niet voldoende'. Maar van een antwoord op de vraag of Jansen verantwoordelijk kan worden genoemd, houden ze zich woensdag verre.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden