Collectieve rouw slokt al het andere op

Collectieve rouw om één persoon slokt al het andere op. En toch huilen we evengoed om alles wat we even niet zien.

Een man legt bloemen bij het standbeeld van Johan Cruijff naast het Olympisch Stadion. Beeld anp

Het is Witte Donderdag en Nederland huilt. Een deel om Jezus Christus, die in The Passion aan het kruis wordt genageld, een groter deel om zijn initiaalgenoot: Johan Cruijff.

Vrijwel direct na het overlijden van de 68-jarige voetbalster gooit de Publieke Omroep haar programmering om. Op NPO 1 start een extra live-uitzending, waarin presentator Tom Egbers oud-clubgenoten en -collega's interviewt: 'Ook buiten het veld was hij een heel leuke vent', zegt voormalig Feyenoorder Ben Wijnstekers. Tussen de studiogesprekken door zien we tientallen prachtgoals voorbijkomen. De NOS handhaaft daarbij de bekende esthetiek voor crisistelevisie: onder in beeld loopt dezelfde banner die we twee dagen geleden nog bij de berichtgeving over Brussel zagen - toen gevuld met laatste nieuws over slachtoffers, mogelijke daders en dodenaantallen, nu met de berichten dat ook Frank Snoeks en minister Schippers Cruijff zullen missen.

Ook in EenVandaag en Nieuwsuur veel herinneringen aan Johan, Studio Sport komt met een uitgebreide special en De Wereld Draait Door is vandaag 'een eerbetoon aan een van 's werelds beste voetballers ooit', kondigt Matthijs van Nieuwkerk aan. Bij hem aan tafel zitten Youp van 't Hek, Frits Barend en Mart Smeets - alle drie zichtbaar aangedaan. 'Klote', zegt Barend met tranen in zijn ogen; zijn rouw zo oprecht dat die niet onberoerd kan laten.

Zo is het bij het vallen van de nacht opeens alsof er geen ander nieuws, geen ander verdriet meer is dan het overlijden van deze ene man.

Brussel bestaat niet, er was geen spijkerbom, geen El Bakraoui en geen Abdeslam. En ook geen Syrië, geen strijders, geen IS, geen NAVO; geen onvoorziene burgerslachtoffers, geen friendly fire, geen drones. Geen Trump, geen Assad, geen Poetin; geen vreemdelingenhaat, geen mishandelde homo's, geen vluchtelingenstroom - geen 'Batman vs. Superman', ook. En geen smeltende ijskappen, geen stervende bijen, geen slinkende regenwouden. Geen drugskartels, geen bendeoorlogen, geen corruptie bij de politie; geen mogelijk desastreuze financiële constructies, geen martelaars, geen martelingen; geen opstopping bij knooppunt Everdingen. Geen moord, geen brand, geen armoede. Geen eenzaamheid, geen eeuwig verlies, geen liefdesverdriet. Geen vrees, geen angst, geen schrik, en vooral: geen paniek.

Zo slokt de collectieve rouw om één persoon al het andere even op. Je zou kunnen zeggen: dat is je reinste zelfbedrog. Je zou je ook kunnen afvragen: waarom bedriegen we onszelf niet vaker? Hoe dan ook: elk eerbetoon, ja, zelfs elke vorm van aandacht is tegelijkertijd een vorm van ontkenning - door maar naar één ding te kijken zie je automatisch een heleboel niet. En toch geloof ik dat wanneer we huilen, sniffen en 'klote' mompelen, niet alleen huilen om hetgeen waar onze blik op is gericht. Niet alleen om Cruijff, niet alleen om die man aan het kruis, maar ook om alle dingen die gewoon blijven bestaan wanneer we wegkijken.

Hoe kan het verdriet anders zo groot zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden